Yeni Dünya Düzeni Erivan’da mı Şekilleniyor?

Dünya siyaseti yeni bir döneme girerken, güç dengeleri de sessiz ama derin bir şekilde yeniden kuruluyor. Erivan’da toplanan yaklaşık 50 ülkenin lideri, aslında sadece bir zirveye katılmıyor; aynı zamanda yeni bir uluslararası düzenin ipuçlarını veriyor.

European Political Community Summit, ilk bakışta Avrupa merkezli bir diyalog platformu gibi görünebilir. Ancak bu yılki tablo, artık meselenin Avrupa’yı çoktan aştığını gösteriyor. Çünkü sahnede sadece Avrupa Birliği ülkeleri yok; Kanada gibi Avrupa dışı aktörler de artık bu masada yer buluyor.

Bu değişimin arkasında ise net bir gerçek var: Eski düzen çatırdıyor.

Mark Carney’nin “ABD öncülüğündeki küresel sistemde kopuş yaşanıyor” sözleri, aslında uzun süredir konuşulan ama artık açıkça dile getirilen bir tespiti yansıtıyor. Bu, sadece diplomatik bir yorum değil; Batı ittifakının kendi içinde yeniden tanımlandığının işareti.

Bir zamanlar tartışmasız lider olan ABD’nin gölgesinde şekillenen uluslararası sistem, artık daha parçalı, daha çok aktörlü ve daha belirsiz. Bu boşlukta ise “orta ölçekli güçler” dediğimiz ülkeler sahneye çıkıyor. Avrupa Birliği, Kanada ve benzeri aktörler, sadece takip eden değil, yön veren olmak istiyor.

Zirvede yer alan Emmanuel Macron, Keir Starmer ve Volodymyr Zelenskyy gibi isimler de bu dönüşümün farklı yüzlerini temsil ediyor. Ukrayna savaşı, ABD-İran gerilimi ve Avrupa’nın güvenlik kaygıları; hepsi aynı masada konuşuluyor. Çünkü artık bu krizler birbirinden bağımsız değil, birbirini tetikleyen bir zincirin parçaları.

Ancak asıl dikkat çekici olan, bu zirvenin tonu.

“Birlik” ve “istikrar” vurgusu, aslında bir eksikliğin itirafı gibi. Çünkü Avrupa bugün ne tam anlamıyla birlik içinde ne de istikrar açısından rahat. İçerde farklı çıkarlar, dışarda artan baskılar… Bu nedenle bu tür platformlar, sadece çözüm üretmek için değil, aynı zamanda ortak bir yön bulmak için de var.

Nikol Pashinyan ev sahipliğinde düzenlenen bu toplantı, coğrafi olarak da sembolik. Avrupa’nın sınırlarında, jeopolitik kırılganlıkların tam ortasında yapılan bir zirve… Bu bile aslında yeni dönemin özeti: Merkez kayıyor, sınırlar önem kazanıyor.

Sonuç olarak Erivan’daki buluşma bize şunu söylüyor: Dünya artık tek bir eksen etrafında dönmüyor. Yeni ittifaklar, yeni iş birlikleri ve yeni güç merkezleri ortaya çıkıyor.

Ve belki de en kritik soru şu:
Bu yeni düzende Avrupa gerçekten bir aktör mü olacak, yoksa değişen dengelerin peşinden mi sürüklenecek?

Erivan’daki zirve, bu sorunun cevabını vermiyor. Ama o cevabın artık ertelenemeyeceğini açıkça gösteriyor.