Nöbetçi Eczaneler
CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, Mersin ve Anamur’da muz üreticisinin artan maliyetler ve ithalat baskısı nedeniyle karşı karşıya kaldığı krize dikkat çekti. Dünyanın önde gelen muz üreticisi ülkelerindeki destek politikalarını örnek gösteren Kış, “Ekvador üreticisinin fiyatını koruyor, Filipinler fidanından gübresine çiftçisini destekliyor, Avrupa Birliği yüz milyonlarca avroluk kaynak ayırıyor. Türkiye’de ise çiftçi 42 liraya mal ettiği muzu 8 ila 25 liraya satmaya zorlanıyor. Bunun adı serbest piyasa değil, yerli üreticiyi gözden çıkarmaktır.” dedi.
Türkiye’nin en önemli muz üretim merkezlerinden Mersin’de üreticilerin ciddi bir ekonomik darboğaza girdiğini belirten CHP Mersin Milletvekili Gülcan Kış, ithal muz politikalarının yeniden gözden geçirilmesi ve yerli üreticiyi koruyacak kapsamlı bir destek programının hayata geçirilmesi çağrısında bulundu.
Anamur’da üreticinin verdiği rakamlara göre bir kilogram muzun üretim maliyetinin 42 liraya ulaştığını, satış fiyatının ise kaliteye göre 8 ila 25 lira arasında kaldığını belirten Kış, üreticinin en iyi koşulda dahi maliyetinin altında satış yaptığını söyledi.
“TÜRKİYE ÜRETMEYİ BAŞARDI, ŞİMDİ ÜRETİCİYİ KAYBETME TEHLİKESİYLE KARŞI KARŞIYA”
Türkiye’nin muz üretiminde son çeyrek yüzyılda önemli bir kapasite oluşturduğunu vurgulayan Kış, şunları söyledi:
“Yıllarca sera kuruldu, yatırım yapıldı, üretici borçlandı, Türkiye’nin muz üretim kapasitesi büyüdü. Şimdi geldiğimiz noktada Anamurlu üretici ‘Bu şartlarda seramı sökerim.’ diyor. Bir ülkenin tarım politikası, üreticisine yatırım yaptırıp yıllar sonra onu ithal ürün karşısında savunmasız bırakmak olamaz. Türkiye üretmeyi başardıysa yapılması gereken bu kapasiteyi yok etmek değil, korumak ve geliştirmektir.”
“DÜNYANIN BİR NUMARASI EKVADOR BİLE ÜRETİCİYİ PİYASANIN İNSAFINA BIRAKMIYOR”
Dünyanın önde gelen muz ihracatçılarının uyguladığı politikaları örnek gösteren Kış, dünya muz ticaretinin lideri Ekvador’da üreticiye ödenecek asgari destek fiyatının kamu otoritesi tarafından belirlendiğine dikkat çekti.
“Dünyanın en büyük muz ihracatçılarından Ekvador, ‘Ben zaten dünya lideriyim, üretici başının çaresine baksın.’ demiyor. Üreticinin alacağı asgari fiyatı güvence altına alan bir sistem uyguluyor. Çünkü biliyor ki üreticiyi kaybederseniz yarın ihracatınızı da kaybedersiniz. Peki Türkiye neden Anamurlu üreticisini maliyetinin yarısına bile ürün satamaz hale getiriyor?”
“FİLİPİNLER FİDAN VERİYOR, GÜBRE VERİYOR, HASTALIKLA MÜCADELE EDİYOR”
Kış, dünyanın ikinci büyük muz ihracatçısı konumuna yeniden yükselen Filipinler’in uyguladığı tarım politikalarının da Türkiye açısından önemli bir örnek olduğunu belirtti.
Filipinler Tarım Bakanlığının 2025 programı kapsamında 106 bin muz dikim materyali, 120 bin birim organik gübre ve 215 binden fazla biyolojik mücadele girdisi sağladığını hatırlatan Kış, şöyle devam etti:
“Filipinler muz ihracatını artırmak için çiftçisinin tarlasına kadar giriyor; fidanını destekliyor, gübresini destekliyor, hastalıkla mücadelesini destekliyor, ihracat pazarlarında önüne çıkan gümrük engellerini kaldırmak için diplomasi yürütüyor. Sonuç ortada: 2025’te muz ihracatını yüzde 25,6 artırarak 2,93 milyon tona çıkardı ve yeniden dünyanın ikinci büyük ihracatçısı oldu.”
“AVRUPA BİRLİĞİ 279 MİLYON AVRO AYIRIRKEN BİZ ÜRETİCİYE SERANI SÖK NOKTASINA GETİRİYORUZ”
Avrupa Birliği’nin de muz üretimini tamamen piyasa koşullarına bırakmadığını belirten Kış, POSEI programı kapsamında muz sektörüne yıllık yüz milyonlarca avroluk destek sağlandığını ifade etti.
Avrupa Birliği verilerine göre Fransa, İspanya ve Portekiz’in muz sektörüne ayrılan yıllık POSEI desteğinin toplam 278,9 milyon avroya ulaştığını belirten Kış, yalnızca Kanarya Adaları’ndaki muz üreticileri için 2025 kampanyasında 141,1 milyon avroluk kaynak ayrıldığına dikkat çekti.
Kış, “Avrupa kendi üreticisini koruyor. Filipinler üreticisine doğrudan girdi sağlıyor. Ekvador fiyat mekanizması oluşturuyor. Bizim Anamurlu üreticimiz ise 42 liraya ürettiği muzunu 8 liraya, 15 liraya satmaya çalışıyor. Sonra çiftçiye ‘Dünya ile rekabet et.’ deniliyor. Böyle rekabet olmaz.” ifadelerini kullandı.
“İTHALAT ÜRETİCİYİ TERBİYE ETME ARACI OLAMAZ”
İthal muza yönelik ticaret politikasının yerli üretimi koruyacak şekilde yeniden düzenlenmesi gerektiğini söyleyen Kış, geçmişte uygulanan yüzde 145,8’lik gümrük vergisinin üreticilerin temel taleplerinden biri olduğunu hatırlattı.
Kış, “İthalat, çiftçiyi fiyatla terbiye etmek için kullanılabilecek bir araç değildir. Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde de daha önce gündeme getirildiği üzere geçmişte yüzde 145,8 olan gümrük vergisinin değiştirilmesi üreticiler açısından ciddi bir tartışma yaratmıştır. Ticaret Bakanlığı bu politikayı yeniden değerlendirmelidir.” dedi.
“MERSİN MUZDA SADECE ÜRETEN DEĞİL, DÜNYAYLA REKABET EDEN BİR MERKEZ OLMALI”
Türkiye’nin yalnızca ithalatı sınırlandıran değil, üretimi ve ihracatı büyüten uzun vadeli bir muz politikasına ihtiyacı olduğunu belirten Kış, çözüm önerilerini şöyle sıraladı:
“Üreticiyi ithalat karşısında koruyacak etkin bir gümrük politikası uygulanmalı. Üretim maliyetini esas alan bir fiyat mekanizması tartışılmalı. Sera yatırımları ve enerji maliyetleri desteklenmeli. Hastalıklarla mücadele ve verimlilik için bilimsel destek artırılmalı. Mersin Limanı’ndaki ithal ürün denetimleri güçlendirilmeli. Yerli muzun zincir marketlerde ve iç pazarda daha güçlü yer almasını sağlayacak düzenlemeler yapılmalı. En önemlisi de Türkiye artık muzda yalnızca kendine yetmeyi değil, ihracatı büyütmeyi hedeflemelidir.”
Kış sözlerini şöyle tamamladı:
“Anamur’un üreticisi sadaka istemiyor. Üretmek, emeğinin karşılığını almak ve dünyayla rekabet etmek istiyor. Dünyanın muz ihracatçıları kendi çiftçisini destekleyerek büyüyor. Türkiye’nin yapması gereken de ithalat lobilerinin önünü açmak değil, kendi üreticisinin arkasında durmaktır. Anamur’un seralarını söktürmeyin; Anamur’un muzunu dünyaya sattırın.”