Nöbetçi Eczaneler
Mersin – Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) Mersin Şubesi, binalarda Neredeyse Sıfır Enerjili Bina (NSEB) uygulamasında sahada ciddi denetim boşluğu olduğuna dikkat çekti. EMO Mersin Şube Yönetim Kurulu Başkanı Prof. Dr. Alkan Alkaya imzalı açıklamada, yenilenebilir enerjinin kağıt üzerinde kalmaması için kamu kurumlarına çağrı yapıldı.
YILDA 30 BİN YENİ BİNA NSEB OLACAK
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yürütülen Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği ile 1 Ocak 2025 itibarıyla 2.000 m² üzerindeki tüm binalarda enerji ihtiyacının en az %10’unun yenilenebilir enerjiden karşılanması ve Enerji Kimlik Belgesi (EKB) sınıfının en az “B” olması zorunlu hale geldi.Bakanlık verilerine göre bu düzenlemeyle her yıl ortalama 30 bin yeni binanın NSEB standardında inşa edilmesi öngörülüyor.
MEVZUAT VAR, SAHADA SORU İŞARETİ VAR
EMO Mersin Şubesi, mevzuatın amacına ulaşması için projeden iskana kadar zincirin her halkasının denetlenmesi gerektiğini vurguladı:”Bir binanın projesinde yenilenebilir enerji sisteminin yer alması ile bu sistemin fiilen, projede belirtilen kapasitede ve mühendislik standartlarına uygun şekilde kurulup çalışır durumda olması arasında önemli bir fark vardır. Uygulamada denetim ve kontrol açısından eksiklikler bulunduğu görülmektedir.
“DENETİM ZİNCİRİNDE 5 KRİTİK HALKA
Açıklamada denetimdeki eksiklikler aşama aşama sıralandı:
1- PROJE AŞAMASI: Panel kapasite hesabının çatı alanı ve yönlenme verileriyle tutarlı olup olmadığı yeterince gözetilmiyor.
2- RUHSAT AŞAMASI: NSEB binalarında BEP-TR yazılımıyla Ön Hesap Sonuç Formu zorunlu. Ancak İmar Kanunu 26. maddeye göre avan proje ile ruhsat düzenlenen durumlarda bu formun aranmaması denetim zincirinde istisna yaratıyor.
3- YAPIM AŞAMASI: Yapı denetim kuruluşları panel sayısı, inverter kapasitesi, kablolama ve koruma düzenlerini projeyle birebir karşılaştırmalı, bu standart ve kayıtlı bir yöntemle yapılmalı.
4- İSKAN AŞAMASI: Enerji Kimlik Belgesi iskan aşamasında düzenleniyor. Sistemin sadece projede gösterilmesi değil, fiilen kurulu ve devreye alınmış olması kabul testleriyle doğrulanmalı.
5- SONRADAN DENETİMDE HUKUKİ BELİRSİZLİK: Yapı kullanma izni sonrası EKB’ye aykırılık tespitinde 1 yıl içinde düzeltme zorunluluğu var. Ancak sonradan denetim yetkisinin hangi kurumda olacağına ilişkin ibare, Danıştay 13. Dairesi’nin 24 Ekim 2025 tarihli kararıyla yürütmesi durduruldu. Bu durum ruhsat sonrası saha denetiminde belirsizlik doğurdu.
MESELE SADECE PANEL KOYMAK DEĞİL: CAN VE MAL GÜVENLİĞİ RİSKİ
EMO, elektrik mühendisliği açısından uyarıda bulundu:”Güneş enerjisi sistemi bina çatısına birkaç panel yerleştirmekten ibaret değildir. Doğru inverter seçimi, DC ve AC kablolama standartları, aşırı akım ve aşırı gerilim koruması, yıldırımdan korunma, topraklama, kaçak akım koruma, yangın güvenliği, enerji izleme ve batarya güvenlik gereksinimlerinin tamamı kabul testleriyle doğrulanmalı. Bu doğrulama eksik kalırsa hem verimlilik hedefleri hem de can ve mal güvenliği risk altına girer.
“KAMU KURUMLARINA ÇAĞRI
Açıklamada Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın sonradan denetim yetkisine ilişkin belirsizliği gidermesi, belediyelerin Ön Hesap Sonuç Formu kontrolünü evrak kontrolünden teknik denetime dönüştürmesi, yapı denetim kuruluşlarının standart kontrol listesiyle saha denetimi yapması ve EKB uzmanlarının sahadaki fiili durumu esas alması istendi.
EMO’DAN 9 MADDELİK ÇÖZÜM ÖNERİSİ
Fiili kurulum, projeyle karşılaştırmalı standart tutanakla belgelenmeli.İskan öncesi sistemin çalışır durumda olduğu ölçüm ve kabul testleriyle doğrulanmalı.
Projedeki PV kapasitesi ile gerçekleşen kurulu kapasite uygunluğu denetim raporlarına yansıtılmalı.
EKB süreci, sahadaki gerçek performansa dayandırılmalı.Belediyeler ile yapı denetim kuruluşları arasında dijital veri paylaşımı ve çapraz kontrol kurulmalı.
Devreye alma testleri (topraklama, yalıtım, koruma koordinasyonu) standardize edilmeli.
Denetim sonuçları elektronik ortamda arşivlenip kurumlar arası erişilebilir olmalı.
Eksiklik tespit edilen binalara düzeltme tamamlanmadan iskan verilmemeli.Sonradan denetim yetkisindeki hukuki belirsizlik ivedilikle netleştirilmeli.
Açıklama şu ifadeyle son buldu:
“Yönetmelik çıkarmak kadar, yönetmeliğin uygulanmasını denetlemek de kamu görevidir. Kamu yararının, can ve mal güvenliğinin ve enerji verimliliğinin etkin biçimde hayata geçirilmesi için üzerimize düşen sorumluluğu yerine getirmeye hazırız.”