Geçtiğimiz günlerde Kazakistan’ın Türkistan şehrinde Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi zirvesi yapılmıştı.
Kazakistan Cumhurbaşkanı sayın Kasım Cömert Tokayev’in ev sahipliğini yaptığı zirve
Toplantıya Cumhurbaşkanımız Erdoğan, Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev ve Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, zirveye gözlemci ülke olarak katılan KKTC Cumhurbaşkanı Tufan Erhürman ile TDT Genel Sekreteri Kubanıçbek Ömüraliyev yer almıştı.
Zirveden önce Cumhurbaşkanı Erdoğan, stratejik iş birliği ve ekonomik ortaklık gündemiyle Kazakistan’da temaslara başlamıştı.
Astana’daki zirvede enerji, savunma sanayii ve 15 milyar dolarlık ticaret hedefi masaya yatırılırken, iki ülke arasında yeni anlaşmalar imzalamıştı.
Bağımsızlık Sarayı’nda Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev ile baş başa görüşen Erdoğan, ardından mevkidaşı ile Türkiye-Kazakistan Yüksek Düzeyli Stratejik İş Birliği Konseyi Toplantısı’na başkanlık etmişti.
Erdoğan, Kazakistan ziyaretinin ardından Türkmenistan’a geçerek burada yapılan Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmî Liderler Zirvesi’ne katılmıştı.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın konuşması zirveye katılan liderler arasında büyük ilgiyle karşılanmıştı.
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev, zirvede yaptığı konuşmada Azerbaycan’ın kültür başkenti Şuşa’nın işgalden kurtarıldıktan sonra kardeşleştiği ilk şehrin Türkistan olduğunu, kadim şehirlerin de halklar gibi kardeş olduğunu ifade etmişti.
Aliyev, “Ailemiz olan Türk dünyası, 21. yüzyılın etkili jeopolitik güç merkezlerinden birine dönüşmelidir. Azerbaycan bundan sonra da Türk Devletleri Teşkilatının güçlendirilmesi adına çabalarını esirgemeyecektir.” ifadelerini kullanmıştı.
Türkistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev yaptığı konuşmada; “Hoca Ahmet Yesevi, kardeş halkların dünya görüşünün gelişmesine büyük katkı sağlamıştır. O, insanlık için ortak değerleri yüceltmiş, toplumu iyiliğe, üretkenliğe ve dürüstlüğe davet etmiştir. Büyük düşünür, İslam dinini Türk halklarının anlayışı ve kültürüyle uyumlu hale getirmeyi başarmıştır.” demişti.
Tokayev, Kazakistan’ın Yesevi’nin fikirlerine özel önem verdiğini ve bu bağlamda bu yıl ilk kez devlet düzeyinde Hoca Ahmet Yesevi Nişanı’nı ihdas ettiklerini ve ilk nişanın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a takdim edildiğini belirtmişti.
Türkistan’ı dünyaya tanıtmayı hedeflediklerini belirten Tokayev, bu kapsamda bölgenin ekonomik gelişimine de değinerek, ekonominin yüzde 9,3 büyüdüğünü ve 3,5 milyar dolar yatırım çekildiğini söylemişti.
Tokayev, Özbekistan’ın desteğiyle Türkistan’da yeni bir caminin açıldığını aktararak “Bu cami Kazak ve Özbek halklarının dostluğunun tarihi sembolü olacaktır.” ifadesini kullanmıştı.
Kazakistan’ın Türk Devletleri Teşkilatının her yönüyle geliştirilmesine ilgi duyduğunu belirten Tokayev, bu kapsamda Türkiye’nin “Türk Devletleri Teşkilatı +” formatının oluşturulmasına yönelik girişimini desteklediklerini ifade etmişti.
Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, “Türk Devletleri Teşkilatının faaliyetleri, Kırgızistan için özel bir öneme sahiptir. Teşkilatın artan potansiyeli ve prestiji, dostluğumuzun ve birliğimizin gücünü açıkça göstermektedir.” demişti.
Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev’e, Kazak halkının sıcak misafirperverliği ve etkinliğin üst düzey organizasyonu için en içten teşekkürlerini sunan Caparov, “Ortak tarihimizin, kültürümüzün ve manevi mirasımızın sembolü olan kadim Türkistan şehrinin, bugünkü görüşmeler için son derece verimli bir platform olacağına inanıyorum.” ifadesini kullanmıştı.
Caparov, Kırgızistan ve Türkiye’nin, Türk Devletleri Teşkilatı bünyesinde suçla mücadele amacıyla özel bir konsey kurulmasını ve aranan kişilerin takibi ile anlık bilgi alışverişini sağlayacak ortak bir dijital sistemin hayata geçirilmesini öngören anlaşma taslağı geliştirdiğini, söz konusu anlaşmanın eylülde Astana’da düzenlenecek Türk Devletleri Teşkilatı İçişleri Bakanları Toplantısı’nda imzalanmasının hedeflendiğini bildirmişti.
Bişkek’te 23 Nisan’da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Ulaştırma Bakanları Toplantısı’nda, Kırgızistan’ın öncülüğünde uluslararası yük taşımacılığında elektronik ek belge uygulamasına geçilmesini sağlayan mutabakat zaptının imzalandığını hatırlatan Caparov, taraflara şükranlarını iletmişti.
Caparov, modern, kapsamlı ve etkileşimli dijital teknolojiler kullanılarak bir dijital müze portalı oluşturulmasını önermişti.
Cumhurbaşkanı Caparov, 2026 FIFA Dünya Kupası’na katılan kardeş ülkeler Türkiye ve Özbekistan’ı tebrik ederek başarılar dilemiştir.
Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev, Kazakistan’ın Türkistan şehrinde düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi Zirvesi’nde konuşma yapmıştı.
Günümüzde küresel ölçekte çatışmaların arttığını, uluslararası ilişkilerde güven krizinin derinleştiğini ve küresel kurumların etkisinin zayıfladığını belirten Mirziyoyev, “Türk dünyasının entegrasyonu halklarımızın kaderini doğrudan ilgilendiren uzun vadeli stratejik bir meseledir.” demişti.
Mirziyoyev, Türk Devletler Teşkilatının son yıllarda etkili bir uluslararası yapıya dönüştüğünü kaydederek, teşkilat üyesi ülkelerin toplam ekonomik büyüklüğünün 2025 itibarıyla 2,4 trilyon doları aştığını aktarmıştı.
Mirziyoyev: Muhammed el-Harezmi, Ahmed el-Fergani, Ebu Reyhan el-Biruni ve Mirza Uluğbey gibi Türk-İslam dünyasının büyük alimlerinin matematik, astronomi ve algoritma alanındaki katkılarının bugünkü yapay zeka teknolojilerinin temelini oluşturduğunu söylemişti.
Bu yıl Hive şehrinin “Türk Dünyası Gençlik Başkenti” ilan edildiğini anımsatan Mirziyoyev, burada genç liderler forumu ile uluslararası gençlik festivali düzenlemeye hazır olduklarını kaydetmişti.
Mirziyoyev, 2027 yılının “Doğayı Koruma Yılı” ilan edilmesini teklif ederek, Semerkant’ta düzenlenecek küresel çevre ve su forumlarına aktif katılım çağrısında bulunmuştu.
Terörizm, aşırıcılık ve siber tehditlere karşı ortak mücadele çağrısı yapan Mirziyoyev, TDT bünyesinde siber güvenlik ve dijital altyapının korunmasına yönelik “Türk Siber Güvenlik İttifakı” kurulmasını teklif etmişti.
KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman, Kazakistan’ın Türkistan kentinde yapılan Türk Devletleri Teşkilatı Devlet Başkanları Konseyi Gayriresmi Zirvesi’ne katılmıştı.
Erhürman, burada yaptığı konuşmada, Türk dünyasının manevi başkenti Türkistan’da diğer Türk devletlerinin liderleriyle bir araya gelmekten duyduğu mutluluğu ifade ederek, zirveye ev sahipliği yapan Kazakistan’a ve Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’e teşekkürlerini iletmişti.
Hoca Ahmet Yesevi’ye atıfla “Birlik olan yerde dirlik vardır.” diyen Erhürman, “Bugün burada ‘Yapay Zeka ve Dijital Kalkınma’ teması altında gerçekleştirilen istişareler, yalnızca teknolojik dönüşümün değil, aynı zamanda ortak geleceğimizin de şekillenmesi açısından büyük önem taşımaktadır. Türk Devletleri Teşkilatı çatısı altında çok daha güçlü işbirlikleri kurulabileceğine inanıyor ve ilişkilerimizin her alanda daha da güçlendirilmesini arzu ediyoruz.” ifadelerini kullanmıştı.
Zirvede alınan kararların Türk Dünyası için hayırlı olması dileklerimizle…
Hoşça kalınız

