Nöbetçi Eczaneler
Çevre Mühendisleri Odası Mersin Şubesi Mersin’in 2025 yılı hava kalite konsantrasyon değerleri baz alarak ‘Mersin ili hava kirliliği raporu’nu paylaştı. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Ulusal Hava İzleme Merkezi verileri temel alınarak hazırlanan raporda, Mersin halkının soluduğu havanın kalitesini, limit aşım noktalarını ve çözüm önerilerini kapsıyor. Istasyon bazında ölçüm yapılan gün sayılara bakıldığı zaman Taşucu, İstiklal ve Yenişehir istasyonu dışında diğer istasyonlarda yılın tamamına yakında ölçüm yapıldı. Özellikle Tarsus, İstiklal ve Akdeniz istasyonlarında, ölçüm yapılan günlerin %70’den fazlası şehir merkezindeki nüfus yoğunluğunun sürekli olarak sınır değerlerin üzerinde partikül maddeye maruz kalması, kronik solunum yolu hastalıkları riskini artırdığı saptandı.
Yapılan açıklamada, “İstiklal, Akdeniz, Tarsus ve Yenişehir bölgelerinde NO2 ve NOX değerlerinin yüksek seyretmesi; Mersin Limanı faaliyetleri, ağır vasıta trafiği, bireysel araç kullanımının fazlalığı ve kentleşme kriterleri hava kalitesi üzerindeki olumsuz ivmeyi doğrudan etkilemektedir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından en tehlikeli kirletici kabul edilen ve doğrudan kana karışabilen PM2.5 ölçümlerinin Mersin’de yapılmıyor olması, halk sağlığı yönetimi açısından en büyük eksiklik olarak saptanmıştır. Sanayi ve Isınma Etkisi: Isınma amaçlı düşük kaliteli yakıt kullanımı ve sanayi tesislerinin hakim rüzgar yönleri gözetilmeksizin kentle iç içe geçmesi, kirliliğin dağılmasını engelleyerek kentsel hava koridorlarını kapatmaktadır.” denildi.
“Mersin’de PM2.5 Sınır Değeri Ölçülmemektedir”
Raporda şunlar yer aldı;
*Hava kirliliğine açısından, çapı 2,5 mikrona eşit ya da daha küçük olan maddelere Partikül Madde 2,5 (PM2,5) denilmektedir. PM2.5, ağırlıklı olarak fosil yakıtların kullanımı sonucu açığa çıkmakta ve canlılarda çok ciddi kalp, damar, solunum, dolaşım sistemi problemlerine neden olmakta ve maruz kalındığı seviyeye bağlı olarak da ölümlere yol açabilmektedir. Bu açıdan bakıldığında PM2,5 derişim analizinin yapılması gerekmektedir. Ancak, Mersin ilimizde geçmiş yıllarda bazı istasyonlarda ölçümü gerçekleştirilen PM2,5 2025 yılında ölçüm sonuçları görülememiştir. Bu durum kentimiz için çevre yönetimi ve halk sağlığı açısından en kritik eksikliklerden birisidir. Çünkü PM2,5 ölçümü eksikliği ile ilimizde hava kirliliği sonucu ortaya çıkan çevre, sağlık ve can kayıpları gibi problemlerin tespiti ve değerlendirilmesi gerçekleştirilememektedir.”
“Hava kirliliği limitin üzerinde!”
İstasyonlarda yıl bazında ölçüm yapılan gün sayısına bakıldığı zaman özellikle Taşucu, İstiklal ve Yenişehir istasyonlarında ortalama olarak yılın üçte biri gün sayısı kadar ölçüm yapılmadığı görülmektedir. Tüm istasyonlarda yıllık ortalama değer 40 µg/m³ sınırının üzerindedir. Bu durum kronik (uzun süreli) hava kirliliği sorunu olduğunu gösterir.
En yüksek ortalamalar: Akdeniz: 71,97 µg/m³, Tarsus: 68,89 µg/m³, İstiklal: 64,92 µg/m³
En düşük ortalamalar: Yenişehir: 47,02 µg/m³, Toroslar: 48,40 µg/m³, Huzurkent: 48,57
µg/m³ şeklindedir. Ancak en düşük olanlar bile sınırın üzerindedir.
Bir yılda günlük sınırın 35 günden fazla aşılması istenmez (AB kriteri).
Tüm istasyonlarda Ulusal ve AB standartlarına göre bu sayı çok yüksektir:
Tarsus: 259 gün, Akdeniz: 221 gün, İstiklal: 177 gün, Toroslar: 149 gün, Huzurkent: 148 gün, Taşucu: 104 gün, Yenişehir: 101 gün şeklindedir. Bu değerler limitin kat kat üzerindedir. DSÖ sınırı daha sıkıdır ve buna göre aşım günleri daha fazladır:
Tarsus: 279 gün, Akdeniz: 259 gün, İstiklal: 208 gün, Huzurkent: 196 gün, Toroslar: 192 gün, Yenişehir: 135 gün, Taşucu: 119 gün şeklindedir.”
“Özellikle Akdeniz ve Tarsus istasyonları en riskli bölgeler”
“Bazı istasyonlarda yılın yaklaşık %70–80’inde sınır aşılmıştır. Çoğu istasyonda veri yeterlidir (%85–98 arası). Ancak Taşucu’nda veri oranı %40 (146 gün) olup temsil gücü düşüktür; bu istasyonun sonuçları daha dikkatli değerlendirilmelidir. Kentimiz
Ulusal Mevzuatımıza göre; SO2 24 saatlik -insan sağlığının korunması için 125 µg/m3 (bir yılda 3 defadan fazla aşılmaz) şeklindedir ve günlük SO2 verilerinde limit değerinin aşılması bir yılda 3 defadan fazla olmamalıdır. 24 Saatlik SO2 verilerine göre konsantrasyon değerlerine baktığımız zaman Mersin ilinde İstiklal istasyonunda 2025 yılında ölçüm yapılmamıştır. Tüm istasyonlarda yıl boyunca sınır değer aşımı yoktur (0 gün). Ölçüm yapılan istasyonlarda veri gün sayısı oldukça yüksektir (306–360 gün arası).”
“Akdeniz, İstiklal, Tarsus ve Yenişehir’de kirli gün sayısı olarak çok fazla”
“Ölçüm yapılan istasyonlarda sınır aşımı dikkat çekicidir. 24 Saatlik NO2 verilerine göre konsantrasyon değerlerine baktığımız zaman Mersin ilinde Taşucu istasyonu hariç diğer tüm istasyonlarda Azotdioksit (NO2) kirli gün sayısı olduğu ve özellikle Akdeniz, İstiklal, Tarsus ve Yenişehir istasyonlarında kirli gün sayısı olarak önemli derecede saptandığı görülmüştür. Özellikle Yenişehir istasyonunda yıl bazında yapılan gerçekleştirilen 122 gün ölçüm sayısının 103 günü kirli gün olarak saptanmış olması önemli bir durumdur. Ölçüm günlerinin yaklaşık yüzde 84’ünde aşım gerçekleşmiş görülmektedir. İstiklal istasyonunda ise ölçüm yapılan günlerin yaklaşık yüzde 67’sinde sınır aşılmış ve en riskli istasyon niteliğindedir. Bu noktada kentimizde bu tür kirleticilerin yoğun olması sebebiyle araç kullanımının yoğun olması, ozon üretimi, asit yağmurları, fotokimyasal duman gibi çevre ve halk sağlığını tehdit edecek olumsuz etkilerinin görülebileceği ifade edilebilir. İstiklal, Yenişehir ve Akdeniz gibi daha merkezi/yoğun alanlarda yüksek çıkması bu durumu desteklemektedir.”
“İstiklal istasyonunda 264 gün ölçüm yapılmış ve bunun 235 gününde limit aşılmış”
Hava kalitesi ölçüm istasyonlarında ölçüm yapılan gün sayısı ve ulusal sınır parametreleri aşan gün sayıları elde edilen verilere göre Ölçüm yapılan tüm istasyonlarda (Akdeniz, İstiklal, Tarsus ve Yenişehir), sınır değerin aşılma oranı yüksek seviyededir. İstiklal istasyonunda 264 gün ölçüm yapılmış ve bunun 235 gününde limit aşılmış durumdadır. Bu, yılın ölçüm yapılan kısmının yaklaşık %89’unda havasının kirli olduğu anlamına gelir. Yenişehir’de sadece 122 gün ölçüm yapılabilmiş olmasına rağmen, bu günlerin 113’ünde (yüzde 92) limit aşılmış. Az ölçüm yapılmasına rağmen yakalanan bu yüksek oran, bölgedeki hava kalitesinin kronik olarak vasat olduğunu gösteriyor. Akdeniz istasyonunda 246 günün 114 günü, Tarsus istasyonunda ise 267 günün 87 günü sınır değerlerini aştığını söyleyebiliriz. NOx (Azotoksitler) genellikle trafikten kaynaklı egzoz dumanı ve sanayi faaliyetleri sonucu oluşur. Bu veriler, bu bölgelerde trafik yoğunluğu veya sanayi filtreleme sistemleri üzerine ciddi önlemler alınması gerektiğini gösteriyor. Benzer bulgular NO2 sonuçlarında da elde edilmiştir. Eksik yanma ürünü, taşıt emisyonları kaynaklı olduğu bilinen Karbon Monoksit ulusal ve uluslararası sınır değer olarak yıllık insan sağlığının korunması için 8 saat ortalama ile 10000 µg/m3 olarak belirlenmiştir. Elde edilen konsantrasyon değerlerine baktığımız zaman Akdeniz, Huzurkent, Taşucu ve Toroslar istasyonlarında CO ölçümü gerçekleştirilmemektedir. Ölçüm gerçekleştirilen, İstiklal, Tarsus ve Yenişehir istasyonlarında Karbon Monoksit (CO) sınır değerlerinin aşılmadığı görülmüştür.”
“İstiklal istasyonunda bu yıl Ozon Ölçümü yapılmamış”
“Ulusal mevzuatımıza göre Ozon (O3) ‘un yıllık insan sağlığının korunması için 8 saat göre Akdeniz ve Tarsus ortalaması ile 120 µg/m3 şeklinde olması belirtilmiştir. İstasyon temelinde elde edilen verilere istasyonlarında ozon kirletici türü ölçümü gerçekleştirilmemektedi
“Ölçüm yapılan gün sayısında azalış olduğu tespit edildi”
Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından anlık hava verilerinin yayınlandığı Hava Kalitesi İzleme Ağı internet adresinden elde edilen veriler ışığında 2025 yılında 2024 yılına kıyasla Toroslar istasyonunda ölçüm yapılan gün sayısı olarak gerçekleşen artışın dışında diğer tüm istasyonlarda (Akdeniz, Huzurkent, İstiklal, Tarsus, Taşucu ve Yenişehir) en az yüzde 0,54 oran olmak üzere en fazla yüzde 50,68 oranında ölçüm yapılan gün sayısında azalış olduğu tespit edilmiştir. Özellikle hava kalitesinden bağımsız olarak Taşucu İstasyonunda 2024 yılında 331 gün ölçüm yapılmış olsa da 2025 yılı verileri incelendiğinde yüzde 50,68 azalış ile 146 gün ölçüm yapıldığı tespit edilmiştir. Ölçüm yapılan gün sayısının azlığı ile tespit edilen ‘Yıllık Ortalama Değer (µg/m3)’ verilerini etkilediği unutulmamalıdır”
“Akdeniz, Huzurkent, Taşucu ve Toroslar istasyonlarında 2024 yılına kıyasla 2025 yılında hava kalitesinde azalım oldu”
“İstiklal, Tarsus ve Yenişehir İstasyonlarında sırasıyla 1,36, 7,44 ve 5,26 µg/m3 değerinde 2024 yılına göre hava kalitesinde iyileşme olduğu tespit edilmiştir. Ancak diğer Akdeniz, Huzurkent, Taşucu ve Toroslar istasyonlarında kayıt altına alınan veriler ışığında 2024 yılına kıyasla 2025 yılında hava kalitesinde azalım olduğu belirlenmiştir. Torosla
içerisinde gün sayısı olarak sadece yüzde 40’ı oranında ölçüm yapıldığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda, 2024 yılında 26,02 µg/m3 olan yıllık ortalama değerin yüzde 44,15 oranında artış ile 2025 yılında yıllık sınır değer olan 40 µg/m3 sınır değeri 18,93 birim aşarak yıllık ortalama değerin 58,93 µg/m3 seviyesine yükseldiği tespit edilmiştir. Bu ciddi hava kalitesi değer artışına sebep olan sürecin yetkili kurumlar tarafından incelenip, değerlendirilmesi ve kontrol altına alınması gerekmektedir.”
“Mersin’de PM2.5 Değerlerinin ölçülmüyor olması önemli bir problemdir”
“Sonuç olarak: PM10 değerinin ölçülen gün sayısının ortalamanın üstünde olduğu, İstasyonlarda diğer kirletici parametrelerde yıl bazında ölçülmesi gereken gün sayısında veri yüzdesinin orta seviyede olduğu, ölçüm yapılmayan gün sayılarının fazla olduğu ve standart sapma yüzdelerinin belirli günlerde yüksek olduğu görülmektedir. Mersin’de PM2.5 Değerlerinin ölçülmüyor olması önemli bir problemdir. İstasyonlarda ölçümü gerçekleştirilen PM10 değerleri büyük oranda ulusal standart değerlerinin üzerinde olduğu görülmektedir. Azotdioksit ve Azotoksit ölçümlerinde kirli gün sayısının yüksek olduğu ve kirli gün oranının kentleşmenin yoğun olduğu noktalarda yüksek olduğu görülmektedir. Kükürtdioksit, Karbon Monoksit ve Ozon Ölçümlerinde veri yüzdesinin ortalama olarak %50-60 oranında olduğu kirli gün görülmediği tespit edilmiştir. Sonuç olarak; Hava kalitesi ölçüm istasyonlarından PM2.5, PM10, Kükürtdioksit (SO2), Azotdioksit (NO2) Karbon monoksit (CO), Azotoksitler (NOx) ve Ozon (O3) kirleticisi için alınan verilere göre kentimizde hava kirlilik gün sayıları tespit edilmeye çalışılmıştır. Mersin’de, 7 adet ölçüm istasyonunun da ölçüm gerçekleştirildiği görülmektedir. Ayrıca, ilimizde hava kalitesi için önemli olan her özellikle kalp ve damar hastalıklarına sebep olan PM2.5 konsantrasyonu ölçülmemektedir. PM2.5 parametresinin ölçülebilmesi için gerekli girişimde bulunulmalı hava kirliliğinin halk ve çevre sağlığına olan etkileri şeffaf bir şekilde ortaya konulmalıdır. Rapor, Mersin‘de hava kirliliği yaşayan bölgeleri belirlemek adına kanser, üst ve alt solunum yolu enfeksiyonları, astım, alerji, stres, depresyon gibi sağlık problemlerine yol açan partikül madde 2,5 (PM2,5), partikül madde 10 (PM10), kükürtdioksit (SO2), azotdioksit (NO2), azotoksitler (NOX), karbonmonoksit (CO) ve ozon (O3) parametreleri için sınırların aşıldığı gün sayıları ve yıllık ortalama değerleri incelenmiştir. Raporda Mersin’de hava kirliliği sorununun yaşandığı belirtilmekle beraber genel olarak hava kirliliğinin en yoğun olduğu bölgelerin kentleşmenin yoğun olduğu Mersin Merkez ve Tarsus bölgelerinin olduğu görülmektedir.”