Nöbetçi Eczaneler
Gazi Öğretmen emekli olduktan sonra hem sahilde hem yaylada Ziraatla ilgili çalışmalar yapıyormuş…
Sahilde yaptığı faaliyetlerden biri de Çilek üretimiymiş…
Çilek; O dönemlerde Anamur ve Bozyazı’ya yerfıstığı ve Susam’a alternatif olarak girmiş…
Çilek; yatırım girdilerini kısa zamanda karşılayıp kar getiren bir ürün olmuş…
Kireç yönünden fazla zengin olmayan bütün bölgelerde yetişebilme özelliğine sahipmiş… Kumlu ve hafif bünyeli süzek toprakları seven bir bitkiymiş…
Seddeler hazırlanarak seddelerin üzeri naylonla kapatılarak ve uygun yerlerinden naylon delinerek dikilen bir bitkiymiş…
Gazi Öğretmen Çilek üretimine başlamadan önce Çilek üretiminin bazı önemli noktalarını şöyle tespit etmiş;
‘’ Dikimi yapılacak fideler fide üretilin parsellerden alınmalı, 2 – 3 genç yaprak kalacak şekilde yaşlı yapraklar alınıp öyle dikilmelidir…
15 Temmuz – 15 Haziran tarihleri arası yaz dikimi, Eylül sonları ile Ekim ayı başlarında erken son bahar dikimi, Kasım ayı içerisinde kış dikimi yapılmaktadır… En ideali yaz dikimidir…
Çilek fazla suyu sevmemektedir… Fazla su “sarılık” ve “mantar” hastalıkları meydana getirmektedir… Çilek mayıs ayından itibaren kol vermeye başlamaktadır, bu kollar koparılmalıdır…
Örtü altına alınacak çileklerde Kasım ayında budama yapılmalıdır… Örtü altına alınmayacak çilekler ocak ayının birinci yarısında budamaya alınmalıdır.
Çilek; Gülgiller familyası içinde yer alan bir bitki cinsi ve bu cins içinde yer alan türlerin meyvelerinin ortak adıdır.
Çilek, hem sanayiye elverişli hem de taze olarak tüketilebilen çok lezzetli ve hoş kokulu bir meyve türüdür.
Bol miktarda A, B, C vitaminleri, kalsiyum, demir ve fosfor gibi mineral maddeler içerir.
Çilek taze olarak sofrada yararlanılmasının yanında çileğin pastası, reçeli, marmelatı, kompostosu, dondurması yapılmaktadır.
Çilek tüketici tarafından arzulanan bir meyve olduğu için derin dondurma yoluyla uzun süre saklanarak tüketilebilir.
Çeşide ve çevre şartlarına bağlı olarak, ana bitkiden kollarla yüzün üzerinde yavru bitki oluşabilir.
Çilek dünya üzerinde birbirinden çok farklı bölgelerde ve ekolojik şartlarda yetiştirilebilmektedir.
Çilek genel olarak derin, verimli, iyi drene edilmiş nem tutma kapasitesi yüksek topraklarda iyi gelişir ve bol ürün verir.
Çilek fidelerinin üretimi 5 yolla yapılmaktadır. Bunlar tohumdan, kollardan, toprakaltı gövdesini ayırarak, yaprak çeşitlerinden ve doku kültürleri yolu ile fide elde edilebilmektedir.
Tohumdan fide elde edilmesi pratikte fazla kullanılmaz. Kollardan fide elde edilmesi, bir çilek bitkisinin boğaz kısmındaki yaprak koltuklarından çıkan kollardan elde edilir
Toprakaltı gövdesini ayırarak fide elde edilmesi, birkaç gövdeden oluşan çileğin ana gövdesinden bu gövdeleri ayırmak suretiyle olur. Her ana bitkiden 4–5 fide elde etmek mümkündür.
Bitkilerin süratle çoğaltılması gerekiyorsa yaprak çeliklerinden fide elde edilmesi yöntem kullanılır.
Doku kültürü yolu ile fide elde edilmesi ise, hücre, doku veya organların bitkilerden ayrılarak yapay bir besin ortamı üzerinde steril şartlarda yetiştirilmesidir.
Çilek bahçesi tesis edilecek yerin toprağı önce bol hayvan gübresi ile gübrelenmeli ve derince sürülmelidir.
Hayvan gübresi yoksa yeşil gübre uygulanmalıdır. Dekara 2–4 ton yanmış ahır gübresi uygulanabilir. Ahır gübresindeki sap ve samanların kolayca çürümesi için dekara 40–50 kg Amonyum sülfat veya amonyum nitrat ilave edilmelidir.
Dikim için hazırlanmış parsellere, daha önceki bölümlerde belirtildiği şekilde çoğaltılmış çilek fideleri getirildiğinde dikim için tüm hazırlıklar tamamlanmış olur.
Çilek yetiştiriciliğinde erken ürün elde etmenin yanında geç ürün elde etmede oldukça önemlidir.
Fide dikimi kış, ilkbahar ve yaz dikimi olmak üzere üç şekilde yapılabilmektedir.
. İlkbahar dikimi nisan ayının son iki haftasında, yaz dikimi ise Temmuz ayının son haftasında yapılır.
Dikim için sökülen fidelerin uzun kökleri varsa dikimden önce 8–10 cm’den kesilmelidir.
Fidelerde fazla yaprak varsa bitki üzerinde genç olanlarında 2–3 âdeti bırakılarak diğerlerini yaprak saplarından uzaklaştırmak tutum oranını artırır.
Bitkiler; 60 cm genişliğinde–30 cm yüksekliğinde hazırlanan seddelere sıra arası ve üzeri 30 x 30 cm olacak şekilde üçgen dikiş stemine göre dikimleri yapılabilir.
Çilek bahçelerinde toprak işlemesi; dikimden hemen sonra yabancı otların temizlenmesi sulamadan sonra çapalama, gübrelemeden sonra gübrenin toprağa karıştırılması işlemlerinden ibarettir.
Çilek meyve oluşumunda olgunlaşmaya kadar geçen dönemde suya karşı hassastır.
Sulama, meyve iriliği ve kalitesi ile o yılki ürün ortalamasına etki eder.
Dikim zamanında fidelerin çabuk ve sağlıklı büyümesi için sulamaya dikkat etmek gerekir.
Çiçeklenme sırasında yağmur yağması arzu edilmez, yağış hem tozlanmayı engeller hem de meyve olgunlaşmaya başladıktan sonra yağarsa meyve yumuşar, leke yapar ve çürümeyi kolaylaştırır.
Yağmurlama sulama ve yağış ile toprağın sıçrayarak meyvelere zarar vermemesi için sıralar arasına ve bitkilerin altına değişik malç malzemesi serilebilir.
Çilek özellikle ilkbahar ve yaz aylarında mutlaka sulanmalıdır.
Dikimi tamamlanan çileklere can suyu verilerek köklenmeleri sağlanır ve metodu seçildikten sonra gerektiğinde sulama yapılır.
Kışı bu şekilde geçiren bitkiler ilkbahar ve yaz aylarında sulanır. Damla sulama günlük buharlaşmaya bağlı olarak düşük debi ve su miktarlarında günlük sulama yapılabileceği gibi 3–4 günde bir de sulama yapılır.
Hasat bittikten sonra belirtilen sulama aralığı genişletilmelidir.
Çiçeklerde rastlanan en fazla yaprak hastalıkları kırmızı leke hastalığı, beyaz leke hastalığı, çilek mildiyösü ve solgunluk sayılabilir.
Hastalık ve zararlılarla mücadele çilek meyveleri toplandıktan sonra yapılmalı, daha önce yapılması zorunluluğu varsa, ilaçlamadan sonra en az 4–5 gün çilek toplanmamalıdır.
Bir çilek bahçesinden 2–3 yıl, hatta daha fazla süre ürün almak mümkündür.
Çilekler en uygun olum zamanında toplanmalıdır.
Tamamen kırmızı renk alan çilek olgunlaşmış demektir.
Çilek fazla olgunlaştığı takdirde pazar değeri fazla olmamakta ve nakliyatı da zor olmaktadır.
Çilekler sofralık olarak kullanılacak ise her iki günde bir toplanmalıdır.
En uygun toplama zamanı sabahın erken saatleridir. Toplanan çilekler hemen gölge bir yere taşınmalıdır.
Taze olarak tüketilecek çilekler sap ve çanak yaprakları ile birlikte koparılmalıdır. Koparırken baş parmak ve işaret parmağı ile meyve sapı tutulur ve meyve çanak yapraklarının 1 cm kadar üstünden koparılır. .”
Gazi Öğretmen bu bilgileri öğrendikten sonra bu bilgilerin ışığı altında çilek üretimini gerçekleştirmiş.
( devam edecek )