{"id":97665,"date":"2025-05-05T12:09:59","date_gmt":"2025-05-05T09:09:59","guid":{"rendered":"https:\/\/mersingazetesi.com\/?p=97665"},"modified":"2025-05-05T12:09:59","modified_gmt":"2025-05-05T09:09:59","slug":"istikrardan-krize-kirizden-cokuse","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/2025\/05\/05\/istikrardan-krize-kirizden-cokuse\/","title":{"rendered":"\u0130ST\u0130KRARDAN KR\u0130ZE, K\u0130R\u0130ZDEN \u00c7\u00d6K\u00dc\u015eE\u2026"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye, ekonomide uygulanan -nas- politikalar\u0131 ile girdi\u011fi kriz ortam\u0131ndan, Maliye Bakan\u0131 Mehmet \u015eim\u015fek\u2019in \u2018rasyonel\u2019 yani -Bo\u011faz S\u0131kma- politikalar\u0131 ile \u00e7\u0131kmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu.<\/p>\n<p>Di\u011fer yandan, 31 Mart 2024 yerel se\u00e7imlerinden AKP\u2019nin ikinci parti olmas\u0131yla sonra giderek gerginle\u015fen siyasi ortamda,\u00a0 CHP\u2019nin en iddial\u0131 iki aday\u0131ndan biri olan Ekrem \u0130mamo\u011flu etraf\u0131ndaki k\u0131ska\u00e7\u00a0 -ahmak davas\u0131- ile daralt\u0131lmaya ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>2025 y\u0131l\u0131 ba\u015flar\u0131nda erken se\u00e7imin daha \u00e7ok g\u00fcndeme gelmesi ile birlikte bu k\u0131skac\u0131n daha da daralt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar ba\u015flat\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>18 Mart 2025 tarihinde Ekrem \u0130mamo\u011flu&#8217;nun diplomas\u0131n\u0131n iptali, 19 Mart 2025 tarihinde g\u00f6zalt\u0131na al\u0131nmas\u0131 ve 23 Mart 2025 tarihinde tutuklanarak Silivri zindanlar\u0131na konulmas\u0131 ile yeni bir s\u00fcre\u00e7 daha ba\u015flat\u0131larak Ekrem \u0130mamo\u011flu\u2019nun etraf\u0131ndaki \u00e7ember daha da daralt\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Ancak, bu geli\u015fmelerin ekonomideki bedeli T\u00fcrkiye\u2019ye \u00e7ok a\u011f\u0131r oldu. Bug\u00fcn itibar\u0131yla hazinedeki d\u00f6viz kayb\u0131n\u0131n 55 milyar dolar\u0131 buldu\u011fu ifade edildi.\u00a0DEVA Partisi Genel Ba\u015fkan\u0131 Ali Babacan\u2019a g\u00f6re de s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde hazine zarar\u0131, 142 milyar dolara kadar ula\u015fabilece\u011fi ifade edildi.<\/p>\n<p>T\u00fcm bu geli\u015fmeler, T\u00fcrkiye\u2019de siyasette ve ekonomide -istikrardan \u00f6nce krize, sonra da krizden \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ortam\u0131na- evrildi\u011fi ve bu s\u00fcrecin (erken veya zaman\u0131nda) yap\u0131lacak ilk se\u00e7imlere kadar devam edece\u011fi izlenimini vermektedir.<\/p>\n<p>Bilindi\u011fi gibi t\u00fcm bu geli\u015fmelere kar\u015f\u0131 ilk tepki \u00f6ncelikle gen\u00e7lerden geldi. Gen\u00e7lerin Sara\u00e7hane\u2019de ba\u015flayan tepkisine ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerimi bir \u00f6nceki bu k\u00f6\u015femdeki yaz\u0131mda payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. T\u00fcrkiye\u2019de art\u0131k, gen\u00e7lerin sahaya inmesiyle art\u0131k ok, yaydan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu nedenle, s\u00fcrecin durdurulmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nce gen\u00e7lerin ve sonra halk\u0131n Sara\u00e7hane\u2019de ba\u015flayan direni\u015fi ile bir g\u00fcn mutlaka ve b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla ilk genel se\u00e7imlerde sand\u0131kta bir sonu\u00e7 verecektir.<\/p>\n<p>T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE OTOKRAS\u0130DEN T\u0130RANLI\u011eA MI?<\/p>\n<p>Bu geli\u015fmeler, 16 Nisan 2017 referandumu ile parlamenter rejiminden, Cumhurba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 (tek adam) rejimine ge\u00e7en \u00fclkemizde, Cumhur ittifak\u0131 ile ba\u015flayan -milli birlik- vurgusu, zamanla- \u00f6tekile\u015ftirme-ye, 19 Mart 2025\u2019ten sonra muhalifleri -etkisizle\u015ftirme ve siyaseten imhaya- y\u00f6neldi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n<p>\u00d6nce CHP\u2019li belediye ba\u015fkanlar\u0131n\u0131n, ard\u0131ndan T\u00dcS\u0130AD ba\u015fkan\u0131na ve en sonunda \u0130stanbul B\u015eB Ba\u015fkan\u0131 Ekrem \u0130mamo\u011flu\u2019na y\u00f6nelen g\u00f6zalt\u0131 ve tutuklama operasyonlar\u0131yla bu geli\u015fmeleri g\u00f6r\u00fcyoruz.\u00a0T\u00fcm bu geli\u015fmelere dikkatli bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, halk\u0131m\u0131z aras\u0131nda -nereye varacak bu i\u015fin sonu- diyerek ardan bir toplumsal kayg\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlenmektedir.<\/p>\n<p>NEGAT\u0130F SELEKS\u0130YON S\u00dcRE\u00c7LER\u0130<\/p>\n<p>1939 y\u0131l\u0131nda bir Alman profes\u00f6r\u00fcn ifade etti\u011fi -negatif seleksiyon-(olumsuz ay\u0131klanma veya istikrars\u0131zla\u015ft\u0131rma) \u00fclkemiz ve d\u00fcnya siyasetinde de ya\u015fan\u0131yor mu?<\/p>\n<p>\u00dclkemiz ve d\u00fcnyada\u00a0 giderek artan gerilimler ve her g\u00fcn olumsuz geli\u015fmeler ya\u015fanmas\u0131 veya ya\u015fat\u0131lmas\u0131, siyasetin giderek, t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l, ilkeli ve kalk\u0131nma ile refah\u0131 art\u0131ran bir m\u00fccadele yerine; pop\u00fclizme, kay\u0131k\u00e7\u0131 kavgas\u0131na ve alg\u0131y\u0131 y\u00f6netme m\u00fccadelesine s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi bir ortam olu\u015fturulmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dclkemizi de etkileyen, \u00f6zellikle siyasetteki negatif seleksiyona d\u00fcnya siyaseti a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda da;<\/p>\n<p>D\u00fcnyada 20. y\u00fczy\u0131lda, 1914-1945 aras\u0131 siyasette ya\u015fanan -birinci negatif seleksiyon d\u00f6nemi- 31 y\u0131l s\u00fcrm\u00fc\u015f.<\/p>\n<p>Buna s\u00fcrecin sonucunda;<\/p>\n<p>1929 ekonomik buhran\u0131 ve\u00a0 ard\u0131ndan D\u00fcnyay\u0131 kana boyayan fa\u015fist liderler ve rejimler ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f, d\u00fcnyam\u0131zda\u00a0 b\u00fcy\u00fck dramlar ya\u015fatan milyonlarca insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne neden olan ve atom bombas\u0131n\u0131n dahi denendi\u011fi II. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>ABD\u2019yi ve D\u00fcnyay\u0131, 1929 bunal\u0131m\u0131ndan \u00e7\u0131kartan ve anti-nazi\u00a0 koalisyonunu olu\u015fturan Ba\u015fkan Roosevelt\u2019in 1945\u2019te ilgin\u00e7 bir \u015fekilde aniden \u00f6lmesi ile kanaatimizce birinci d\u00f6nem kapanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcnyam\u0131z 1991\u2019e kadar -46 y\u0131ll\u0131k- iki kutuplu so\u011fuk sava\u015f d\u00f6nemine girmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Kanaatimce, 1991-2025 aras\u0131 (Trump\u2018\u0131n se\u00e7ilmesine kadar) 34 y\u0131ll\u0131k -ikinci negatif seleksiyon -d\u00f6nemidir.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6nemde de, bir D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 yerine d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu yerel b\u00f6lgesel ve asimetrik sava\u015flar s\u0131k\u00e7a ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bu s\u00fcre\u00e7 sonucunda \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnyaya sava\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmasa da Balkanlar\u2019dan, Asya\u2019ya ve Orta Do\u011fu\u2019dan Afrika\u2019ya kadar kitlesel \u00f6l\u00fcm ve katliamlar ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bir -\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc negatif seleksiyon- d\u00f6nemi de ya\u015fanacak m\u0131d\u0131r?<\/p>\n<p>Reset\u00e7iler, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ile ba\u015flayabilecek \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc negatif seleksiyon d\u00f6nemi i\u00e7in giri\u015fimlerini s\u00fcrd\u00fcrmektedirler.<\/p>\n<p>Trump\u2019\u0131n se\u00e7ilmesi ile,\u00a0 Ukrayna \u00fczerinden yapt\u0131klar\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtma ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya sava\u015f\u0131 olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011fram\u0131\u015fsa da, reset\u00e7ilerin giri\u015fimleri devam etmektedir.<\/p>\n<p>E\u011fer, Trump ve Putin i\u015f birli\u011fi ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7lan\u0131rsa -\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc negatif seleksiyon-d\u00f6nemi bir III. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 ile de ba\u015flayabilir.<\/p>\n<p>Nitekim,\u00a0 son y\u0131llarda \u00f6nce Putin\u2018e ve sonra Trump\u2018a yap\u0131lan suikast giri\u015fimlerinin ard\u0131ndan, Ruslar\u0131n NBC\u2019den sorumlu bir general ile Ukrayna\u2018yla bar\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine kat\u0131lan bir general olmak \u00fczere Rusya\u2019da suikast sonucu toplam iki generali \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc. Daha \u00f6nce, Japonya eski ba\u015fbakan\u0131 \u015einzo Abe\u2019ye,\u00a0 \u0130ran \u00a0 Cumhurba\u015fkan\u0131\u00a0 ve y\u00f6neticilerine yap\u0131lan suikastlar, Pakistan\u2019da \u0130mran Han\u2019a yap\u0131lan hukuki darbe, Gazze\u2019de \u0130srail\u2019in pervas\u0131z ve soyk\u0131r\u0131ma varan katliamlar\u0131, \u00a0 tek kutuplu D\u00fcnya\u2019n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc negatif seleksiyon s\u00fcrecini ba\u015flatma \u00e7abalar\u0131n\u0131n devam etti\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc negatif seleksiyon s\u00fcrecinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 i\u00e7in toplamda yap\u0131lan giri\u015fimleri ba\u015fl\u0131klar halinde \u00f6zetlersek:<\/p>\n<p>-Suikastla yok etme,<\/p>\n<p>-MAGA\u2019y\u0131 (Make America Great Again) \u00f6c\u00fc g\u00f6sterme, kurals\u0131zla\u015ft\u0131rma,<\/p>\n<p dir=\"auto\">-Haks\u0131z g\u00f6sterme,<\/p>\n<p>-D\u00fcnyada a\u015f\u0131r\u0131 silahland\u0131rmay\u0131 ve uzla\u015fma, egemenli\u011fe sayg\u0131 yerine, \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 te\u015fvik te\u015fvik etme,<\/p>\n<p>-\u00c7ok kutuplu d\u00fcnya yerine tek kutuplu d\u00fcnyay\u0131 hakim k\u0131lma,<\/p>\n<p>-Bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ve kalk\u0131nma \u00f6ncelikli yeni bir BM mimarisini (BM 3.0) engelleme,<\/p>\n<p>-Renkli devrimlerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi\/\u00e7al\u0131nmas\u0131,<\/p>\n<p dir=\"auto\">-Putin ve Trump sonras\u0131na haz\u0131rl\u0131k yapma,<\/p>\n<p>-Silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n t\u0131rmand\u0131r\u0131lmas\u0131\u00a0 ( Almanya gelecek d\u00f6nem\u00a0 silahlanma i\u00e7in 800 milyar Euro ay\u0131r\u0131lmas\u0131)<\/p>\n<p>-\u00c7ini ve ABD yi s\u00fcrecin i\u00e7inde, Rusya\u2019y\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda tutmak,<\/p>\n<p>D\u00fcnyada -\u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc negatif seleksiyon d\u00f6neminin engellenmesi i\u00e7in -uzla\u015f\u0131 \/g\u00fcvenlik \/ yap\u0131c\u0131 rekabet i\u00e7erisinde -pozitif seleksiyon- ortam\u0131n\u0131n \u00fcretilmesine ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bu ama\u00e7 i\u00e7in i\u00e7in t\u00fcm D\u00fcnya Halklar\u0131n\u0131n\u00a0 ortak anlay\u0131\u015fla yeni bir BM mimarisi ve \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda birle\u015ferek,\u00a0 d\u00fcnyada bar\u0131\u015f , g\u00fcvenlik, adil rekabeti ve kamucu anlay\u0131\u015fla refah\u0131 sa\u011flayacak kalk\u0131nma program\u0131 m\u00fccadelesi ile anti-reset ve pozitif seleksiyon dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 gerekti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir.<\/p>\n<p dir=\"auto\">ABD\u2019de ba\u015flayan 1\u2019e kar\u015f\u0131 99 hareketi, bu konudaki umudu ye\u015fertmektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiye, ekonomide uygulanan -nas- politikalar\u0131 ile girdi\u011fi kriz ortam\u0131ndan, Maliye Bakan\u0131 Mehmet \u015eim\u015fek\u2019in \u2018rasyonel\u2019 yani -Bo\u011faz S\u0131kma- politikalar\u0131 ile \u00e7\u0131kmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yordu. Di\u011fer yandan, 31 Mart 2024 yerel se\u00e7imlerinden AKP\u2019nin ikinci parti olmas\u0131yla sonra giderek gerginle\u015fen siyasi ortamda,\u00a0 CHP\u2019nin en iddial\u0131 iki aday\u0131ndan biri olan Ekrem \u0130mamo\u011flu etraf\u0131ndaki k\u0131ska\u00e7\u00a0 -ahmak davas\u0131- ile daralt\u0131lmaya ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. 2025 y\u0131l\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":97666,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-97665","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-serdar-erkan"],"views":761,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97665","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=97665"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/97665\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/97666"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=97665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=97665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=97665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}