Mersin \u00dcniversitesi’nde (ME\u00dc) y\u00fcr\u00fct\u00fclen proje kapsam\u0131nda, ila\u00e7 metabolitlerinin sentezlenmesi konusunda geli\u015ftirilen \u00e7evre dostu yeni y\u00f6ntemin bilim d\u00fcnyas\u0131na kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131yor. Y\u00fczde 70’lik b\u00f6l\u00fcm\u00fc tamamlanan yeni y\u00f6ntemin, mevcut y\u00f6ntemlerin eksikliklerini giderecek \u00e7evre dostu, foto redoks tekni\u011fiyle yap\u0131lan ilk y\u00f6ntem olaca\u011f\u0131 bildirildi.
\nME\u00dc Fen Fak\u00fcltesi Kimya B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Do\u00e7. Dr. \u00d6zg\u00fcr Y\u0131lmaz, kabul edilen T\u00dcB\u0130TAK projesi ile T\u00fcrkiye’de ve d\u00fcnyada olmayan \u00e7evre dostu yeni bir y\u00f6ntemin geli\u015ftirmeyi hedefliyor. “Tersiyer Aminlerin N-Dealkilasyon Tepkimesi i\u00e7in Fonksiyonel Grup Tolerans\u0131 Y\u00fcksek Olan Yeni Y\u00f6ntemin Geli\u015ftirilmesi ve \u0130la\u00e7 Metabolitlerinin Sentezlenmesi” ba\u015fl\u0131kl\u0131 10 ay s\u00fcrecek T\u00dcB\u0130TAK 1002 projesinde 3’\u00fc y\u00fcksek lisans, 3’\u00fc de lisans olmak \u00fczere 6 \u00f6\u011frenci g\u00f6rev al\u0131yor.<\/p>\n
“V\u00fccut i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fen olay\u0131 laboratuvar ortam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k”
\n\u00dczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 proje hakk\u0131nda bilgi veren Y\u0131lmaz, zenobiyotik kavram\u0131ndan bahsederek, zenobiyotiklerin, insanlar\u0131n hayatlar\u0131 boyunca kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131, do\u011fal olmayan her t\u00fcrl\u00fc yabanc\u0131 kimyasal olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilece\u011fini ifade etti. Zenobiyotiklere \u00f6rnek olarak kozmetikler, deterjanlar, end\u00fcstriyel kimyasallar, g\u0131da katk\u0131 maddeleri, pestisitler gibi bir\u00e7ok \u00f6rnek verilebilece\u011fini belirten Y\u0131lmaz, “Zaten yap\u0131lan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarla da bir insan\u0131n \u00f6mr\u00fc boyunca yakla\u015f\u0131k 1 ila 3 milyon aras\u0131nda zenobiyotik dedi\u011fimiz yabanc\u0131 kimyasala maruz kald\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Tabii ki insan v\u00fccudu kendi mekanizmas\u0131n\u0131 bozmamak ad\u0131na bu zenobiyotikleri, yani ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu yabanc\u0131 kimyasallar\u0131n giderimini, v\u00fccuttan at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli enzimlerle \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu zaten bilinen bir \u015fey. Hepimizin \u00e7ok\u00e7a kulland\u0131\u011f\u0131, hayat\u0131m\u0131zda olan ve her ne kadar biz faydalar\u0131ndan ya da yararl\u0131 etkilerinden faydalansak da asl\u0131nda ila\u00e7lar da zenobiyotik s\u0131n\u0131f\u0131nda. V\u00fccudumuz ila\u00e7lar\u0131 yabanc\u0131 kimyasal olarak alg\u0131lay\u0131p v\u00fccuttan at\u0131l\u0131m\u0131 i\u00e7in metabolizma \u00fczerinden \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor. Bulmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu y\u00f6ntemde v\u00fccut i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fen bu biyotransformasyonu (ila\u00e7lar\u0131n enzimlerin etkisi ile kimyasal de\u011fi\u015fikliklere u\u011framas\u0131) yani v\u00fccut i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fen bu tepkimenin bir taklidini laboratuvar ortam\u0131na indirgemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. Yani v\u00fccut i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015fen bu olay\u0131 laboratuvar ortam\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
Y\u00f6ntemin ila\u00e7 end\u00fcstrisi i\u00e7in \u00f6nemi
\nS\u00f6z konusu y\u00f6ntemin ila\u00e7 end\u00fcstrisinde kullan\u0131m\u0131ndan bahseden Y\u0131lmaz, ila\u00e7 end\u00fcstrisinde yeni bir ila\u00e7 geli\u015ftirip piyasaya s\u00fcrmeden \u00f6nce laboratuvar ko\u015fullar\u0131nda v\u00fccut i\u00e7erisinde hangi t\u00fcrlere d\u00f6n\u00fc\u015fece\u011finin tespit edilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yledi. V\u00fccudun, aktif olan t\u00fcrleri inaktif t\u00fcrlere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fini ifade eden Y\u0131lmaz, “Ama bu her zaman b\u00f6yle ger\u00e7ekle\u015fmiyor. Son yap\u0131lan bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalarda ila\u00e7lar\u0131n metabolitlerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde yani v\u00fccutta o biyotransformasyonu ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde d\u00f6n\u00fc\u015fen t\u00fcrlerin de toksik olabilece\u011fi tespit edilmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla yeni bir ila\u00e7 sentezlediyseniz, bu ilac\u0131 piyasaya s\u00fcrmeden \u00f6nce kesinlikle laboratuvar ortam\u0131nda v\u00fccut i\u00e7erisinde d\u00f6n\u00fc\u015febilecek olan t\u00fcrlerini belirleyip onlar\u0131n toksik olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131, aktivitelerini, \u00f6nden tespit etmemiz gerekiyor. Bizim hedefimiz bu projede yeni sentezlenecek olan, \u00f6zellikle tersiyer amin dedi\u011fimiz o grubu i\u00e7eren bile\u015fiklerin v\u00fccutta d\u00f6n\u00fc\u015febilecek olan t\u00fcrlerini sentezleyebilmek ve bunlar\u0131n etkilerini, toksitelerini inceleyebilmek ad\u0131na geli\u015ftirdi\u011fimiz bir y\u00f6ntem” dedi.<\/p>\n
“\u00d6zellikle ila\u00e7 end\u00fcstrisi ba\u015fta olmak \u00fczere bilimsel fayda sa\u011flamay\u0131 planl\u0131yoruz”
\nLiterat\u00fcrde halihaz\u0131rda bu ama\u00e7la kullan\u0131lan y\u00f6ntemler oldu\u011funu dile getiren Y\u0131lmaz, ancak bu y\u00f6ntemlerin belirli baz\u0131 s\u0131n\u0131rlamalar\u0131 oldu\u011funu kaydetti. Kimisinin \u00e7ok pahal\u0131 \u015fartlar gerektirdi\u011fini, kimisinin \u00e7evre dostu olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kimisinin \u00e7ok a\u011f\u0131r \u015fartlar gerektirdi\u011fini, kimisinin ise \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 say\u0131da ila\u00e7 etken maddesine uygulanabildi\u011fini vurgulayan Y\u0131lmaz, “Biz literat\u00fcrde bilinen y\u00f6ntemlerdeki b\u00fct\u00fcn bu eksiklikleri giderebilecek, daha \u00e7evre dostu, \u00f6zellikle \u0131\u015f\u0131k enerjisinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yeni bir y\u00f6ntem geli\u015ftirmeyi hedefledik. Ve bu geli\u015ftirdi\u011fimiz y\u00f6ntemi de daha sonra yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z sonu\u00e7larla birlikte literat\u00fcre sunarak, \u00f6zellikle ila\u00e7 end\u00fcstrisi ba\u015fta olmak \u00fczere bilimsel fayda sa\u011flamay\u0131 planl\u0131yoruz. Projemizin temel amac\u0131 bu” \u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n
“Y\u00f6ntemimizin ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu tespit ettik”
\nProjenin \u015fu anda y\u00fczde 60-70’lik b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bitirildi\u011fini ve y\u00f6ntemlerini optimize ettiklerini ifade eden Y\u0131lmaz, “Biz \u00f6ncesinde optimizasyon \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131yoruz. Hangi ko\u015fullarda daha iyi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, hangi ko\u015fullarda y\u00fcksek verimler edilebiliyor, hangi \u00e7\u00f6z\u00fcc\u00fc daha uygun oluyor? Bunlar\u0131n hepsini \u00e7e\u015fitli seri reaksiyonlarla tespit ediyoruz. \u00d6n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 tamamlad\u0131k. En iyi ko\u015fullar\u0131 optimize ettik, tespit ettik. \u015eu anda uygulama a\u015famas\u0131nday\u0131z. Piyasada bilinen ve tersiyer amin grubu i\u00e7eren ila\u00e7 etken maddelerinin tepkimelerini yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Bu tepkimeler ger\u00e7ekten istedi\u011fimiz gibi ger\u00e7ekle\u015fiyor mu, v\u00fccutta ger\u00e7ekle\u015fen o olay\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 burada ger\u00e7ekle\u015ftirip v\u00fccuttaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc sa\u011flayabiliyor muyuz? Onu tespit etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z birka\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmada ila\u00e7 etken maddelerinde de \u00e7ok y\u00fcksek verimlerle \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00f6ntemimizin ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011funu tespit ettik” dedi.<\/p>\n
“Geli\u015ftirdi\u011fimiz y\u00f6ntemin patent ba\u015fvurusunu yapaca\u011f\u0131z”
\n\u0130la\u00e7 etken maddeler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmaya devam edeceklerini belirten Y\u0131lmaz, projeyi tamamlayarak bilimsel bir makaleye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi ve uluslararas\u0131 bir dergide yay\u0131nlamay\u0131 planlad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Makalenin yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan da \u00f6ncelikli hedeflerinin Mersin \u00dcniversitesi’nin de deste\u011fiyle geli\u015ftirdikleri y\u00f6ntemin patent ba\u015fvurusunu yapmak oldu\u011funu vurgulayan Y\u0131lmaz, “Patent ba\u015fvurusu sonras\u0131nda da \u00f6ncelikle \u00e7e\u015fitli d\u00f6n\u00fctlerle birlikte belki bunu end\u00fcstriyel anlamda uygulanabilirli\u011fini \u00e7e\u015fitli firmalarla da g\u00f6r\u00fc\u015ferek konu\u015fmay\u0131 planl\u0131yoruz” diye konu\u015ftu.<\/p>\n
“Proje ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yeti\u015ftirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli”
\nY\u0131lmaz, y\u00fcr\u00fctt\u00fckleri projenin ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yeti\u015ftirme a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli oldu\u011funu kaydetti. Projede akademik anlamda lisans ve y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencileri oldu\u011funu ifade eden Y\u0131lmaz, \u015f\u00f6yle devam etti:
\n“Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 yeti\u015ftirmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu s\u00fcreklili\u011fin kesinlikle bitmemesi gerekiyor. Tabii ki bunu hem \u00fcniversitemiz, hem de T\u00dcB\u0130TAK \u00fczerinden ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z destekler sayesinde burslarla \u00f6\u011frencileri destekliyoruz. \u00d6\u011frencilerimiz hem bursiyer olarak bu projelerde yer al\u0131yorlar, hem de bu projelerde \u00e7al\u0131\u015farak bilimsel anlamda gelece\u011fin hocalar\u0131, gelece\u011fin akademisyenleri, gelece\u011fin bilim insanlar\u0131, bilim kad\u0131nlar\u0131 olma yolunda kendilerini yeti\u015ftirme \u015fans\u0131 buluyorlar. Bu projemizde de 6 \u00f6\u011frencimiz \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bunun 3’\u00fc lisans, 3’\u00fc de y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencisi. \u00d6\u011frencilerimizin katk\u0131s\u0131 olmazsa bu projelerin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi de m\u00fcmk\u00fcn olmazd\u0131.”<\/p>\n
“\u00c7evre dostu, foto redoks tekni\u011fiyle yap\u0131lan ilk y\u00f6ntem olacak”
\nY\u0131lmaz, \u00f6zellikle kimya alan\u0131nda tekniklerin geli\u015ftirildi\u011fini, geli\u015ftirilen bu tekniklerin \u00fczerinden de y\u00f6ntemler bulunmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Kulland\u0131klar\u0131 y\u00f6ntemin 2014’ten itibaren \u00e7ok reva\u00e7ta olmaya ba\u015flayan foto redoks tepkimeleri oldu\u011funa i\u015faret eden Y\u0131lmaz, \u015funlar\u0131 kaydetti: “Yani \u0131\u015f\u0131kl\u0131 tepkimeler diyoruz. Asl\u0131nda \u00e7ok eskiden klasik metotlarda ortama bir\u00e7ok kimyasal katarak, belki \u00e7evreye zarar verilecek t\u00fcrler katarak geli\u015ftirdi\u011fimiz baz\u0131 y\u00f6ntemlerin aksine burada \u0131\u015f\u0131k enerjisini kullan\u0131yoruz. I\u015f\u0131kla sistemi uyard\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, kimyasallar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fi o d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, \u0131\u015f\u0131k sayesinde ger\u00e7ekle\u015ftiriyoruz. Ve asl\u0131nda y\u00f6ntem daha \u00e7evre dostu hale gelmi\u015f oluyor. Foto redoks tekni\u011fini tabii ki biz geli\u015ftirmedik. Son y\u0131llarda bir\u00e7ok bilim insan\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131l\u0131yor. Biz sadece foto redoks tekni\u011fini kullanarak, daha \u00e7evre dostu olan bu tekni\u011fi kullanarak N-Dealkilasyon tepkimesi i\u00e7in yani ila\u00e7 metabolitlerinin sentezlenmesi i\u00e7in yeni bir y\u00f6ntem geli\u015ftirdik. Ve bu y\u00f6ntem literat\u00fcrde olan, \u015fu anda bu alanda kullan\u0131lan mevcut y\u00f6ntemlerin eksikliklerini giderecek \u00e7evre dostu, foto redoks tekni\u011fiyle yap\u0131lan ilk y\u00f6ntem olacak.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Mersin \u00dcniversitesi’nde (ME\u00dc) y\u00fcr\u00fct\u00fclen proje kapsam\u0131nda, ila\u00e7 metabolitlerinin sentezlenmesi konusunda geli\u015ftirilen \u00e7evre dostu yeni y\u00f6ntemin bilim d\u00fcnyas\u0131na kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 ama\u00e7lan\u0131yor. Y\u00fczde 70’lik b\u00f6l\u00fcm\u00fc tamamlanan yeni y\u00f6ntemin, mevcut y\u00f6ntemlerin eksikliklerini giderecek \u00e7evre dostu, foto redoks tekni\u011fiyle yap\u0131lan ilk y\u00f6ntem olaca\u011f\u0131 bildirildi. ME\u00dc Fen Fak\u00fcltesi Kimya B\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6\u011fretim \u00fcyesi Do\u00e7. Dr. \u00d6zg\u00fcr Y\u0131lmaz, kabul edilen T\u00dcB\u0130TAK projesi ile […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":73355,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[8,5],"tags":[],"class_list":["post-73354","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mersin","category-saglik"],"views":131,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73354","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=73354"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/73354\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/73355"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=73354"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=73354"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=73354"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}