Hacivat ve Karag\u00f6z T\u00fcrk- Osmanl\u0131 tiyatro tarihinin iki \u00f6nemli karakteridir.
\nG\u00f6lge oyunu olan Hacivat ve Karag\u00f6z oyunu \u00f6zellikle Ramazan aylar\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmezidir.
\n\u0130ki karakter de T\u00fcrk halk\u0131 taraf\u0131ndan olduk\u00e7a fazla sevilmektedir.
\nG\u00f6lge oyunu y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fe sahip olan sanat dal\u0131d\u0131r.
\nBu sanat dal\u0131nda hayvan derileri kesilerek \u00e7e\u015fitli fig\u00fcrler meydana getirilmektedir.
\nMeydana getirilen insan, hayvan ve e\u015fya fig\u00fcrleri \u0131\u015f\u0131k kayna\u011f\u0131 \u00f6n\u00fcnde oynat\u0131lmaktad\u0131r. Oynat\u0131lan fig\u00fcrlerin g\u00f6lgeleri s\u0131k\u0131ca gerilen perde \u00fczerine yans\u0131t\u0131lmaktad\u0131r.
\nHacivat ve Karag\u00f6z g\u00f6lge oyununun k\u00f6keni hakk\u0131nda da bir\u00e7ok rivayet bulunmaktad\u0131r.
\n\u0130lk g\u00f6r\u00fc\u015f Orta Asya’da \u00e7ad\u0131rlarda oynat\u0131lan ”Kolkor\u00e7ak” ya da ”\u00c7ad\u0131r Hayal” adl\u0131 kukla oyununun bu oyun ile benzerli\u011fidir.
\n\u0130kinci g\u00f6r\u00fc\u015f bu oyununun Hindistan ve Cava Adalar\u0131’ndan gelen \u00e7ingeneler ile gelmesidir. \u00c7ingenelerin Anadolu’ya geli\u015f tarihleri ve Karag\u00f6z oyununun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f tarihi kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman bu g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00fc\u00e7lenmektedir.
\n\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f oyunun k\u00f6keninin Portekiz ve \u0130spanya’ya dayand\u0131\u011f\u0131d\u0131r.
\nD\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00f6r\u00fc\u015f ise Padi\u015fah Yavuz Sultan Selim’in 1517 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131r’\u0131 ele ge\u00e7irdikten sonra Memluk Sultan\u0131 Tomanbay’\u0131n as\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n canland\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir g\u00f6lge oyununu seyretmesi ve oyunu be\u011fenmesiyle sanat\u00e7\u0131lar\u0131 \u0130stanbul’a getirmesidir.
\nHacivat ve Karag\u00f6z oyununun olduk\u00e7a g\u00fczel ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 bulunmaktad\u0131r.
\nBu oyun Geleneksel T\u00fcrk Tiyatrosu’na ait olan g\u00fczel bir t\u00fcrd\u00fcr.
\nGenel temada Karag\u00f6z ve Hacivat birbirlerine s\u00f6yledikleri s\u00f6zleri yanl\u0131\u015f anlamakta ve b\u00f6ylelikle ortaya komik diyaloglar \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.
\nBu diyaloglar\u0131n \u00fcst\u00fcne dans ve m\u00fczik eklenmesi ise s\u00fcreci daha da keyifli k\u0131lmaktad\u0131r.
\nHacivat ve Karag\u00f6z g\u00f6sterisini d\u00fczenleyen ki\u015fiye ”hayali” veya ”hayalbaz” denmektedir.
\nHayalinin yan\u0131nda sand\u0131kkar, dayrezen, yardak ve \u00e7\u0131rak gibi isimlere sahip olan bir de yard\u0131mc\u0131 bulunmaktad\u0131r.
\nKarag\u00f6z ve Hacivat karakterlerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u015fu \u00f6zellikler g\u00f6z\u00fcm\u00fcze \u00e7arpar; Karag\u00f6z okumam\u0131\u015f ve olduk\u00e7a zeki bir tiptir. Kendine s\u00f6ylenenleri yanl\u0131\u015f anlar ve ba\u015f\u0131n\u0131 belaya sokar. Ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ya\u015fayan Karag\u00f6z karakteri neredeyse t\u00fcm oyunlarda i\u015fsizdir. Dobra bir karakter olan Karag\u00f6z i\u00e7in halk\u0131 temsil etti\u011fi s\u00f6ylenebilir. Hacivat ise e\u011fitimli, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc e\u011fitimi pazarlayabilen, nabza g\u00f6re \u015ferbet veren, s\u0131k\u00e7a Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a kelimeler kullanan bir karakterdir. Karag\u00f6z’\u00fcn s\u00fcrekli olarak onu yanl\u0131\u015f anlamas\u0131n\u0131n sebebi Hacivat\u2019\u0131n bu tarz kelimeleri kullanmas\u0131d\u0131r. Hacivat genellikle Karag\u00f6z \u00fczerinden ge\u00e7inmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Oyunda Hacivat i\u00e7in ”ayd\u0131n” vurgusu yap\u0131lmaktad\u0131r. Hacivat ve Karag\u00f6z’e Kayserili, Zeybek, Tuzsuz Deli Bekir, Himmet A\u011fa, Zenne, Beberuhi, \u00c7elebi, Laz, Arap, Acem, Arnavut, K\u00fcrt gibi bir\u00e7ok karakter e\u015flik etmektedir.
\nTelevizyonun, di\u011fer ileti\u015fim ve e\u011flence ara\u00e7lar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerde Ramazan ay\u0131n\u0131n toplumsal ya\u015fama getirdi\u011fi hareketlilik, kendine has e\u011flence geleneklerinin de ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131.
\n\u00d6zellikle teravih sonras\u0131nda kahvehanelerde toplanmak, meddah, Karag\u00f6z ve Hacivat, ortaoyunu g\u00f6sterileri izlemek, \u0130stanbul\u2019da Direklararas\u0131\u2019nda d\u00fczenlenen e\u011flencelere kat\u0131lmak, birlikte ibadet eden bir toplumun birlikte e\u011flenmesini de sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in olduk\u00e7a \u00f6nemliydi.
\nSon y\u0131llarda pek \u00e7ok kentimizde yeniden canland\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan Ramazan etkinlikleri eski ihti\u015faml\u0131 g\u00fcnlerinden hayli uzak olsa da benzeri bir i\u015flevi yerine getirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.
\nRamazan e\u011flencelerinin ba\u015f\u0131nda gelen ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda 11. y\u00fczy\u0131lda s\u00f6z\u00fc edilmeye ba\u015flanan Hacivat \u2013Karag\u00f6z oyununa o d\u00f6nemde : \u2018\u2019 g\u00f6lge hayali \u2018\u2019 ad\u0131 verilmi\u015ftir.
\nHacivat – Karag\u00f6z oyunu, \u00f6zellikle 17. y\u00fczy\u0131ldan sonra olduk\u00e7a yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.
\n19. y\u00fczy\u0131lda Hacivat – Karag\u00f6z, k\u0131saca, hayal oyunu diye an\u0131lm\u0131\u015f, bu oyunu
\noynatan sanat\u00e7\u0131lara da hayal\u00ee (hayalci, Karag\u00f6zc\u00fc) denmi\u015ftir.
\nHacivat – Karag\u00f6z oyunu, halk k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn ortak \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu oyunlarda i\u015flenen \u00e7e\u015fitli konular\u0131 kimin d\u00fczenledi\u011fi belli de\u011fildir.
\nKarag\u00f6z, tuluata dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in oyunun s\u00f6zlerini, her sanat\u00e7\u0131, oyun s\u0131ras\u0131nda kendine g\u00f6re d\u00fczenler.
\nHacivat – Karag\u00f6z oyunlar\u0131 19. y\u00fczy\u0131lda yaz\u0131ya ge\u00e7irilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nGe\u00e7ti\u011fimiz aylarda Yunanistan ZOUGLA TV\u2019de bir program yay\u0131mland\u0131
\nHacivat-Karag\u00f6zle ilgili bir program\u2026
\nProgram\u0131 izlerken Yunanl\u0131lar\u0131n bizim Hacivat-Karag\u00f6ze nas\u0131l sahip \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 hayretle g\u00f6rd\u00fcm.
\nYunanl\u0131larda T\u00fcrk d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc bitmiyor\u2026
\nT\u00fcrkiyeye kar\u015f\u0131 sava\u015f haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olarak Amerika Birle\u015fik devletleriyle anla\u015farak pek \u00e7ok b\u00f6lgeye \u00fcsler kurdurdu.
\n\u00dcstelik Ege\u2019nin kuzeyinde Midilli Adas\u0131\u2019na 1 Yunan mekanize t\u00fcmeni; Limni, Sak\u0131z ve Sisam adalar\u0131na birer Yunan mekanize tugay\u0131 konu\u015fland\u0131r\u0131ld\u0131. Ta\u015foz, Semadirek, Bozbaba, \u0130psara ve Ahikerya olmak \u00fczere toplam 5 adaya da tabur- alay seviyesinde askeri birlik konu\u015fland\u0131rd\u0131.
\nYunanistan, T\u00fcrkiye’ye y\u00f6nelik jet harekat\u0131 i\u00e7in Limni ve Midilli Adas\u0131\u2019na havaalanlar\u0131 in\u015fa etti ve buralara sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 yerle\u015ftirdi. Ege Denizi\u2019ne \u00e7\u0131kan T\u00fcrk sava\u015f u\u00e7aklar\u0131na, bu adalardan kalkan Yunan sava\u015f u\u00e7aklar\u0131 taraf\u0131ndan \u00f6nleme ve it dala\u015f\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r.
\nYunanistan, Rodos\u2019a 1 mekanize t\u00fcmeni; \u0130stank\u00f6y\u2019e 1 mekanize tugay\u0131 konu\u015fland\u0131rd\u0131. Batnoz, Lipso, \u0130leriye, Kelemez, \u0130stanbulya, \u0130ncirli, S\u00f6mbeki, \u0130leki, Kerpe ve Meis olmak \u00fczere toplam 10 adaya da tabur- alay seviyesinde askeri birlik konu\u015fland\u0131rd\u0131. Yunanistan, \u0130stank\u00f6y ve Rodos Adas\u0131\u2019na havaalanlar\u0131 in\u015fa etti. Ege Denizi\u2019nin g\u00fcneyinde, gayri askeri stat\u00fcdeki 14 adadan 12\u2019si silahland\u0131r\u0131ld\u0131.
\nAskeri y\u00f6nde b\u00fct\u00fcn bu haz\u0131rl\u0131klar yan\u0131nda k\u00fclt\u00fcr miraslar\u0131m\u0131za da sahip \u00e7\u0131k\u0131yor:
\nT\u00fcrk baklavas\u0131n\u0131 \u0130ngiltere\u2019ye Yunan baklavas\u0131 diye satan Yunanl\u0131lar k\u00fclt\u00fcr miraslar\u0131m\u0131za sahip \u00e7\u0131kmaya devam ediyor.
\nEvet\u2026 K\u00fclt\u00fcr miras\u0131m\u0131z y\u00f6n\u00fcnden g\u00f6zden ka\u00e7an bir husus var;
\nHacivat \u2013 Karag\u00f6z oyunumuz\u2026
\nGe\u00e7ti\u011fimiz y\u0131llarda K\u00fclt\u00fcr Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z Hacivat-Karag\u00f6z oyununun T\u00fcrkiye\u2019ye ait oldu\u011funu belirten a\u00e7\u0131klamalar yapm\u0131\u015ft\u0131\u2026.
\nBu a\u00e7\u0131klamadan sonra bile Yunanl\u0131lar Hacivat \u2013 Karag\u00f6z oyunumuza kendi \u00fclkelerinin k\u00fclt\u00fcr miras\u0131 imi\u015f gibi sahip \u00e7\u0131kmaya devam ediyorlar\u2026
\nBunun en belirgin \u00f6rne\u011fi ZOUGLA TV\u2019 de yay\u0131nlanan programda Hacivat-Karag\u00f6z\u00fcn kendi g\u00f6lge oyunlar\u0131ym\u0131\u015f gibi g\u00f6sterilmesi\u2026
\nBu konuda yine k\u00fclt\u00fcr bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131za b\u00fcy\u00fck g\u00f6revler d\u00fc\u015f\u00fcyor\u2026
\nK\u00fclt\u00fcr miraslar\u0131m\u0131z yeni ba\u015ftan tespit edilmeli ve bunlara sahip \u00e7\u0131k\u0131lmal\u0131d\u0131r.
\nTarihi geli\u015fim i\u00e7inde Ramazan gecelerinin e\u011flencesi Hacivat – Karag\u00f6z oyunu Yunanl\u0131lara ait olabilir mi?
\nBu m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil\u2026
\nHacivat ve Karag\u00f6z ikinci Osmanl\u0131 padi\u015fah\u0131 Orhan Gazi zaman\u0131n\u0131n insanlar\u0131d\u0131r.
\nOrhan Gazi 1324-1362 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Padi\u015fahl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re Hacivat-Karag\u00f6z de bu y\u0131llarda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.
\nRivayete g\u00f6re;Orhangazi Bursa\u2019da bir cami yapt\u0131rmaktad\u0131r.
\nBu caminin in\u015faat\u0131nda Karag\u00f6z ad\u0131nda bir demirci \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.
\nKarag\u00f6z duvar ta\u015flar\u0131n demir kenetlerle birbirine ba\u011flamaktad\u0131r.
\nAyn\u0131 in\u015faatta arkada\u015f\u0131 Hac\u0131 \u0130vad (Hacivat) da \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.
\nKarag\u00f6zle-Hacivat\u2019\u0131n birbirleriyle \u015fakala\u015fmalar\u0131, i\u015f\u00e7ilerin de onlar\u0131n hallerine g\u00fcl\u00fcp \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 aksatmalar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden i\u015fler ilerlememektedir.
\nOrhan Gazi in\u015faat\u0131 gezerken in\u015faat\u0131n ilerlemedi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce Mimarba\u015f\u0131y\u0131 sorguya \u00e7eker.
\nMimarba\u015f\u0131 Hacivat\u2019la Karag\u00f6z\u00fcn durumunu anlat\u0131r.
\nPadi\u015fah k\u0131zm\u0131\u015ft\u0131r.
\nHer ikisini de huzuruna \u00e7a\u011f\u0131rt\u0131r.
\nBir hamam muhaveresi yapt\u0131r\u0131r.
\nOyun ho\u015funa gider.
\n\u0130\u015fin s\u00fcr\u00fcncemede kalmas\u0131na da g\u00f6z yummaz, onlar\u0131 uyar\u0131r.
\nBirka\u00e7 g\u00fcn sonra yine in\u015faat\u0131n\u0131 kontrole gelir.
\nBakar ki yine ilerleme yok.
\nMimarba\u015f\u0131 ayn\u0131 mazereti anlat\u0131nca Hacivat ve Karag\u00f6z\u00fcn idam edilmelerini emreder.
\nBunu duyan Karag\u00f6z;
\n\u201cAdam sen de\u2026.\u201d diyerek sol eliyle sakal\u0131n\u0131 tutup, sa\u011f elini sallar\u2026
\nHacivat ise; iki elini yumruk yap\u0131p \u00fcst \u00fcste vurarak:
\n\u201cTa\u015f ta\u015f \u00fcst\u00fcnde kalmas\u0131n\u201d der.
\n\u0130kisi de padi\u015fah\u0131n emriyle idam edilir.
\nOrhan Gazi sonradan Hacivatla Karag\u00f6z\u00fc idam ettirdi\u011fine pi\u015fman olmu\u015ftur.
\nBuhara\u2019n\u0131n K\u00fcster kasabas\u0131ndan gelen \u015eeyh K\u00fc\u015fteri, Karag\u00f6z-Hacivat hayallerini perdeye aksettirip konu\u015fturarak padi\u015fah\u0131n \u00fcz\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc hafifletir.
\nBu rivayet ister ger\u00e7ek ister as\u0131ls\u0131z olsun Anadolu T\u00fcrkleri bu hayal oyununu ya\u015fatm\u0131\u015f ve Karag\u00f6z\u00fcn \u015fahs\u0131nda onu milli bir h\u00fcviyete sokmu\u015ftur.<\/p>\n
Karag\u00f6z ve Hacivat karakterlerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u015fu \u00f6zellikler g\u00f6z\u00fcm\u00fcze \u00e7arpar;
\nKarag\u00f6z okumam\u0131\u015f ve olduk\u00e7a zeki bir tiptir. Kendine s\u00f6ylenenleri yanl\u0131\u015f anlar ve ba\u015f\u0131n\u0131 belaya sokar. Ge\u00e7im s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 ya\u015fayan Karag\u00f6z karakteri neredeyse t\u00fcm oyunlarda i\u015fsizdir. Dobra bir karakter olan Karag\u00f6z i\u00e7in halk\u0131 temsil etti\u011fi s\u00f6ylenebilir.
\nHacivat ise e\u011fitimli, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc e\u011fitimi pazarlayabilen, nabza g\u00f6re \u015ferbet veren, s\u0131k\u00e7a Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a kelimeler kullanan bir karakterdir.
\nKarag\u00f6z’\u00fcn s\u00fcrekli olarak onu yanl\u0131\u015f anlamas\u0131n\u0131n sebebi Hacivat\u2019\u0131n bu tarz kelimeleri kullanmas\u0131d\u0131r. Hacivat genellikle Karag\u00f6z \u00fczerinden ge\u00e7inmeye \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r.
\nOyunda Hacivat i\u00e7in ”ayd\u0131n” vurgusu yap\u0131lmaktad\u0131r. Hacivat ve Karag\u00f6z’e Kayserili, Zeybek, Tuzsuz Deli Bekir, Himmet A\u011fa, Zenne, Beberuhi, \u00c7elebi, Laz, Arap, Acem, Arnavut, K\u00fcrt gibi bir\u00e7ok karakter e\u015flik etmektedir.
\nGe\u00e7mi\u015f y\u0131llar\u0131n vazge\u00e7ilmez Ramazan e\u011flencelerinden olan Hacivat \u2013 Karag\u00f6z oyunu maalesef unutulmaya y\u00fcz tutmu\u015f, ya da g\u00fcn\u00fcm\u00fcze uyarlanarak \u00f6zelli\u011fini kaybetmi\u015ftir.
\nYunanl\u0131lar bu oyuna sahip \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r ve sahip \u00e7\u0131kmaya devam etmektedir.
\n\u0130lgilileri yeniden g\u00f6reve \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yoruz:
\nL\u00fctfen k\u00fclt\u00fcr miraslar\u0131m\u0131za sahip \u00e7\u0131k\u0131n\u0131z.
\nHo\u015f\u00e7a kal\u0131n\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Hacivat ve Karag\u00f6z T\u00fcrk- Osmanl\u0131 tiyatro tarihinin iki \u00f6nemli karakteridir. G\u00f6lge oyunu olan Hacivat ve Karag\u00f6z oyunu \u00f6zellikle Ramazan aylar\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmezidir. \u0130ki karakter de T\u00fcrk halk\u0131 taraf\u0131ndan olduk\u00e7a fazla sevilmektedir. G\u00f6lge oyunu y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k bir ge\u00e7mi\u015fe sahip olan sanat dal\u0131d\u0131r. Bu sanat dal\u0131nda hayvan derileri kesilerek \u00e7e\u015fitli fig\u00fcrler meydana getirilmektedir. Meydana getirilen insan, hayvan ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":68679,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-68830","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazi-mert"],"views":100,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68830","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=68830"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/68830\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=68830"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=68830"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=68830"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}