{"id":63820,"date":"2023-12-24T11:07:15","date_gmt":"2023-12-24T08:07:15","guid":{"rendered":"https:\/\/mersingazetesi.com\/?p=63820"},"modified":"2024-06-11T21:33:41","modified_gmt":"2024-06-11T18:33:41","slug":"sohbet-kosesi-osmanli-padisahi-fatih-sultan-mehmetin-yargilanmasi-ve-gunumuzde-yargi-yargic-kavramlari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/2023\/12\/24\/sohbet-kosesi-osmanli-padisahi-fatih-sultan-mehmetin-yargilanmasi-ve-gunumuzde-yargi-yargic-kavramlari\/","title":{"rendered":"SOHBET K\u00d6\u015eES\u0130: OSMANLI PAD\u0130\u015eAHI FAT\u0130H SULTAN MEHMET&#8217;\u0130N YARGILANMASI VE G\u00dcN\u00dcM\u00dcZDE YARGI &#8211; YARGI\u00c7 KAVRAMLARI"},"content":{"rendered":"<p>24.02.1983 tarihinde yay\u0131nlanan 2802 say\u0131l\u0131 H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar kanununda h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n nitelikleri, atanmalar\u0131, hak ve \u00f6devleri, ayl\u0131k ve \u00f6denekleri, meslekte ilerlemeleri, g\u00f6revlerinin ve g\u00f6rev yerlerinin ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli olarak de\u011fi\u015ftirilmesi, haklar\u0131nda disiplin kovu\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve disiplin cezas\u0131 verilmesi, g\u00f6revleriyle ilgili veya g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda i\u015fledikleri veya ki\u015fisel su\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 soru\u015fturma yap\u0131lmas\u0131 ve yarg\u0131lamalar\u0131na karar verilmesi, meslekten \u00e7\u0131kar\u0131lmay\u0131 gerektiren su\u00e7luluk veya yetersizlik halleri, meslek i\u00e7i e\u011fitimleri ve \u00f6zl\u00fck i\u015fleri d\u00fczenlenmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Son aylarda Ulusal ve Mahalli bas\u0131nda, medya kurulu\u015flar\u0131nda H\u00e2kim ve Savc\u0131lardan s\u0131k\u00e7a s\u00f6z edilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle baz\u0131 siyasiler yarg\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ile ilgili yay\u0131n yapan bas\u0131n\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6zg\u00fcr bas\u0131n ve yanda\u015f bas\u0131n diye 2\u2019ye ay\u0131rm\u0131\u015f durumdalar\u2026<\/p>\n<p>Fet\u00f6 ba\u011flant\u0131s\u0131, paralel yap\u0131 tutuklamalar\u0131 sebebiyle H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar\u0131m\u0131z mercek alt\u0131nda\u2026<\/p>\n<p>Son g\u00fcnlerde meydana gelen tutuklamalar, sal\u0131vermeler hepimizin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde cereyan etmi\u015ftir.<\/p>\n<p>Ben biraz tarihin derinliklerine giderek Osmanl\u0131larda yarg\u0131lama konusunu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m:<\/p>\n<p>Osmanl\u0131 Devletinde yarg\u0131 denince akla ilk \u00f6nce H\u00e2kim\u2019ler gelirdi.<\/p>\n<p>Yarg\u0131lama g\u00f6revini y\u00fcr\u00fcten as\u0131l memurlara da H\u00e2kim denirdi.<\/p>\n<p>H\u00e2kim\u2019in her y\u00f6n\u00fcyle g\u00fcvenilir olmas\u0131, g\u00f6revini yaparken maddi ve manevi bask\u0131lardan uzak olmas\u0131 gerekirdi.<\/p>\n<p>Yarg\u0131lamada ikinci derecede g\u00f6rev alan ki\u015filerin ba\u015f\u0131nda Naip\u2019ler gelirdi.<\/p>\n<p>S\u00f6zl\u00fckte Naip; Bir ki\u015finin yerini tutan ve yoklu\u011funda i\u015flerini y\u00fcr\u00fcten kimse anlam\u0131na gelir.<\/p>\n<p>Naip\u2019ler; Hakim\u2019in yerine g\u00f6rev yapan kimselerdi.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131larda bir de Toplu H\u00e2kim Sistemi vard\u0131; Kazaskerler, Kass\u00e2m-\u0131 um\u00fbm\u00ee, \u0130stanbul kad\u0131s\u0131, yard\u0131mc\u0131s\u0131, Mekke ve Medine kad\u0131lar\u0131 ve m\u00fc\u015favirler bu sistemin i\u00e7erisindeydi.<\/p>\n<p>Osmanl\u0131lar\u0131n adaleti o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fc idi ki; b\u00fct\u00fcn Hristiyanlar o d\u00f6nemlerde Osmanl\u0131lar\u0131n egemenli\u011fi alt\u0131na girebilmek i\u00e7in adeta birbirleriyle yar\u0131\u015f etmi\u015flerdi.<\/p>\n<p>Bir \u00f6rnek vermek gerekirse; Ukrayna\u2019da ya\u015fayan Normanlar Ruslar\u0131n bask\u0131s\u0131ndan o kadar b\u0131km\u0131\u015flard\u0131 ki kiliselerinin defterine \u015f\u00f6yle yazm\u0131\u015flard\u0131: \u201cYa Rabbi. Osmanl\u0131\u2019n\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc kuvvetini art\u0131r ki, gelip bizi de kurtars\u0131n\u2026 Bize din h\u00fcrriyeti versin\u2026 Can ve mal emniyetimizi sa\u011flas\u0131n. Amin\u2026\u201d<\/p>\n<p>Normanlar; 1800 y\u0131llar\u0131nda Rus zulm\u00fcnden Amerika\u2019ya ka\u00e7m\u0131\u015flar ve yanlar\u0131nda bu kilise defterini de g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn bu defter ad\u0131 ge\u00e7en sayfa a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f olarak Amerika\u2019n\u0131n Utan b\u00f6lgesindeki bir Norman kilisesinde te\u015fhir edilmektedir.<\/p>\n<p>\u201cYarg\u0131\u201d \u00f6rne\u011fine ge\u00e7meden \u00f6nce bu yarg\u0131lamay\u0131 yapan, yarg\u0131lanacak olan Padi\u015fah Fatih Sultan Mehmet\u2019i mahkemeye \u00e7a\u011f\u0131ran \u201c\u0130stanbul Kad\u0131s\u0131\u201d hakk\u0131nda da bilgi verelim.<\/p>\n<p>Bu \u201cKad\u0131\u201d n\u0131n ad\u0131 H\u0131z\u0131r \u00c7elebi\u2019ydi.<\/p>\n<p>H\u0131z\u0131r \u00c7elebi;1407 senesinde do\u011fmu\u015f 1453 senesinde \u0130stanbul\u2019da vefat etmi\u015fti.<\/p>\n<p>\u00dclkenin \u00fcnl\u00fc \u00e2limlerindendi.<\/p>\n<p>Fatih Sultan Mehmet&#8217;in padi\u015fahl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk y\u0131llar\u0131nda Arabistan\u2019dan gelen bir \u00e2limin ilim ve fen konusunda sordu\u011fu sorulara cevap veremeyen \u00e2limlere k\u0131zan Fatih: \u201c\u00dclkemde bu adama cevap verecek bir ilim adam\u0131m\u0131z yok mudur?\u201d diye k\u00fckremi\u015f kendisine o d\u00f6nemde Sivrihisar medresesinde g\u00f6rev yapan H\u0131z\u0131r \u00c7elebi tavsiye edilmi\u015fti.<\/p>\n<p>H\u0131z\u0131r \u00c7elebi\u2019nin Arabistan\u2019dan gelen ilim adam\u0131na verdi\u011fi mant\u0131kl\u0131 cevaplar ve H\u0131z\u0131r \u00c7elebi\u2019nin sordu\u011fu sorulara \u00e2limin cevap veremeyi\u015fi Fatih&#8217;in \u00e7ok ho\u015funa gitmi\u015f ve kendisini \u0130stanbul\u2019un Fethinden sonra \u0130stanbul Kad\u0131s\u0131 ve Belediye Ba\u015fkan\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>H\u0131z\u0131r \u00c7elebi, \u0130stanbul Kad\u0131s\u0131 ve Belediye Ba\u015fkan\u0131 olarak g\u00f6reve ba\u015flad\u0131ktan bir m\u00fcddet sonra bir H\u0131ristiyan mimar gelmi\u015f ve Fatih Sultan Mehmet&#8217;ten \u015fikayet\u00e7i oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015fti.<\/p>\n<p>\u015eik\u00e2yetin konusu \u015fuydu: Fatih Sultan Mehmet Han Ayasofya\u2019dan daha y\u00fcksek kubbeye ve daha \u00fcst\u00fcn mimari hususiyetlere sahip bir cami yapt\u0131rmak istemi\u015f, H\u0131ristiyan mimar in\u015faat\u0131n yap\u0131m\u0131n\u0131 \u00fcstlenmi\u015fti.<\/p>\n<p>Ancak, H\u0131ristiyan olu\u015fu nedeniyle Ayasofya\u2019dan daha y\u00fcksek kubbesi olan bir cami yapmak istememi\u015f ve M\u0131s\u0131r&#8217;dan getirilen mermer s\u00fctunlar\u0131n u\u00e7lar\u0131n\u0131 kestirmi\u015fti.<\/p>\n<p>Fatih s\u00fctunlar\u0131n kas\u0131tl\u0131 olarak kestirildi\u011fini \u00f6\u011frenince \u00e7ok k\u0131zm\u0131\u015f ve mimar\u0131n elinin kesilmesini emretmi\u015fti.<\/p>\n<p>Eli kesilen mimar Osmanl\u0131n\u0131n adaletini \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in devrin \u201cKad\u0131\u201d, \u201cH\u00e2kim&#8217;i olan H\u0131z\u0131r \u00c7elebi\u2019ye m\u00fcracaat ederek \u015fikayette bulunmu\u015ftu.<\/p>\n<p>H\u0131z\u0131r \u00c7elebi olay\u0131 incelemi\u015f ve \u015fahitlerle birlikte Fatih Sultan Mehmet\u2019i mahkemeye celp etmi\u015fti.<\/p>\n<p>Fatih ba\u015f k\u00f6\u015feye oturmak i\u00e7in y\u00f6nelmi\u015f fakat H\u0131z\u0131r \u00c7elebi: \u201cOturma Beg\u00fcm!\u2026\u201d hasm\u0131nla y\u00fczle\u015fmek \u00fczere, mahkeme huzurunda ayakta dur\u201d demi\u015fti.<\/p>\n<p>Fatih\u2019i ayakta bekletmi\u015fti.<\/p>\n<p>Mahkeme sonunda H\u0131ristiyan Mimar hakl\u0131 bulunmu\u015f ve Fatih\u2019in elinin kesilmesine karar verilmi\u015fti.<\/p>\n<p>H\u0131ristiyan mimar bu adil karar kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6zya\u015flar\u0131n\u0131 tutamam\u0131\u015f, \u015fahadet getirerek M\u00fcsl\u00fcman olmu\u015ftu.<\/p>\n<p>Fatih Sultan Mehmet Han da \u00f6l\u00fcnceye kadar mimar\u0131n iki \u00e7ocu\u011fu ve han\u0131m\u0131yla birlikte b\u00fct\u00fcn mai\u015fetini \u015fahsi servetinden vererek rahat ya\u015famas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Mimar, han\u0131m\u0131 ve \u00e7ocuklar\u0131yla birlikte \u0130slamiyet&#8217;in yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00f6l\u00fcnceye kadar gayret etmi\u015fti.<\/p>\n<p>Birka\u00e7 g\u00fcn sonra H\u0131z\u0131r \u00c7elebi\u2019yi ziyarete giden Fatih k\u0131l\u0131c\u0131n\u0131 g\u00f6stererek: \u201cE\u011fer bana bir su\u00e7lu gibi de\u011fil de bir Padi\u015fah gibi muamele etseydin seni \u015fu k\u0131l\u0131c\u0131mla par\u00e7alard\u0131m\u2019\u2019 demi\u015fti.<\/p>\n<p>H\u0131z\u0131r \u00c7elebi de paltosunun \u0130ki ete\u011finin alt\u0131ndaki 2 adet aslan\u0131 g\u00f6stererek: \u201d E\u011fer padi\u015fahl\u0131\u011f\u0131na g\u00fcvenip, dinin emri olan h\u00fckm\u00fcne kar\u015f\u0131 gelseydin seni bu aslanlara par\u00e7alatacakt\u0131m\u201d demi\u015fti.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte Osmanl\u0131larda yarg\u0131lama usulleri ve Osmanl\u0131lardan bir yarg\u0131 \u00f6rne\u011fi\u2026<\/p>\n<p>Ho\u015f\u00e7a kal\u0131n\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>24.02.1983 tarihinde yay\u0131nlanan 2802 say\u0131l\u0131 H\u00e2kimler ve Savc\u0131lar kanununda h\u00e2kim ve savc\u0131lar\u0131n nitelikleri, atanmalar\u0131, hak ve \u00f6devleri, ayl\u0131k ve \u00f6denekleri, meslekte ilerlemeleri, g\u00f6revlerinin ve g\u00f6rev yerlerinin ge\u00e7ici veya s\u00fcrekli olarak de\u011fi\u015ftirilmesi, haklar\u0131nda disiplin kovu\u015fturmas\u0131 a\u00e7\u0131lmas\u0131 ve disiplin cezas\u0131 verilmesi, g\u00f6revleriyle ilgili veya g\u00f6revleri s\u0131ras\u0131nda i\u015fledikleri veya ki\u015fisel su\u00e7lar\u0131ndan dolay\u0131 soru\u015fturma yap\u0131lmas\u0131 ve yarg\u0131lamalar\u0131na karar verilmesi, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":63503,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-63820","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazi-mert"],"views":38,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63820","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63820"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63820\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/63503"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63820"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63820"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63820"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}