{"id":62511,"date":"2023-11-29T15:47:03","date_gmt":"2023-11-29T12:47:03","guid":{"rendered":"https:\/\/mersingazetesi.com\/?p=62511"},"modified":"2024-06-11T21:33:42","modified_gmt":"2024-06-11T18:33:42","slug":"sohbet-kosesi-bir-etnografya-kaynagimiz-yorukler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/2023\/11\/29\/sohbet-kosesi-bir-etnografya-kaynagimiz-yorukler\/","title":{"rendered":"SOHBET K\u00d6\u015eES\u0130: B\u0130R ETNO\u011eRAFYA KAYNA\u011eIMIZ: Y\u00d6R\u00dcKLER"},"content":{"rendered":"<p>Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde TRT&#8217;de bir belgesel izlemi\u015ftim.<\/p>\n<p>Belgesel&#8217;de yok olmaya y\u00fcz tutmu\u015f Y\u00d6R\u00dcKLER&#8217;den bahsediliyordu.<br \/>\nBelgesel \u00dcniversite y\u0131llar\u0131mda \u0130slami T\u00fcrk Edebiyat\u0131 hocam\u0131z bayan Necla PEKOLCAY&#8217;\u0131n verdi\u011fi bir \u00f6devle ilgili eski bir ara\u015ft\u0131rmam\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>Y\u00d6R\u00dcKLER ile ilgili ara\u015ft\u0131rmam\u0131 sizlerle de payla\u015fmak istiyorum:<\/p>\n<p>T\u00fcrk Milleti olarak de\u011fi\u015fik y\u00fczy\u0131llarda farkl\u0131 ya\u015fant\u0131lar ya\u015fam\u0131\u015f y\u00fcce bir milletiz.<br \/>\nG\u00fcn gelmi\u015f konar-g\u00f6\u00e7er hayat\u0131yla bir kar\u0131\u015f toprak edinmeden g\u00f6\u00e7ebe hayat\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f\u0131z&#8230;<\/p>\n<p>G\u00fcn gelmi\u015f yerle\u015fik d\u00fczende \u00fcnl\u00fc yerle\u015fim yerleri; evler, hanlar, hamamlar, saraylar, kervansaraylar, camiler yapt\u0131rm\u0131\u015f\u0131z&#8230; Konar-g\u00f6\u00e7er hayat\u0131 ya\u015fayan Y\u00f6r\u00fckler; Anadolu&#8217;nun \u00e7e\u015fitli y\u00f6relerinde, topra\u011fa ba\u011fl\u0131 olmadan ya\u015fayan g\u00f6\u00e7ebe T\u00dcRKMEN&#8217;lere verilen isimdir.<\/p>\n<p>Y\u00f6r\u00fck kelimesi T\u00fcrk\u00e7e &#8220;Y\u00fcr\u00fcmek&#8221; fiilinden t\u00fcreyip, &#8220;y\u00fcr\u00fcyen, sefere ko\u015fan \u00e7ad\u0131r halk\u0131&#8221; anlamlar\u0131na gelmektedir.<\/p>\n<p>Y\u00f6r\u00fck kelimesi genel olarak; &#8220;Bir yerde durmay\u0131p, devaml\u0131 yer de\u011fi\u015ftiren g\u00f6\u00e7ebe halk&#8221; anlam\u0131na da kullan\u0131lmaktad\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>Anadolu ve Rumeli&#8217;de g\u00f6\u00e7ebe hayat\u0131 ya\u015fayan Y\u00f6r\u00fcklerin tarihte de apayr\u0131 bir yeri vard\u0131. O\u011fuz T\u00fcrklerinde ya\u015famlar\u0131n\u0131 g\u00f6\u00e7ebe olarak s\u00fcrd\u00fcren T\u00dcRKMEN&#8217; lere de o d\u00f6nemde &#8220;Y\u00d6R\u00dcK&#8221; ad\u0131 verilmi\u015fti&#8230;<\/p>\n<p>Onalt\u0131nc\u0131 y\u00fczy\u0131lda Osmanl\u0131larda konar-g\u00f6\u00e7en T\u00dcRKMEN&#8217; lere yine &#8220;Y\u00d6R\u00dcK&#8221; ad\u0131 verilmi\u015fti&#8230;<\/p>\n<p>Y\u00f6r\u00fckler; Balkar da\u011flar\u0131nda, Geyik da\u011flar\u0131nda, Bey da\u011flar\u0131nda, Akda\u011flarda, Alamusa, Karagedik, Day\u0131l\u0131, Sarm\u0131\u015f, Elmakuzu gibi onlarca yaylada ya\u015famlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015flerdi. \u0130lkbahar, yaz, sonbahar mevsimlerinde yaylalar-yaylaklar Y\u00f6r\u00fcklerin ya\u015fam alanlar\u0131yd\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Akdeniz B\u00f6lgesi Fethiye&#8217;de ya\u015fayan Y\u00f6r\u00fckler; Yaz\u0131n Albey, Akda\u011f, Girdev yaylalar\u0131na&#8230; Antalya-Alanya aras\u0131nda ya\u015fayan Y\u00f6r\u00fckler; E\u011frig\u00f6l, Kar\u0131ng\u00f6l, \u00c7ar\u015f\u0131r, \u00c7akallar, \u00c7amur, Baran, Feslikan, Karaboynuz&#8217;a&#8230;<\/p>\n<p>Anamur&#8217;da ya\u015fayan Y\u00f6r\u00fckler; Akp\u0131nar, Abanoz, Ka\u015f, K\u0131rkkuyu, Elbalak, G\u00f6zl\u00fcg\u00f6l, Be\u015fkuyu, Ka\u015fpaz\u00e7ar\u0131 yaylalar\u0131na&#8230;<\/p>\n<p>Bozyaz\u0131&#8217;da ya\u015fayan Y\u00f6r\u00fckler ise; Bardat Pazar\u0131, Ard\u0131\u00e7 Alan\u0131, Ard\u0131\u00e7p\u0131nar\u0131, Elmakuzu, Devrent, \u00c7o\u011foluk, Tersakan yaylalar\u0131na g\u00f6\u00e7erlerdi&#8230;<\/p>\n<p>Y\u00f6r\u00fcklerin yayla g\u00f6\u00e7leri imrenilecek derecede muhte\u015fem olurdu&#8230; Y\u00f6r\u00fck g\u00f6\u00e7erler; \u0130lkbaharda sahil kesimlerinden yayla ve yaylaklara, sonbaharda yaylalardan sahillere g\u00f6\u00e7 ederlerdi&#8230; Sahillerde ve yaylalarda \u00e7ad\u0131rlarda ya\u015farlar, koyun ve ke\u00e7i beslerlerdi&#8230;<\/p>\n<p>Y\u00f6r\u00fckler g\u00f6\u00e7 i\u00e7in g\u00fcnlerce haz\u0131rl\u0131k yaparlar ve G\u00f6\u00e7 g\u00fcn\u00fc geldi\u011fi zaman at\u0131n\u0131n ve e\u015fe\u011finin palan\u0131n\u0131-kuskununu, Devesinin havudunu \u00e7ekerler; \u00c7ullar\u0131n\u0131, \u00e7uvallar\u0131n\u0131, senitlerini, sayacaklar\u0131n\u0131 kap-kacaklar\u0131n\u0131, yiyeceklerini-i\u00e7eceklerini atlara, e\u015feklere, develere y\u00fcklerler, \u00f6k\u00fczlerini, ineklerini, tosunlar\u0131n\u0131, d\u00fcvelerini, koyunlar\u0131n\u0131, tekelerini, ke\u00e7ilerini, toklular\u0131n\u0131, yazm\u0131\u015flar\u0131n\u0131, \u00e7ebi\u00e7lerini \u00f6nlerini katarak yola koyulurlard\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Yollarda konaklan\u0131r, yavrular\u0131n anneleriyle &#8220;emi\u015fmesi&#8221; sa\u011flan\u0131r, fazla emip hastalanmamalar\u0131 i\u00e7in annelerin s\u00fctleri sa\u011f\u0131l\u0131r, sa\u011f\u0131lan s\u00fctler yo\u011furt ve peynir yap\u0131lmaz da\u011fa d\u00f6k\u00fcl\u00fcrd\u00fc&#8230; \u0130lkbaharda yaylalara var\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman sa\u011f\u0131lan s\u00fctten ya\u011f, peynir, \u00e7\u00f6kelek yap\u0131l\u0131r, yann\u0131k&#8217;lar kurulur, bi\u015f\u015feklerle, yann\u0131klarda ayran yap\u0131l\u0131r, ayran \u00e7om\u00e7alarla yann\u0131klardan al\u0131n\u0131r bak\u0131r taslardan taze ayran i\u00e7ilirdi&#8230;<\/p>\n<p>Y\u00f6r\u00fckler yaylalarda e\u011firtme\u00e7 ile k\u0131l ve y\u00fcn iplikler e\u011firir, \u00e7ulfall\u0131klar kurar, \u00e7ulfall\u0131klarda e\u011firdikleri ipliklerden hal\u0131, kilim, \u00e7ul, \u00e7uval, heybe, somat, tuz torbas\u0131, giyecek k\u0131yafetler, gelinlik \u00e7eyizler dokurlard\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Y\u00f6r\u00fckler yaylalarda yufka a\u00e7ar, yufkadan b\u00f6rekler yaparlard\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Y\u00f6r\u00fcklerin &#8220;k\u0131\u015flak&#8221; ve &#8220;yaylak&#8221;ad\u0131yla iki ayr\u0131 bar\u0131naklar\u0131 bulunurdu&#8230; Yaz\u0131n hayvan s\u00fcr\u00fcleri ile birlikte yayla ve yaylaklara \u00e7\u0131kan Y\u00f6r\u00fckler; k\u0131\u015f\u0131n daha s\u0131cak, k\u0131y\u0131ya yak\u0131n ovalara inerlerdi&#8230;<br \/>\nK\u0131\u015fl\u0131k yazl\u0131k yerlere gelen insanlara &#8220;Y\u00f6r\u00fck Obas\u0131&#8221; denirdi&#8230; Ayn\u0131 soydan gelen oba halk\u0131na da &#8220;Oymak&#8221; ad\u0131 verilirdi&#8230;<\/p>\n<p>Oymaklar\u0131n ba\u015f\u0131nda &#8220;Oymak Beyleri&#8221; bulunurdu&#8230;<\/p>\n<p>\u0130lkbaharda oymak beylerinin uygun g\u00f6rece\u011fi g\u00fcnde hep birlikte yaylalara do\u011fru yola \u00e7\u0131karlard\u0131&#8230; Y\u00f6r\u00fckler: deve y\u00fcn\u00fcnden, koyun y\u00fcn\u00fcnden, ke\u00e7i k\u0131l\u0131ndan; \u00e7ad\u0131rlar, kilimler, \u00e7ullar, \u00e7uvallar, seccadeler, somatlar, heybeler dokurlard\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Y\u00f6r\u00fcklerin kulland\u0131\u011f\u0131 kelimeler de de\u011fi\u015fik olurdu: \u0131star, kirmen, \u00f6zeme, \u00e7\u0131kr\u0131k, k\u0131l \u00e7uval, ala \u00e7uval, \u00e7ul, somat, cepken, darabulus, ala yazma, belen, beserek, bi\u015f\u015fek, \u00e7ebi\u00e7, \u00e7om\u00e7a, \u00e7\u00f6kelek, \u00e7ulfall\u0131k, \u00e7ar\u0131k, evcik, goyak, heybe, g\u0131rnap, kolan, palan, pelit, tokucak&#8230; Bu kelimelerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>Y\u00f6r\u00fcklerde ailenin evi;&#8221;\u00c7ADIR&#8221;d\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>Menk\u0131belerimize g\u00f6re ilk \u00e7ad\u0131r\u0131 yapan T\u00dcRK HAN&#8217;d\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>G\u00f6kt\u00fcrklerin bir k\u0131sm\u0131 da &#8220;KE\u00c7E&#8221; \u00e7ad\u0131rlarda oturmu\u015flard\u0131&#8230;<\/p>\n<p>&#8220;\u00c7ADIR&#8221; kelimesi T\u00fcrk\u00e7e; &#8220;\u00e7at&#8221; k\u00f6k\u00fcnden gelmektedir&#8230; Dokumadan yap\u0131lan, ta\u015f\u0131nabilen &#8220;ev&#8221; lere de \u00c7ADIR denilmektedir&#8230;<\/p>\n<p>O\u011fuzlar \u00e7ad\u0131ra &#8220;\u00c7A\u015eIR&#8221; ad\u0131n\u0131 vermi\u015flerdi&#8230;<\/p>\n<p>Bir \u00c7ad\u0131rda; kap\u0131, pencereler, ocakl\u0131k, baca, yatakl\u0131k, kapl\u0131k.. bulunur ve ortadire\u011fin \u00e7evresinde 5, 7, 9&#8230;direk \u00fczerine kurulurdu&#8230; Direk&#8217;lerin \u00e7ad\u0131rlar\u0131 ta\u015f\u0131malar\u0131 yan\u0131nda ba\u015fka g\u00f6revleri de olurdu&#8230;<\/p>\n<p>\u00c7ad\u0131r direkleri; silah dire\u011fi, mutfak dire\u011fi, giysi dire\u011fi gibi isimlerle an\u0131l\u0131r ve dire\u011fin birine Kur&#8217;an-\u0131 Kerim as\u0131l\u0131rd\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Osmanl\u0131lar d\u00f6neminde Y\u00f6r\u00fckleri topra\u011fa ba\u011f\u0131ml\u0131 k\u0131labilmek i\u00e7in belli bir &#8220;\u0130SK\u00c2N&#8221; siyaseti uygulanm\u0131\u015f ve pek \u00e7ok &#8220;OBA&#8221; topra\u011fa ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131&#8230;<\/p>\n<p>Bug\u00fcn Kayseri, Ni\u011fde, Adana, Mersin, Bursa, Mara\u015f&#8230;gibi pek \u00e7ok \u0130limizde Y\u00f6r\u00fcklere rastlanmaktad\u0131r&#8230;<\/p>\n<p>Bu Y\u00f6r\u00fckler; Bursa Y\u00f6r\u00fckleri, Mara\u015f Y\u00f6r\u00fckleri, Mersin Y\u00f6r\u00fckleri, Alaiye Y\u00f6r\u00fckleri, Tekeli Y\u00f6r\u00fckleri, E\u011fridir Y\u00f6r\u00fckleri, Ankara Y\u00f6r\u00fckleri, Haruniye Y\u00f6r\u00fckleri, Ara\u00e7 Y\u00f6r\u00fckleri, Tarakl\u0131 Y\u00f6r\u00fckleri, Zile Y\u00f6r\u00fckleri, Karaca Y\u00f6r\u00fckleri, Tartar Y\u00f6r\u00fckleri, Murtana Y\u00f6r\u00fckleri, Karayah\u015fili Y\u00f6r\u00fckleri, Toraman Y\u00f6r\u00fckleri, Nacakl\u0131 Y\u00f6r\u00fckleri, Nas\u0131rl\u0131 Y\u00f6r\u00fckleri, Tacirli Y\u00f6r\u00fckleri&#8230; ad\u0131yla an\u0131lmaktad\u0131rlar.<br \/>\nAnadolu\u2019muzda say\u0131lar\u0131 pek az kalan Y\u00f6r\u00fckler \u00e7ok zengin bir folklor ve etnografya kayna\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p>Ho\u015f\u00e7a kal\u0131n\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde TRT&#8217;de bir belgesel izlemi\u015ftim. Belgesel&#8217;de yok olmaya y\u00fcz tutmu\u015f Y\u00d6R\u00dcKLER&#8217;den bahsediliyordu. Belgesel \u00dcniversite y\u0131llar\u0131mda \u0130slami T\u00fcrk Edebiyat\u0131 hocam\u0131z bayan Necla PEKOLCAY&#8217;\u0131n verdi\u011fi bir \u00f6devle ilgili eski bir ara\u015ft\u0131rmam\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Y\u00d6R\u00dcKLER ile ilgili ara\u015ft\u0131rmam\u0131 sizlerle de payla\u015fmak istiyorum: T\u00fcrk Milleti olarak de\u011fi\u015fik y\u00fczy\u0131llarda farkl\u0131 ya\u015fant\u0131lar ya\u015fam\u0131\u015f y\u00fcce bir milletiz. G\u00fcn gelmi\u015f konar-g\u00f6\u00e7er hayat\u0131yla bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":61609,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-62511","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazi-mert"],"views":82,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62511","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62511"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62511\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61609"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}