{"id":44956,"date":"2023-02-09T13:46:07","date_gmt":"2023-02-09T10:46:07","guid":{"rendered":"http:\/\/mersingazetesi.com\/?p=44956"},"modified":"2024-06-11T21:34:02","modified_gmt":"2024-06-11T18:34:02","slug":"sohbet-kosesi-merhum-adnan-menderes-tarafindan-yuksek-islam-enstitulerinin-acilis-oykusu-ve-ayasofya-muzesinin-camiye-donusturulmesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/2023\/02\/09\/sohbet-kosesi-merhum-adnan-menderes-tarafindan-yuksek-islam-enstitulerinin-acilis-oykusu-ve-ayasofya-muzesinin-camiye-donusturulmesi\/","title":{"rendered":"SOHBET K\u00d6\u015eES\u0130: MERHUM ADNAN MENDERES TARAFINDAN Y\u00dcKSEK \u0130SLAM ENST\u0130T\u00dcLER\u0130N\u0130N A\u00c7ILI\u015e \u00d6YK\u00dcS\u00dc VE AYASOFYA\u2019 M\u00dcZES\u0130N\u0130N  CAM\u0130YE D\u00d6N\u00dc\u015eT\u00dcR\u00dcLMES\u0130"},"content":{"rendered":"<p class=\"p1\">\u00dcniversitede beni en \u00e7ok etkileyen eserlerden biri B\u00fcy\u00fck Ayasofya Camii olmu\u015ftu.<\/p>\n<p class=\"p1\">Fatih Sultan Mehmet \u0130stanbul\u2019u fethettikten sonra bir kilise olan Ayasofya\u2019y\u0131 temizletmi\u015f, camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f, i\u00e7ine bir minber yerle\u015ftirmi\u015f ve ilk Cuma namaz\u0131n\u0131 burada k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p class=\"p1\">\u0130\u015fte \u015fu tu\u011fla minare ve<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>medrese de onun eseriydi.<\/p>\n<p class=\"p1\">Ayasofya k\u00fct\u00fcphanesinde bitirme tezimi haz\u0131rlarken en \u00e7ok gezdi\u011fim mek\u00e2nlardan biriydi Ayasofya Camii\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">\u0130\u015fte \u015furas\u0131 Sultan Beyaz\u0131t han taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lan 2.kat medrese\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">\u0130\u015fte mihrap \u00f6n\u00fcndeki \u015fu \u015famdanlar Kanuni Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n Macaristan\u2019dan ganimet olarak ald\u0131\u011f\u0131 ve buraya yerle\u015ftirdi\u011fi \u015famdanlar\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">\u0130\u015fte \u015fu iki minare ve caminin kenar\u0131ndaki Set&#8217;ler Sultan ikinci Selim taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">\u015eu 4 mermer mahfili 3.Murad yapt\u0131rm\u0131\u015f\u2026 Ta\u015f G\u00fcrs\u00fc&#8217;y\u00fc 4.Murat yapt\u0131rm\u0131\u015f\u2026 \u015eu b\u00fcy\u00fck kubbeye as\u0131l\u0131 top kandil 3.Ahmet taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u2026 Cami i\u00e7indeki \u015fu 7 kuyu da g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">\u00dcst k\u0131s\u0131mda bulunan H\u00fcnk\u00e2r mahfili de sultan 1.Mahmut taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">K\u00fct\u00fcphane de sultan 1.Mahmut taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">Ayasofya\u2019da bulunan Padi\u015fah t\u00fcrbeleri de g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer\u2026\u0130\u015fte \u015fu Sultan 2.Selim t\u00fcrbesi\u2026 T\u00fcrbenin i\u00e7inde 44 sanduka bulunuyor. \u015euras\u0131 Sultan 3.Murad t\u00fcrbesi\u2026 T\u00fcrbede 54 sanduka var. \u015euras\u0131 3.Mehmed t\u00fcrbesi\u202626 ki\u015finin mezar\u0131 var. \u015euras\u0131 da Sultan Mustafa ve Sultan \u0130brahim t\u00fcrbesi\u2026 Sanduka i\u00e7inde 15 mezar var.<\/p>\n<p class=\"p1\">Ayasofya camiinin i\u00e7inde ayr\u0131ca \u015fehzadelerin de t\u00fcrbeleri bulunmaktad\u0131r ve i\u015fte \u015fu 5 sanduka da \u015fehzadelere ait\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">Beni etkileyen sadece Ayasofya Camii de olmam\u0131\u015ft\u0131r. As\u0131l beni etkileyen olay Ayasofya Camiinin 1934 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan bir bakanlar kurulu kararnamesiyle Ayasofya Camiinin m\u00fcze haline getirilmesi olmu\u015ftur.<\/p>\n<p class=\"p1\">1934\u2019deki bakanlar kurulu kararnamesi yeni bir kararname ile iptal edilerek m\u00fczeden tekrar camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n<p class=\"p1\">\u0130stanbul\u2019un fethinin \u00f6nemli bir sembol\u00fc ve T\u00fcrkiye\u2019nin egemenli\u011finin g\u00f6stergelerinden biri olan Ayasofya\u2019n\u0131n cami olarak ibadete a\u00e7\u0131lma karar\u0131, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz T\u00fcrkiye\u2019de ve M\u00fcsl\u00fcman co\u011frafyalarda genel olarak b\u00fcy\u00fck bir sevin\u00e7le kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p class=\"p1\">Karar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan sonra farkl\u0131 \u00fclkelerdeki M\u00fcsl\u00fcmanlardan Ayasofya\u2019da namaz k\u0131lmak i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye gelmek isteyenler olmu\u015ftur, olacakt\u0131r.<\/p>\n<p class=\"p1\">Bu meyanda, karar\u0131 \u201cdevam eden son Ha\u00e7l\u0131 Seferinin \u0130stanbul\u2019da yenilgiye u\u011frat\u0131lmas\u0131\u201d \u015feklinde okuyanlar da olmu\u015ftur.<\/p>\n<p class=\"p1\">Bo\u015f zamanlar\u0131mda gezmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m tarihi yap\u0131lar\u0131 bug\u00fcn bile hi\u00e7 unutamamaktay\u0131m.<\/p>\n<p class=\"p1\">15 Ocak 1968 tarihine kadar Anadolu\u2019dan 100\u2019lerce soru gelmi\u015f, bunlardan b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu cevapland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p class=\"p1\">15 Ocak 1968 tarihinde yay\u0131mlanan \u0130slam Medeniyeti mecmuas\u0131nda da Rize&#8217;den mektup g\u00f6nderen Say\u0131n Abd\u00fclkerim Sara\u00e7o\u011flu, Ankara Hacettepe \u00dcniversitesinden say\u0131n Alparslan \u00d6zyaz\u0131c\u0131, \u0130stanbul Kad\u0131k\u00f6yden say\u0131n Harun Tavukcuo\u011flu\u2019nun sorular\u0131n\u0131 cevapland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n<p class=\"p1\">Art\u0131k 1968 y\u0131l\u0131 benim \u0130stanbul\u2019daki \u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131m\u0131n son senesiydi.<\/p>\n<p class=\"p1\">1968 y\u0131l\u0131 ayn\u0131 zamanda sonradan \u0130lahiyat fak\u00fcltelerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fclerinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n 10.y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc idi.<\/p>\n<p class=\"p1\">Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fcleri ne zaman ve nas\u0131l a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131?<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>Biraz da bundan bahsetmek istiyorum.<\/p>\n<p class=\"p1\">Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fcleri 1958 y\u0131l\u0131nda Say\u0131n Adnan Menderes\u2019in \u00e7abalar\u0131 sonunda a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Nas\u0131l m\u0131?<\/p>\n<p class=\"p1\">Y\u0131l 1957\u2026Devir 23\u2019\u00fcnc\u00fc T\u00fcrkiye Cumhuriyeti h\u00fck\u00fcmeti devri\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">19 \u2013 20 \u2013 21 &#8211; 22\u2019 nci T\u00fcrkiye Cumhuriyetlerinin kurucusu olan ba\u015fbakan Say\u0131n Adnan Menderes;1\u2019inci, 2\u2019inci, 3\u2019\u00fcnc\u00fc ve 4\u2019\u00fcnc\u00fc<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>\u201cAdnan Menderes H\u00fck\u00fcmetleri\u201d nden sonra 25.11.1957 tarihinde 2 y\u0131l devam edecek ve ihtilalle sona erecek 5\u2019inci Adnan Menderes h\u00fck\u00fcmetini kurmu\u015ftu\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">1960 ihtilaline ad\u0131m-ad\u0131m yakla\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n<p class=\"p1\">\u0130mam Hatip Liselerinin y\u00fckse\u011fi niteli\u011finde a\u00e7\u0131lacak<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>olan Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fclerinin a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131yordu\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">Heyetler olu\u015fturulmu\u015f\u2026 Bir heyet Ba\u015fbakanl\u0131kta ba\u015fbakan Say\u0131n Adnan Menderes\u2019le g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyor\u2026 Say\u0131n Adnan Menderes gelen heyete aynen \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu:<\/p>\n<p class=\"p1\">\u201cHayat\u0131m pahas\u0131na da olsa \u0130mam Hatip okullar\u0131n\u0131n y\u00fcksek k\u0131sm\u0131n\u0131 a\u00e7aca\u011f\u0131m.\u201d<\/p>\n<p class=\"p1\">Heyetin i\u00e7inde<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>Prof. Dr. Say\u0131n Cevat Ak\u015fit de vard\u0131\u2026 Gece yar\u0131s\u0131\u2026 Gizli bir g\u00f6r\u00fc\u015fme\u2026 Ba\u015fbakan Say\u0131n Adnan Menderes a\u011flayarak aynen \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/p>\n<p class=\"p1\">\u201cE\u011fitim-\u00d6\u011fretim sahas\u0131nda din konusuna \u00f6nem veremiyoruz. Bunu laikli\u011fe ayk\u0131r\u0131 say\u0131yorlar. Arkada\u015flar\u0131m beni yaln\u0131z b\u0131rak\u0131yorlar. Yaln\u0131z\u0131m\u2026 M\u00fcste\u015far\u0131m bile me\u015fr\u0131k-\u0131 a\u2019zam (masonlar\u0131n ba\u015fkan\u0131) Burnumun dibine bile b\u00f6yle adamlar koydular.\u201d<\/p>\n<p class=\"p1\">Menderes Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gelen heyeti iki\u015fer ki\u015filik gruplar halinde kabul etmi\u015fti.<\/p>\n<p class=\"p1\">Aradan 50 y\u0131l ge\u00e7tikten sonra Say\u0131n Cevat Ak\u015fit 24<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>Kas\u0131m 2008<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>tarihinde g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin nas\u0131l ge\u00e7ti\u011fini \u015f\u00f6yle anlat\u0131yordu:<\/p>\n<p class=\"p1\">\u201cDemokrat Parti grup ba\u015fkan vekili olan amcam arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile randevu ald\u0131k. Darbenin ayak sesleri yava\u015f-yava\u015f geliyordu. Rahmetli Menderes hi\u00e7bir heyeti kabul etmiyordu. \u00c7ok s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir d\u00f6nemden ge\u00e7iliyordu.<\/p>\n<p class=\"p1\">Amcama: \u201c\u0130mam Hatip okuluna hay\u0131r diyemem.&#8217; Demi\u015f\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">\u201cAma gece gelsinler. Toplu girmesinler, ayr\u0131 ayr\u0131 kap\u0131lardan girsinler. Ben tembih edece\u011fim. Kap\u0131dan birer iki\u015fer alacaklar.\u201d diyerek bizi gizlice kabul etti.\u201d<\/p>\n<p class=\"p1\">\u0130\u015fte Say\u0131n Cevat Ak\u015fit\u2019in anlatt\u0131klar\u0131 b\u00f6yleydi\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">Say\u0131n Menderes gelen heyeti bakanlar kurulunda gece ge\u00e7 saatlerde a\u011f\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">\u00d6zel Personelini de odadan \u00e7\u0131kartm\u0131\u015f kap\u0131y\u0131 kilitleyerek g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131\u2026 G\u00f6r\u00fc\u015fmeler \u00e7ok samimi bir ortamda ge\u00e7mi\u015fti.<\/p>\n<p class=\"p1\">Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fclerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 taleplerini dinleyen Say\u0131n Menderes, duygulu bir konu\u015fma yaparak memleketin iman olmadan ayakta duramayaca\u011f\u0131n\u0131 dile getirerek aynen \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti:<\/p>\n<p class=\"p1\">\u201cMilletimizin mayas\u0131 ahlakt\u0131r, imand\u0131r, \u0130slamd\u0131r. E\u011fer biz bug\u00fcn ayaktaysak, aksakall\u0131 bir dedenin kuca\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u00e7in ayaktay\u0131z.<\/p>\n<p class=\"p1\">E\u011fitim-\u00f6\u011fretim sahas\u0131nda din konusuna \u00f6nem veremiyoruz.\u201d der ve a\u011flamaya ba\u015flar\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">Rahmetli Menderes 1957 y\u0131l\u0131nda b\u00fct\u00fcn giri\u015fimlerine ra\u011fmen Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na muvaffak olamaz. En ba\u015fta bakanlar buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar.<\/p>\n<p class=\"p1\">Bir y\u0131l sonra ben Adana \u0130mam Hatip Lisesinin ikinci s\u0131n\u0131f\u0131nda iken 1958<span class=\"Apple-converted-space\">\u00a0 <\/span>y\u0131l\u0131nda Milli E\u011fitim Bakan\u0131n\u0131 g\u00f6revden al\u0131r, yerine vek\u00e2leten Say\u0131n Tevfik \u0130leri\u2019yi atayarak Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fc a\u00e7may\u0131 ba\u015far\u0131r\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">A\u00e7\u0131l\u0131\u015fta 59 \u00f6\u011frenci vard\u0131r. \u0130\u015fte \u0130stanbul\u2019da 4 y\u0131l\u0131m\u0131 verdi\u011fim Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fc bu\u2026<\/p>\n<p class=\"p1\">Ho\u015f\u00e7a kal\u0131n\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dcniversitede beni en \u00e7ok etkileyen eserlerden biri B\u00fcy\u00fck Ayasofya Camii olmu\u015ftu. Fatih Sultan Mehmet \u0130stanbul\u2019u fethettikten sonra bir kilise olan Ayasofya\u2019y\u0131 temizletmi\u015f, camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f, i\u00e7ine bir minber yerle\u015ftirmi\u015f ve ilk Cuma namaz\u0131n\u0131 burada k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte \u015fu tu\u011fla minare ve\u00a0 medrese de onun eseriydi. Ayasofya k\u00fct\u00fcphanesinde bitirme tezimi haz\u0131rlarken en \u00e7ok gezdi\u011fim mek\u00e2nlardan biriydi Ayasofya Camii\u2026 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-44956","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-gazi-mert"],"views":100,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44956","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44956"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44956\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44956"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44956"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44956"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}