{"id":19270,"date":"2022-01-31T16:34:53","date_gmt":"2022-01-31T13:34:53","guid":{"rendered":"http:\/\/mersingazetesi.com\/?p=19270"},"modified":"2024-06-11T21:47:48","modified_gmt":"2024-06-11T18:47:48","slug":"serdar-erkan-penceremden-neoliberalizmin-cokusu-ve-gida-krizi-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/2022\/01\/31\/serdar-erkan-penceremden-neoliberalizmin-cokusu-ve-gida-krizi-1\/","title":{"rendered":"SERDAR ERKAN-PENCEREMDEN: NEOL\u0130BERAL\u0130ZM\u0130N \u00c7\u00d6K\u00dc\u015e\u00dc VE GIDA KR\u0130Z\u0130!"},"content":{"rendered":"<div id=\":3bc\" class=\"Ar Au Ao\">\n<div id=\":3b8\" class=\"Am Al editable LW-avf tS-tW tS-tY\" tabindex=\"1\" role=\"textbox\" contenteditable=\"true\" spellcheck=\"false\" aria-label=\"\u0130leti G\u00f6vdesi\" aria-multiline=\"true\">\n<div dir=\"ltr\">\n<div>Covid -19 salg\u0131n\u0131 ile birlikte g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olan \u2018G\u0131da eri\u015fim krizi\u2019 veya g\u0131da krizi asl\u0131nda Ortado\u011fu\u2019da Afrika ve Asya\u2019n\u0131n yoksul halklar\u0131 i\u00e7in zaten y\u0131llard\u0131r vard\u0131.<\/div>\n<div>Ama zengin kuzey yar\u0131 k\u00fcrenin \u00fclkelerinin sorunu de\u011fildi.<\/div>\n<div>Yoksul g\u00fcney yar\u0131 k\u00fcre \u00fclkelerinin sorunuydu.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>D\u00fcnyada her y\u0131l onbinlerce \u00e7ocuk yetersiz beslenmeden zaten \u00f6l\u00fcyordu. Zengin kuzey buna kay\u0131ts\u0131zd\u0131.<\/div>\n<div>Ancak \u2018G\u0131daya eri\u015fim krizi\u2019, ucuz ekmek kuyruklar\u0131, \u00a0\u015fimdi birdenbire daha \u00e7ok zengin kuzey \u00fclkelerinde ve bu\u011fday\u0131n anavatan\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de bile neden konu\u015fulur oldu?<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u2018NEOL\u0130BERAL POL\u0130T\u0130KALAR\u2019 T\u00dcM D\u00dcNYADA B\u00dcY\u00dcK B\u0130R E\u015e\u0130TS\u0130ZL\u0130K YARATMI\u015eTIR<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ali Yayc\u0131o\u011flu\u2019nun (*) yaz\u0131s\u0131nda \u00a0\u20181970\u2019lerde ABD\u2019nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 derin ekonomik bunal\u0131m\u0131 a\u015fmak i\u00e7in ortaya at\u0131lm\u0131\u015f,<\/div>\n<div>1980\u2019lerin sonunda kom\u00fcnist rejimlerin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131 ile zaferini ilan etmi\u015f;<\/div>\n<div>arkas\u0131ndan tarihte g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir k\u00fcresel finans ve piyasa entegrasyonu yaratm\u0131\u015f;<\/div>\n<div>yan\u0131nda yine tarihte g\u00f6r\u00fclmemi\u015f E\u015e\u0130TS\u0130Z B\u0130R ZENG\u0130NLE\u015eMEYE neden olmu\u015f;<\/div>\n<div>ama her 10 y\u0131lda; 1998-99; 2008-09; 2019-21 derin bir k\u00fcresel krize girerek, yeni bir ve\u00e7heye evrilmi\u015f;<\/div>\n<div>bu arada D\u00fcnya\u2019y\u0131 b\u00fcy\u00fck bir \u00c7EVRE FELAKET\u0130N\u0130N e\u015fi\u011fine getirmi\u015f bir siyasal-ekonomik model son demlerini ya\u015f\u0131yor.<\/div>\n<div>Biz bu modele Neoliberalizm diyoruz\u2019 \u00a0diye tan\u0131mlamaktad\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>T\u00fcrkiye\u2019de, 24 Ocak 1980 kararlar\u0131 ile ba\u015flayan ve \u00fclkemizde serbest piyasa d\u00f6nemi olarak sunulan bu d\u00f6nemi, ayn\u0131 yaz\u0131da \u20181980 den 2020\u2019ye kadar ki D\u00fcnya ekonomik tarihini neoliberal d\u00f6nem olarak isimlendirmek yanl\u0131\u015f olmaz\u2019 denilmi\u015ftir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u0130NSANLIK TAR\u0130H\u0130 B\u00d6YLE B\u0130R ZUL\u00dcM G\u00d6RMED\u0130!<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Ayn\u0131 yaz\u0131da, \u00a0\u2018Kendi kendini y\u00f6neten k\u00fcresel bir piyasa idealine dayal\u0131 Neo-liberalizmin temsili demokrasi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri, d\u0131\u015f ve i\u00e7 bar\u0131\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7lendirece\u011fi varsay\u0131m\u0131 modelin siyasi boyutunu olu\u015fturuyordu.\u2019 denilmektedir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Oysa tam tersi olmu\u015f, D\u00fcnya\u2019n\u0131n ekonomik kaynaklar\u0131n\u0131n payla\u015f\u0131m\u0131ndaki rekabet, yarat\u0131lan e\u015fitsizlik hem \u00fclkeler aras\u0131, hemde \u00fclkeler i\u00e7indeki gerginlik ve \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div>\u00d6zellikle, Neo-Liberalizm politikalar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sert rekabet\u00e7i ekonomik iklimde, emperyalizmin B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi\u2019nin (BOP) uygulamaya girmesiyle, Ortado\u011fu cehenneme d\u00f6nm\u00fc\u015f, Afganistan\u2019da, b\u0131rak\u0131n temsili demokrasinin g\u00fc\u00e7lenmesini, Radikal \u0130slamc\u0131 Taliban Rejimi me\u015fruiyet kazanm\u0131\u015f, milyonlarca m\u00fclteci kad\u0131n, \u00e7oluk, \u00e7ocuk g\u00f6\u00e7 etmi\u015f, binlercesi g\u00f6\u00e7 yollar\u0131nda batan teknelerde topluca \u00f6lm\u00fc\u015f, onbinlercesi s\u0131n\u0131rlarda dikenli teller \u00f6n\u00fcnde ve \u00a0uygunsuz \u00e7ad\u0131r kamplarda ma\u011fdur olmu\u015ftur.<\/div>\n<div>\u0130nsanl\u0131k tarihi b\u00f6yle bir zul\u00fcm g\u00f6rmemi\u015ftir..!<\/div>\n<div><\/div>\n<div>COVID -19 NEO-L\u0130BERAL\u0130ZM\u0130N \u00c7\u00d6K\u00dc\u015e\u00dcN\u00dc DE\u015e\u0130FRE ETT\u0130<\/div>\n<div><\/div>\n<div>2020\u2019nin ilk aylar\u0131nda t\u00fcm D\u00fcnya\u2019da h\u0131zla \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bi\u00e7imde yay\u0131lan Covid-19 salg\u0131n\u0131, \u00f6zellikle Neoliberalizmi ortaya at\u0131p savunan ABD ve \u0130ngiltere, \u0130talya vb. bat\u0131 \u00fclkelerinin, hastahanelerinde, ya\u015fl\u0131 bak\u0131m merkezlerinde, insanlar\u0131n y\u0131\u011f\u0131nsal olarak can \u00e7eki\u015ferek, \u00f6lmelerine engel olamad\u0131 ve kitleler taraf\u0131ndan sistemin sorgulanmas\u0131na neden oldu.<\/div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<div>\n<div id=\":2p3\" class=\"Ar Au Ao\">\n<div id=\":2oz\" class=\"Am Al editable LW-avf tS-tW tS-tY\" tabindex=\"1\" role=\"textbox\" contenteditable=\"true\" spellcheck=\"false\" aria-label=\"\u0130leti G\u00f6vdesi\" aria-multiline=\"true\">\n<div dir=\"ltr\">\n<div>YEN\u0130 B\u0130R D\u00dcNYA KURULUYOR,<\/div>\n<div>T\u00dcRK\u0130YE NASIL YANIT VERECEK?<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Digital D\u00fcnya\u2019n\u0131n getirdi\u011fi olanaklarla neoliberal d\u00fczenin sorgulanmas\u0131 evrensel boyuta ta\u015f\u0131nd\u0131.<\/div>\n<div>Bu nedenle art\u0131k yeni bir d\u00fcnya kuruluyor ve uygarl\u0131k in\u015faa ediliyor.<\/div>\n<div>Bu uygarl\u0131kta \u2018Merkezsiz, denetimsiz ve digital eri\u015fimle herkese a\u00e7\u0131k\u2019 Metaverse (Paralel Sanal D\u00fcnya) kuruluyor.<\/div>\n<div>Digital paralar\u0131n al\u0131\u015fveri\u015f hacmi giderek art\u0131yor.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Yukar\u0131da de\u011finilen yaz\u0131n\u0131n (*) sonunda;<\/div>\n<div>\u2018ama \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde, neoliberal d\u00fczenin yerini ba\u015fka bir d\u00fczen ya da d\u00fczensizlik alacaksa, T\u00fcrkiye\u2019yi Erdo\u011fan sonras\u0131 y\u00f6netmeye haz\u0131rlanan siyasal partilerin ekonomik programlar\u0131 buna nas\u0131l cevap verecek?<\/div>\n<div>Bir iktidar de\u011fi\u015fikli\u011finde, yeni y\u00f6netim, Erdo\u011fan iktidar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 tarihi krizi, var olan sistemi belli s\u0131n\u0131rlar i\u00e7inde yenileyerek mi a\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015facak; yoksa neoliberal nizam\u0131n k\u00fcresel krizini de hesaba katan, daha geni\u015f ve radikal bir reform program\u0131 ile mi, bu tarihsel program\u0131 ile mi bu tarihsel bunal\u0131m\u0131n \u00fczerine gidilecek?<\/div>\n<div>Bu sorular\u0131n yan\u0131tlar\u0131, ger\u00e7ekten \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nem i\u00e7in \u00e7ok hayati bir \u00f6neme sahiptir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>COVID-19 \u2018GIDAYA ER\u0130\u015e\u0130M K\u0130R\u0130Z\u0130N\u0130\u2019 ARTIRDI<\/div>\n<div><\/div>\n<div>Yaz\u0131n\u0131n giri\u015finde de\u011findi\u011fim gibi g\u0131daya eri\u015fim krizi g\u00fcney k\u00fcrede ya\u015fayan yoksullar ve \u00e7ocuklar i\u00e7in zaten vard\u0131. Ancak Covid-19 ile daha hissedilir oldu. \u00d6ncesi iklim ve su krizi ve n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ile g\u0131da da arz yetersizli\u011fi zaten art\u0131yordu.<\/div>\n<div>Covid -19 salg\u0131n\u0131nda kapanmalar, zengin kuzey \u00fclkelerinde insanlar\u0131n beslenme bi\u00e7imlerini ve s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi\u011fi gibi, sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve do\u011fal g\u0131daya talebi art\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div>Bunun yan\u0131s\u0131ra, 2020\u2019de uzun s\u00fcreli kapanmalar ekonominin \u00fcretim \u00e7arklar\u0131n\u0131 durdurdu.<\/div>\n<div>\u00dcretim ve lojistik zincirleri koptu. Petrol ve gaz t\u00fcketimi ve fiyatlar\u0131 aniden d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/div>\n<div>2020 sonlar\u0131nda a\u015f\u0131n\u0131n bulunmas\u0131 ile kapanmalar\u0131n sona ermesiyle, t\u00fcm d\u00fcnyada hemen hemen ayn\u0131 anda \u00fcretim \u00e7arklar\u0131 d\u00f6nmeye ba\u015fl\u0131yor.<\/div>\n<div>Bu b\u00fcy\u00fck talep patlamas\u0131na, hammadde, su ve enerji stoklar\u0131 yeterli olmuyor.<\/div>\n<div>Tedarik zincirleri aks\u0131yor.<\/div>\n<div>Ve su, lojistik, enerji sekt\u00f6rlerinde b\u00fcy\u00fck bir talebi kar\u015f\u0131layamayan b\u00fcy\u00fck bir a\u00e7\u0131k ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/div>\n<div>\u00dcretimde en b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 stratejik sekt\u00f6rlerden biri de, tar\u0131m\u0131n ana girdisi olan \u2018g\u00fcbre\u2019 sanayinde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/div>\n<div>G\u00fcbreye, suya ve enerjiye olan talep patlad\u0131. G\u00fcbre fiyatlar\u0131 ola\u011fan\u00fcst\u00fc artt\u0131.<\/div>\n<div>Bu art\u0131\u015f\u0131 ortaya koymak gerekirse, benim kendiminde bah\u00e7emde kullanmak i\u00e7in bizzat sat\u0131n ald\u0131\u011f\u0131m ge\u00e7en sene 180 TL olan 50 kg taban g\u00fcbresi, bug\u00fcn itibar\u0131yla \u00a0450 TL olmu\u015ftur!<\/div>\n<div>Bundan sonra, gelecek \u00a0enerji zamlar\u0131n\u0131n, tar\u0131msal \u00fcretimi azaltaca\u011f\u0131, g\u0131daya eri\u015fimi daha da zorla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>(*) Ad\u0131 ge\u00e7en yazar\u0131n 17-23 Aral\u0131k 2021 tarihli Oksijen gazetesinde yay\u0131nlanan \u2018Neo-Liberalizm \u00c7\u00f6kerken\u2019 adl\u0131 yaz\u0131s\u0131.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Covid -19 salg\u0131n\u0131 ile birlikte g\u00f6r\u00fcn\u00fcr olan \u2018G\u0131da eri\u015fim krizi\u2019 veya g\u0131da krizi asl\u0131nda Ortado\u011fu\u2019da Afrika ve Asya\u2019n\u0131n yoksul halklar\u0131 i\u00e7in zaten y\u0131llard\u0131r vard\u0131. Ama zengin kuzey yar\u0131 k\u00fcrenin \u00fclkelerinin sorunu de\u011fildi. Yoksul g\u00fcney yar\u0131 k\u00fcre \u00fclkelerinin sorunuydu. D\u00fcnyada her y\u0131l onbinlerce \u00e7ocuk yetersiz beslenmeden zaten \u00f6l\u00fcyordu. Zengin kuzey buna kay\u0131ts\u0131zd\u0131. Ancak \u2018G\u0131daya eri\u015fim krizi\u2019, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[28],"tags":[],"class_list":["post-19270","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-serdar-erkan"],"views":85,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19270","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19270"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19270\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19270"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19270"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19270"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}