{"id":127262,"date":"2026-03-08T12:06:28","date_gmt":"2026-03-08T09:06:28","guid":{"rendered":"https:\/\/mersingazetesi.com\/?p=127262"},"modified":"2026-03-08T12:06:28","modified_gmt":"2026-03-08T09:06:28","slug":"abd-irani-bombalarken-cin-neden-susuyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/2026\/03\/08\/abd-irani-bombalarken-cin-neden-susuyor\/","title":{"rendered":"ABD, \u0130ran&#8217;\u0131 bombalarken \u00c7in neden susuyor?"},"content":{"rendered":"<div>\u00c7o\u011fu ki\u015fi ayn\u0131 soruyu soruyor.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>&#8220;\u00c7in neden sessiz? Enerji orta\u011f\u0131 bombalan\u0131yor. Ticaret yolu y\u0131k\u0131l\u0131yor. Neden tepki vermiyor?&#8221;<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Cevap o kadar basit ki \u00e7o\u011fu analist ka\u00e7\u0131r\u0131yor.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>D\u00fc\u015fman\u0131n kendi kendini yok ederken araya girmezsin.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Anlat\u0131yorum&#8230;<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Herkes &#8220;ABD ve \u0130srail \u0130ran&#8217;\u0131 vurdu&#8221; diyor.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Ama \u0130ran ne yapt\u0131?<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>L\u00fctfen dikkatli okuyun.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Birincisi: H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>D\u00fcnya petrol arz\u0131n\u0131n %20&#8217;si bu bo\u011fazdan ge\u00e7iyor. Her g\u00fcn milyonlarca varil. D\u00fcnyan\u0131n en kritik deniz ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131ndan birisi.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u0130ran kapatt\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Donanmayla de\u011fil. Sava\u015f gemisiyle de\u011fil. Ucuz drone&#8217;larla.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u0130ran tek bir sava\u015f gemisi kullanmadan d\u00fcnyan\u0131n en kritik deniz ge\u00e7i\u015f noktalar\u0131ndan birini kapatt\u0131. K\u00f6rfez \u00fclkeleri ekonomik olarak \u00e7ok a\u011f\u0131r yara ald\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u0130kincisi: K\u00f6rfez \u00fclkelerini vurdu.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Kuveyt hedef al\u0131nd\u0131. Irak hedef al\u0131nd\u0131. Suudi Arabistan hedef al\u0131nd\u0131. BAE hedef al\u0131nd\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Rakamlar\u0131 a\u00e7\u0131klayay\u0131m.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Sadece BAE&#8217;ye: 189 balistik f\u00fcze 941 drone sald\u0131r\u0131s\u0131 d\u00fczenlendi.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Bu \u00fclkeler onlarca y\u0131ld\u0131r Amerika&#8217;dan silah ald\u0131. Trilyonlarca dolar harcad\u0131. Patriot sistemleri. THAAD sistemleri. &#8220;D\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f hava savunmas\u0131&#8221; dediler.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Ne oldu?<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>BAE savunma sistemi 189 balistik f\u00fczeden sadece 3&#8217;\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. 941 drone&#8217;dan sadece 121&#8217;ini engelledi.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Milyarlarca dolarl\u0131k savunma sistemi bo\u015f bo\u015f bakt\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>35 bin dolarl\u0131k drone&#8217;lar \u015fehrin ortas\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Ve t\u00fcm d\u00fcnya as\u0131l meseleyi g\u00f6rd\u00fc.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>35 bin dolarl\u0131k drone&#8217;u d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in 1.4 milyon dolarl\u0131k f\u00fcze at\u0131yorsun.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Bu rakam\u0131 tekrar okuyun. 35 bin dolara kar\u015f\u0131 1.4 milyon dolar.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Bunu \u015f\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Evinize her g\u00fcn ta\u015f at\u0131yorlar. Her ta\u015f 1 lira. Siz her ta\u015fa 40 liral\u0131k mermi harc\u0131yorsunuz. Ama evinizin baz\u0131 camlar\u0131na ta\u015f isabet ediyor. Baz\u0131 camlar\u0131 k\u0131r\u0131yor. Televizyonunuzu par\u00e7al\u0131yor.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Bu sava\u015f s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir de\u011fil. Ve \u0130ran bunu biliyor.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Herkes &#8220;\u00c7in hi\u00e7bir \u015fey yapm\u0131yor&#8221; diyor.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Yanl\u0131\u015f.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u0130ran&#8217;\u0131n f\u00fczeleri Amerikan GPS&#8217;i yerine \u00c7in uydular\u0131yla hedef buluyor. K\u00f6rfez \u00fclkelerindeki kritik hedefler ABD \u00fcsleri, veri merkezleri, \u00fcretim tesisleri hepsi \u00c7in uydusu ile bulunuyor.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Sava\u015ftan \u00f6nce ne oldu?<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Rusya, \u00c7in ve \u0130ran H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131&#8217;nda ortak deniz tatbikat\u0131 yapt\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u00c7in ringe \u00e7\u0131kmad\u0131. Ama rakibi antrenmanda kendisi haz\u0131rlad\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Navigasyonu verdi. Teknolojiyi sa\u011flad\u0131. Tatbikatla koordinasyonu yapt\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Sonra kenara \u00e7ekildi ve izlemeye ba\u015flad\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u015eimdi K\u00f6rfez \u00fclkelerinin g\u00f6z\u00fcnden bak\u0131n.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Onlarca y\u0131ld\u0131r Amerika&#8217;dan silah ald\u0131n. Trilyonlarca dolar harcad\u0131n. &#8220;G\u00fcvendesiniz&#8221; dediler.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u0130ran 35 bin dolarl\u0131k drone&#8217;larla havaliman\u0131n\u0131 vurdu. Otelini vurdu. Liman\u0131n\u0131 vurdu.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Ve sonra Amerika sana d\u00f6n\u00fcp ne dedi?<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>&#8220;ABD tahvili almaya devam edin.&#8221;<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Sonu\u00e7?<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt ve Katar masaya oturdu. ABD ile imzalad\u0131klar\u0131 kontrat maddelerini inceliyorlar. Yat\u0131r\u0131m taahh\u00fctlerini iptal etmeyi tart\u0131\u015f\u0131yorlar. Mevcut varl\u0131klar\u0131n\u0131 satmay\u0131 de\u011ferlendiriyorlar.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Bu \u00fclkeler birka\u00e7 ay \u00f6nce ABD&#8217;ye 2 trilyon dolar\u0131n \u00fczerinde yat\u0131r\u0131m taahh\u00fcd\u00fc vermi\u015fti.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u015eimdi \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Bunu \u00c7in yapmad\u0131. ABD kendi elleriyle yapt\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>ABD m\u00fcttefiklerinin tamam\u0131n\u0131 sadece kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in sava\u015f\u0131n i\u00e7erisine soktu. Satt\u0131\u011f\u0131 silahlar m\u00fcttefiklerini koruyamad\u0131. Sonra ayn\u0131 m\u00fcttefiklere &#8220;bize yat\u0131r\u0131m yap\u0131n&#8221; dedi.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Matematik art\u0131k \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor. Matematik \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 b\u0131rak\u0131nca sadakat de kaybolur.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Herkes Amerika&#8217;ya bakarken \u00c7in son 10 y\u0131lda sessizce neler yapt\u0131?<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>2023&#8217;te Suudi Arabistan \u00c7in&#8217;e yuan ile petrol satmaya ba\u015flad\u0131. Bu tek ba\u015f\u0131na bir ay boyunca man\u015fet olmal\u0131yd\u0131. Olmad\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>BRICS geni\u015fledi. Suudi Arabistan, BAE ve \u0130ran 3 enerji devi ayn\u0131 blokta topland\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u00c7in SWIFT&#8217;e alternatif olarak CIPS&#8217;i kurdu. Bat\u0131 d\u0131\u015f\u0131 \u00fclkeler art\u0131k dolar kullanmadan ticaret yapabiliyor.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Bu hamlelerin hepsi \u0130ran&#8217;a tek bir bomba d\u00fc\u015fmeden \u00f6nce yap\u0131ld\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>En sessiz ama en y\u0131k\u0131c\u0131 hamlelerden birisi.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u00c7in kesintisiz \u015fekilde ABD tahvili sat\u0131yor.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u00c7in&#8217;in ABD tahvil sto\u011fu zirvede 1.3 trilyon dolard\u0131. Kas\u0131m 2025 itibar\u0131yla 682 milyar dolara d\u00fc\u015ft\u00fc. 2008&#8217;den bu yana en d\u00fc\u015f\u00fck seviye.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Peki o parayla ne al\u0131yor?<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Alt\u0131n.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u015eimdi \u00c7in&#8217;in as\u0131l hamlesine gelelim.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Afrika. D\u00fcnyan\u0131n en gen\u00e7 k\u0131tas\u0131. 2050&#8217;de n\u00fcfusu 2.5 milyar olaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u00c7in 20 y\u0131l \u00f6nce anlad\u0131: Kim Afrika&#8217;n\u0131n altyap\u0131s\u0131n\u0131 in\u015fa ederse 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n sahibi olur.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>ABD ne yapt\u0131?<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Irak ve Afganistan&#8217;da 4 trilyon dolar harcad\u0131. Y\u0131kt\u0131. Bombalad\u0131. Sonra \u00e7ekildi. Geriye kaos b\u0131rakt\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Ayn\u0131 d\u00f6nemde \u00c7in ne yapt\u0131?<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>49 Afrika \u00fclkesine 182 milyar dolar altyap\u0131 yat\u0131r\u0131m\u0131 yapt\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>-Kenya&#8217;da demiryolu in\u015fa etti.<\/div>\n<div>-Etiyopya&#8217;da baraj kurdu.<\/div>\n<div>-Cibuti&#8217;de liman a\u00e7t\u0131.<\/div>\n<div>-Nijerya&#8217;da 20 milyar dolarl\u0131k petrol ve gaz tesisi kuruyor.<\/div>\n<div>-Kongo&#8217;da 10 milyar dolarl\u0131k hidroelektrik santral in\u015fa ediyor.<\/div>\n<div>-Namibya&#8217;da Afrika&#8217;n\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00fcne\u015f enerjisi santralini kurdu.<\/div>\n<div>-Ruanda&#8217;da teknoloji merkezi a\u00e7t\u0131.<\/div>\n<div>-K\u0131ta genelinde Huawei altyap\u0131s\u0131yla telekom\u00fcnikasyon a\u011f\u0131 \u00f6rd\u00fc.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>2025&#8217;te Afrika-\u00c7in ticaret hacmi 348 milyar dolara ula\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Bunu nas\u0131l yapt\u0131?<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Tek kur\u015fun atmadan. Tek rejim de\u011fi\u015ftirmeden. Tek yapt\u0131r\u0131m uygulamadan. Tek demokrasi dersi vermeden.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>ABD 4 trilyon dolarla y\u0131kt\u0131. \u00c7in 182 milyar dolarla in\u015fa etti.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Daha az\u0131yla daha fazlas\u0131n\u0131 kazand\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u015eimdi kendinize sorun: 2040&#8217;da 2.5 milyar Afrikal\u0131 hangi \u00fclkenin telefonunu kullanacak? Hangi \u00fclkenin a\u011f\u0131nda internet kullanacak? Hangi \u00fclkenin demiryolunda ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131k yapacak?<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Cevab\u0131 \u00c7in verdi. Altyap\u0131y\u0131 kuran kural\u0131 koyar.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Napolyon demi\u015f ki: &#8220;D\u00fc\u015fman\u0131n hata yaparken asla araya girme.&#8221;<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Xi Jinping bunu 50 y\u0131ll\u0131k bir doktrine \u00e7evirdi.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u00c7in sava\u015fm\u0131yor. \u0130n\u015fa ediyor.<\/div>\n<div>\u00c7in tehdit etmiyor. Kontrat imzal\u0131yor.<\/div>\n<div>\u00c7in ba\u011f\u0131rm\u0131yor. Susuyor.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Ve her ge\u00e7en g\u00fcn Amerika&#8217;n\u0131n kendi elleriyle y\u0131kt\u0131\u011f\u0131 ittifaklar\u0131 sessizce devral\u0131yor. Avrupa \u00c7in&#8217;e y\u00f6nelmeye ba\u015flad\u0131. K\u00f6rfez \u00fclkeleri \u00c7in&#8217;e y\u00f6nelmeye ba\u015flad\u0131. NATO i\u00e7erisinde \u00e7atlak olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Amerika her sava\u015fla trilyonlar harc\u0131yor. Cephaneli\u011fini t\u00fcketiyor. Enerji piyasalar\u0131n\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Satt\u0131\u011f\u0131 silahlar\u0131n i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tl\u0131yor. K\u00f6rfez ortaklar\u0131n\u0131 kaybediyor. T\u00fcm D\u00fcnya&#8217;y\u0131 Pekin&#8217;in 20 y\u0131lda kurdu\u011fu sisteme do\u011fru itiyor.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Herkes soruyor: &#8220;\u00c7in neden sessiz?&#8221;<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>\u00c7\u00fcnk\u00fc sessizlik stratejinin ta kendisi.<\/div>\n<div dir=\"ltr\"><\/div>\n<div>Ve \u015fu an s\u00fcre\u00e7 Pekin&#8217;in bekledi\u011finden bile h\u0131zl\u0131 i\u015fliyor.<\/div>\n<div id=\"m_7467015859652266613ms-outlook-mobile-body-separator-line\" dir=\"ltr\">\n<div dir=\"ltr\">Al\u0131nt\u0131<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c7o\u011fu ki\u015fi ayn\u0131 soruyu soruyor. &#8220;\u00c7in neden sessiz? Enerji orta\u011f\u0131 bombalan\u0131yor. Ticaret yolu y\u0131k\u0131l\u0131yor. Neden tepki vermiyor?&#8221; Cevap o kadar basit ki \u00e7o\u011fu analist ka\u00e7\u0131r\u0131yor. D\u00fc\u015fman\u0131n kendi kendini yok ederken araya girmezsin. Anlat\u0131yorum&#8230; Herkes &#8220;ABD ve \u0130srail \u0130ran&#8217;\u0131 vurdu&#8221; diyor. Ama \u0130ran ne yapt\u0131? L\u00fctfen dikkatli okuyun. Birincisi: H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131. D\u00fcnya petrol arz\u0131n\u0131n %20&#8217;si bu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":24,"featured_media":127263,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[134],"tags":[],"class_list":["post-127262","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-okuyucu-mektubu"],"views":637,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127262","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/24"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=127262"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127262\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":127264,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127262\/revisions\/127264"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/127263"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=127262"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=127262"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=127262"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}