{"id":126688,"date":"2026-03-02T17:24:01","date_gmt":"2026-03-02T14:24:01","guid":{"rendered":"https:\/\/mersingazetesi.com\/?p=126688"},"modified":"2026-03-02T17:24:01","modified_gmt":"2026-03-02T14:24:01","slug":"avrupanin-iran-ikilemi-guvenlik-mi-degerler-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/2026\/03\/02\/avrupanin-iran-ikilemi-guvenlik-mi-degerler-mi\/","title":{"rendered":"Avrupa\u2019n\u0131n \u0130ran \u0130kilemi:  G\u00fcvenlik mi, De\u011ferler mi?"},"content":{"rendered":"<p>Ortado\u011fu bir kez daha alev hatt\u0131na d\u00f6nd\u00fc. \u0130srail ve ABD\u2019nin \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik bombard\u0131man\u0131, yaln\u0131zca b\u00f6lgesel dengeleri de\u011fil, Avrupa\u2019n\u0131n kendi i\u00e7 tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da test ediyor. Br\u00fcksel\u2019de yap\u0131lan ola\u011fan\u00fcst\u00fc video konferans sonras\u0131 yay\u0131mlanan ortak bildiri, ilk bak\u0131\u015fta temkinli ve teknik bir metin gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ancak sat\u0131r aralar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Avrupa Birli\u011fi\u2019nin derin bir stratejik ikilemle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu a\u00e7\u0131k.<\/p>\n<p>Toplant\u0131ya ba\u015fkanl\u0131k eden AB D\u0131\u015f ve G\u00fcvenlik Politikas\u0131 Y\u00fcksek Temsilcisi\u00a0Kaja Kallasile yap\u0131lan \u00fc\u00e7 saatlik g\u00f6r\u00fc\u015fmenin ard\u0131ndan verilen mesaj netti: \u00d6ncelik, b\u00f6lgedeki Avrupa vatanda\u015flar\u0131n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi. Gerekirse AB Sivil Koruma Mekanizmas\u0131 devreye al\u0131nacak.<\/p>\n<p>Bu refleks anla\u015f\u0131l\u0131r. Dubai ve Abu Dabi ba\u015fta olmak \u00fczere b\u00f6lgedeki b\u00fcy\u00fck havalimanlar\u0131nda binlerce u\u00e7u\u015f iptal edilirken, belirsiz say\u0131da Avrupa vatanda\u015f\u0131 \u0130ran ve \u00e7evresinde mahsur kald\u0131. Ancak Avrupa\u2019n\u0131n s\u0131nav\u0131 yaln\u0131zca tahliye operasyonlar\u0131ndan ibaret de\u011fil.<\/p>\n<h3>H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131: Sessiz alarm<\/h3>\n<p>AB\u2019nin a\u00e7\u0131klamas\u0131nda \u00f6zellikle\u00a0H\u00fcrm\u00fcz Bo\u011faz\u0131\u00a0vurgusunun yer almas\u0131 tesad\u00fcf de\u011fil. K\u00fcresel petrol ticaretinin can damar\u0131 olan bu dar ge\u00e7itte ya\u015fanacak bir kesinti, Avrupa ekonomisini do\u011frudan sarsar. Enerji fiyatlar\u0131, enflasyon, tedarik zincirleri\u2026 Hepsi yeniden bask\u0131 alt\u0131na girebilir.<\/p>\n<p>Yani mesele yaln\u0131zca jeopolitik de\u011fil; do\u011frudan Avrupa mutfa\u011f\u0131n\u0131 ilgilendiriyor.<\/p>\n<h3>Rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi: Birlik var m\u0131?<\/h3>\n<p>As\u0131l k\u0131r\u0131lma noktas\u0131 ise \u0130ran\u2019da rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi meselesi. Ortak bildiride ABD ve \u0130srail\u2019in bu y\u00f6ndeki hedeflerine a\u00e7\u0131k bir destek yok. Metin, \u201c\u0130ran halk\u0131yla dayan\u0131\u015fma\u201d ve \u201cinsan haklar\u0131\u201d vurgusuyla s\u0131n\u0131rl\u0131 kald\u0131.<\/p>\n<p>Fakat ayn\u0131 g\u00fcn Avrupa Komisyonu Ba\u015fkan\u0131\u00a0Ursula von der Leyen\u00a0sosyal medyada \u201cg\u00fcvenilir bir ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecine acil ihtiya\u00e7\u201d diyerek daha a\u00e7\u0131k bir pozisyon ald\u0131. Bu \u00e7\u0131k\u0131\u015f, AB\u2019nin kurumsal dili ile siyasi liderli\u011finin tonu aras\u0131ndaki fark\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi.<\/p>\n<p>Benzer bir ayr\u0131\u015fma Almanya\u2019da da g\u00f6r\u00fcld\u00fc. \u015eans\u00f6lye\u00a0Friedrich Merz, \u0130ran\u2019daki \u201cmolla rejiminin\u201d sona erme ihtimalinin bir\u00e7ok \u0130ranl\u0131da rahatlama yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 savundu. Hukuki tart\u0131\u015fmalar\u0131 kabul etmekle birlikte, \u201cter\u00f6r rejimi\u201d ifadesiyle net bir siyasi tav\u0131r ald\u0131.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan \u0130spanya ve Slovenya gibi \u00fclkeler daha temkinli bir \u00e7izgide durarak diplomasi ve uluslararas\u0131 hukuk vurgusu yapt\u0131. Bu tablo, Avrupa\u2019n\u0131n ortak d\u0131\u015f politika \u00fcretme kapasitesinin h\u00e2l\u00e2 k\u0131r\u0131lgan oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n<h3>Avrupa ne istiyor?<\/h3>\n<p>Sorulmas\u0131 gereken temel soru \u015fu: Avrupa \u0130ran\u2019da ne istiyor?<\/p>\n<ul>\n<li>\n<p role=\"presentation\">Rejim de\u011fi\u015fikli\u011fi mi?<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p role=\"presentation\">N\u00fckleer program\u0131n s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0131?<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p role=\"presentation\">B\u00f6lgesel istikrar m\u0131?<\/p>\n<\/li>\n<li>\n<p role=\"presentation\">Yoksa sadece krizin kendi ekonomisine zarar vermemesini mi?<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<p>Birlik i\u00e7inde net bir stratejik hedef olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, a\u00e7\u0131klamalar \u201cdenge politikas\u0131\u201d gibi g\u00f6r\u00fcnse de asl\u0131nda y\u00f6ns\u00fczl\u00fck alg\u0131s\u0131 yaratabilir.<\/p>\n<h3>G\u00fcvenlik mi, de\u011ferler mi?<\/h3>\n<p>Avrupa Birli\u011fi y\u0131llard\u0131r d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131 \u201cde\u011ferler\u201d \u00fczerine in\u015fa etti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor: \u0130nsan haklar\u0131, hukuk devleti, \u00e7ok tarafl\u0131l\u0131k. Ancak kriz anlar\u0131nda enerji g\u00fcvenli\u011fi ve ekonomik istikrar \u00e7o\u011fu zaman \u00f6ncelik kazan\u0131yor.<\/p>\n<p>\u0130ran krizi bu \u00e7eli\u015fkiyi yeniden a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131. Bir yanda rejim ele\u015ftirisi, di\u011fer yanda b\u00f6lgesel sava\u015f riskine kar\u015f\u0131 temkin. Bir yanda insan haklar\u0131 s\u00f6ylemi, di\u011fer yanda petrol ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n kesilmemesi kayg\u0131s\u0131.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7ta Avrupa\u2019n\u0131n \u0130ran politikas\u0131, yaln\u0131zca Tahran\u2019a de\u011fil, Br\u00fcksel\u2019in kendi kimli\u011fine dair bir test. E\u011fer Birlik ortak bir stratejik vizyon geli\u015ftiremezse, Ortado\u011fu\u2019daki her yeni kriz AB i\u00e7indeki fay hatlar\u0131n\u0131 biraz daha derinle\u015ftirecek.<\/p>\n<p>Ve belki de as\u0131l soru \u015fu:<br \/>\nAvrupa krizlere tepki veren bir akt\u00f6r m\u00fc olacak, yoksa y\u00f6n veren bir g\u00fc\u00e7 m\u00fc?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ortado\u011fu bir kez daha alev hatt\u0131na d\u00f6nd\u00fc. \u0130srail ve ABD\u2019nin \u0130ran\u2019a y\u00f6nelik bombard\u0131man\u0131, yaln\u0131zca b\u00f6lgesel dengeleri de\u011fil, Avrupa\u2019n\u0131n kendi i\u00e7 tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 da test ediyor. Br\u00fcksel\u2019de yap\u0131lan ola\u011fan\u00fcst\u00fc video konferans sonras\u0131 yay\u0131mlanan ortak bildiri, ilk bak\u0131\u015fta temkinli ve teknik bir metin gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ancak sat\u0131r aralar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Avrupa Birli\u011fi\u2019nin derin bir stratejik ikilemle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":126042,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[112],"tags":[],"class_list":["post-126688","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-umut-can-erkan"],"views":643,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126688","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=126688"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126688\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":126689,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126688\/revisions\/126689"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/126042"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=126688"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=126688"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=126688"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}