{"id":123314,"date":"2026-01-25T11:26:14","date_gmt":"2026-01-25T08:26:14","guid":{"rendered":"https:\/\/mersingazetesi.com\/?p=123314"},"modified":"2026-01-25T11:26:14","modified_gmt":"2026-01-25T08:26:14","slug":"ortak-turk-alfabesi-ve-turk-dili","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/2026\/01\/25\/ortak-turk-alfabesi-ve-turk-dili\/","title":{"rendered":"ORTAK T\u00dcRK ALFABES\u0130 VE T\u00dcRK D\u0130L\u0130"},"content":{"rendered":"<div>\n<div dir=\"auto\">\n<div>\n<div>\n<div>\n<div>\n<div>\n<div>\n<div dir=\"auto\">Otuz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir devam eden T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131\u2019nda ortak alfabe olu\u015fturulmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, nihayet 11 Eyl\u00fcl 2024 tarihinde olumlu bir sonuca ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n, 9-11 Eyl\u00fcl 2024 tarihleri aras\u0131nda Bak\u00fc&#8217;de d\u00fczenledi\u011fi, T\u00fcrk Akademisi ve T\u00fcrk Dil Kurumu i\u015f birli\u011fiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilen, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ortak Alfabe Komisyonu\u2019nun 3. Toplant\u0131s\u0131nda 34 harften olu\u015fan Latin tabanl\u0131 Ortak T\u00fcrk Alfabesi \u00f6nerisi \u00fczerinde mutabakata var\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bu T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131\u2019n\u0131n gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan at\u0131lan en \u00f6nemli ad\u0131mlardan biriydi.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ortak T\u00fcrk Alfabesini kullanacak \u00fclkeler aras\u0131nda; T\u00fcrkiye, Azerbaycan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan, Tataristan, K.K.T.C. ve \u00d6zbekistan yer al\u0131yor.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ortak T\u00fcrk alfabesi 2026 y\u0131l\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015flanacakt\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrk Milleti olarak bizim tarihimiz g\u00fczel, bayramlar\u0131m\u0131z g\u00fczel, milletimiz g\u00fczel, \u00fclkemiz g\u00fczel, denizlerimiz, g\u00f6llerimiz, nehirlerimiz g\u00fczel, bar\u0131\u015f\u0131m\u0131z, sava\u015f\u0131m\u0131z g\u00fczel, dinimiz, dilimiz g\u00fczel\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">Nedir dil?..<\/div>\n<div dir=\"auto\">Dil; \u0130nsanlar\u0131n birbirini anlamas\u0131n\u0131 ve kayna\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir unsundur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u0130leti\u015fim \u00e7a\u011f\u0131nda k\u00fclt\u00fcrlerin birbiriyle kayna\u015fmas\u0131, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlere sahip insanlar\u0131n birbiriyle anla\u015fmas\u0131 \u201cD\u0130L\u201d ile sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u201cAlfabe\u201d ya da di\u011fer ad\u0131yla \u201cabece\u201d, her biri dildeki bir sese kar\u015f\u0131l\u0131k gelen harfler dizisidir. &#8220;Abece&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrk\u00e7edeki ilk \u00fc\u00e7 harfin okunu\u015fundan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Benzer bi\u00e7imde Frans\u0131zca k\u00f6kenli Alphabet&#8217;den dilimize ge\u00e7en &#8220;Alfabe&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, eski Yunancadaki ilk iki harf olan&#8221;alpha&#8221; ile&#8221;beta&#8221;n\u0131n okunu\u015fundan gelir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Y\u00fcce T\u00fcrk milleti d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck medeniyetlerini, tarihin en g\u00fc\u00e7l\u00fc devletlerini kurmu\u015ftur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrkler be\u015finci y\u00fczy\u0131ldan bu yana \u00e7e\u015fitli devirlerde tarihi -ekonomik &#8211; siyasal ili\u015fkiler sonunda de\u011fi\u015fik k\u00fclt\u00fcrlerle ili\u015fkide bulunmu\u015flard\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ayr\u0131ca \u015eamanizm, Budizm, Musevilik, H\u0131ristiyanl\u0131k gibi \u00e7e\u015fitleri dinleri b\u00fcnyesinde ya\u015fatarak en son \u0130slam&#8217;la m\u00fc\u015ferref olmu\u015ftur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Dini ve k\u00fclt\u00fcrel etkile\u015fimler nedeniyle de alfabelerinde kulland\u0131klar\u0131 harflerde, leh\u00e7elerinde baz\u0131 de\u011fi\u015fiklikler olmu\u015ftur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bir\u00e7ok T\u00fcrk dil alfabesi T\u00fcrk dillerini yazmak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bunlar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:<\/div>\n<div dir=\"auto\">a-Orta\u00e7a\u011fa \u00f6zg\u00fc eski T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131s\u0131 Orhun Alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">b-Ortak T\u00fcrk\u00e7e Alfabe (1930&#8217;l\u0131 y\u0131llar\u0131nda SSCB&#8217;de kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131)<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bir de yaz\u0131mda farkl\u0131 alfabeleri olan T\u00fcrk dilleri vard\u0131r:<\/div>\n<div dir=\"auto\">1- Azerbaycan alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">2- Kazak alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">3- Tatar alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">4- T\u00fcrk\u00e7e<\/div>\n<div dir=\"auto\">5- T\u00fcrkmen alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">6- Uygur alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">7- \u00d6zbek alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bir de ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde kullan\u0131lan Turan alfabesi vard\u0131r. Bu alfabe T\u00fcrk dilinin ilk alfabesidir. M\u00d6. 200 &#8211; M\u00d6. 150 y\u0131llar\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ve 36 harf ile \u015fekillenmi\u015ftir. Bu T\u00fcrk dilinin ilk alfabesi 10. y\u00fczy\u0131l&#8217;a kadar kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Yine; Orhun Alfabesi, T\u00fcrk dilinin ikinci alfabesidir ve 38 harf ile \u015fekillenmi\u015ftir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">1926 y\u0131l\u0131nda Bak\u00fc&#8217;de toplanan T\u00fcrkologlar Kongresi t\u00fcm T\u00fcrk\u00ee dillerin Latin alfabesi ile yaz\u0131lmas\u0131 karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">1929&#8217;lu y\u0131llarda geli\u015ftirilen Ortak T\u00fcrk Alfabesi, ufak farkl\u0131l\u0131klarla 1930&#8217;lu y\u0131llarda Sovyetler Birli\u011fi&#8217;ndeki T\u00fcrk\u00ee halklar taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ancak, T\u00fcrk\u00ee Cumhuriyetlerin kulland\u0131klar\u0131 bu Latin alfabeleri, 1938\u201340 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yerlerini, Sovyet idaresinin bask\u0131s\u0131 ile Kiril alfabesinden geli\u015ftirilmi\u015f olan farkl\u0131 alfabelere b\u0131rakmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bundan \u00f6nce T\u00fcrk halklar\u0131 ortak alfabeleri ile birbirlerine yakla\u015fabilmi\u015fken, her T\u00fcrk halk\u0131na di\u011ferlerinden farkl\u0131 bir Kiril alfabesi geli\u015ftirilmesi ile asl\u0131nda birbirlerine yak\u0131n olan bu dillerin zamanla farkl\u0131la\u015fmalar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015flard\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrkiye&#8217;de Yeni T\u00fcrk alfabesi, Latin harfleri temel al\u0131narak, 1 Kas\u0131m 1928 g\u00fcn ve 1353 say\u0131l\u0131 yasayla tespit ve kabul edilmi\u015ftir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrkler; be\u015f ve alt\u0131nc\u0131 y\u00fczy\u0131llar ile dokuzuncu, onuncu y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda G\u00f6kt\u00fcrk alfabesini kullanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Otuz sekiz harften olu\u015fan ve sa\u011fdan sola do\u011fru yaz\u0131lan bu alfabenin en g\u00fczel \u00f6rnekleri Orhun yaz\u0131tlar\u0131d\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bu alfabe G\u00f6kt\u00fcrk boylan taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Sekizinci y\u00fczy\u0131l ile on be\u015finci y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda Uygur T\u00fcrkleri taraf\u0131ndan kullan\u0131lan alfabenin ad\u0131 ise Uygur Alfabesi&#8217;dir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Yirmi \u00fc\u00e7 harften olu\u015fan bu alfabe de sa\u011fdan sola do\u011fru yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Yedinci ve onuncu y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda kullan\u0131lan Tibet Alfabesi dini metinlerde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Yirmi iki harften meydana gelen ve sekizinci \u2013 on birinci y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda kullan\u0131lan Masturi &#8211; S\u00fcryani alfabesi de sa\u011fdan sola do\u011fru yaz\u0131lmaktayd\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Uygur T\u00fcrkleri taraf\u0131ndan sekizinci ve on birinci y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda Mani alfabesi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Sa\u011fdan sola yaz\u0131lan alfabe otuz alt\u0131 harften olu\u015fmaktayd\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Brahma Alfabesi; sekizinci ve on birinci y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda Brahmanizm dininin metinlerini yazmak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Mo\u011fol T\u00fcrkleri taraf\u0131ndan on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131lda Passepa alfabesi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">On ikinci y\u00fczy\u0131lda K\u0131p\u00e7ak T\u00fcrkleri taraf\u0131ndan Ermeni Alfabesi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Karamanl\u0131lar on be\u015finci ve yirminci y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda Yunan alfabesi kullanm\u0131\u015flard\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Arap Alfabesi; on birinci y\u00fczy\u0131ldan yirminci y\u00fczy\u0131la kadar pek \u00e7ok T\u00fcrk boyu taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Eski Yaz\u0131 diye adland\u0131r\u0131lan alfabe ile \u00e7ok k\u0131ymetli Osmanl\u0131ca eserler yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Otuz bir harften olu\u015fmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">En son yeni T\u00fcrk Alfabesi ise 1928 y\u0131l\u0131ndan bu yana kullan\u0131lmaktad\u0131r. Latin Alfabesi k\u00f6kenlidir. Yirmi dokuz harften olu\u015fmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ortak T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 alfabesinin \u00fclkelerimize hay\u0131rl\u0131 olmas\u0131 dileklerimle\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ho\u015f\u00e7a kal\u0131n\u0131z.<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"yj6qo\"><\/div>\n<div class=\"adL\">\n<div>\n<div>\n<div>\n<div>\n<div>\n<div>\n<div><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Otuz y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n s\u00fcredir devam eden T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131\u2019nda ortak alfabe olu\u015fturulmas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, nihayet 11 Eyl\u00fcl 2024 tarihinde olumlu bir sonuca ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131. T\u00fcrk Devletleri Te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n, 9-11 Eyl\u00fcl 2024 tarihleri aras\u0131nda Bak\u00fc&#8217;de d\u00fczenledi\u011fi, T\u00fcrk Akademisi ve T\u00fcrk Dil Kurumu i\u015f birli\u011fiyle ger\u00e7ekle\u015ftirilen, T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ortak Alfabe Komisyonu\u2019nun 3. Toplant\u0131s\u0131nda 34 harften olu\u015fan Latin tabanl\u0131 Ortak T\u00fcrk Alfabesi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":122285,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-123314","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazi-mert"],"views":444,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123314","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123314"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123314\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":123315,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123314\/revisions\/123315"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/122285"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123314"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123314"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123314"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}