{"id":114371,"date":"2025-11-04T14:39:45","date_gmt":"2025-11-04T11:39:45","guid":{"rendered":"https:\/\/mersingazetesi.com\/?p=114371"},"modified":"2025-11-04T14:39:45","modified_gmt":"2025-11-04T11:39:45","slug":"hicbir-catisma-cozumu-modeli-baska-bir-ulkeye-birebir-uygulanamaz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/2025\/11\/04\/hicbir-catisma-cozumu-modeli-baska-bir-ulkeye-birebir-uygulanamaz\/","title":{"rendered":"Hi\u00e7bir \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc modeli ba\u015fka bir \u00fclkeye birebir uygulanamaz"},"content":{"rendered":"<p>DEVA Partisi Genel Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen, 31 Ekim-2 Kas\u0131m tarihleri aras\u0131nda Demokratik Geli\u015fim Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn ev sahipli\u011finde Dublin\u2019de yap\u0131lan toplant\u0131lara kat\u0131ld\u0131. Mill\u00ee Dayan\u0131\u015fma, Karde\u015flik ve Demokrasi Komisyonu\u2019ndan farkl\u0131 siyasi partilerden milletvekillerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 programda, \u0130rlanda ve d\u00fcnya bar\u0131\u015f deneyimleri \u00fczerine kapsaml\u0131 de\u011ferlendirmeler yap\u0131ld\u0131. Ekmen, d\u00f6n\u00fc\u015fte yapt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6portajda toplant\u0131lardan \u00e7\u0131kan ba\u015fl\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirdi.<\/p>\n<p>Toplant\u0131ya dair bilgi payla\u015fan Ekmen, \u201cMeclis Komisyonumuzdan 6 parti ve 8 milletvekiliyle birlikte bu programa kat\u0131ld\u0131k. Demokratik Geli\u015fim Enstit\u00fcs\u00fc daha \u00f6nce de d\u00fcnyadaki \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00f6rneklerine ili\u015fkin T\u00fcrkiye\u2019de bir\u00e7ok program d\u00fczenlemi\u015fti, son 15 y\u0131lda bu say\u0131 100\u2019e yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Programda G\u00fcney Afrika, Guatemala, Bosna ve Sudan gibi farkl\u0131 b\u00f6lgelerde g\u00f6rev yapm\u0131\u015f diplomatlar, \u0130rlanda bar\u0131\u015f s\u00fcrecini y\u00f6netmi\u015f, d\u00f6nemin iktidar\u0131n\u0131 temsil eden eski Ba\u015fbakan ve m\u00fczakereci Dermot Ahern ile Bertie Ahern\u2019in yan\u0131 s\u0131ra, Raissa H. Jajurie \u2013 Bangsamoro Sosyal Hizmetler ve Kalk\u0131nma Bakan\u0131, Bangsamoro Parlamentosu \u00dcyesi, Meclis Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 da kendi deneyimlerini payla\u015ft\u0131lar\u201d dedi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Her \u00fclkenin durumu, kendi k\u00f6k sebepleri ve \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n karakteristi\u011fine g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fc\u015fme ve toplant\u0131dan neler \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n sorulmas\u0131 \u00fczerine Ekmen, \u201cHer \u00fclkenin durumu, kendi k\u00f6k sebepleri ve \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n karakteristi\u011fine g\u00f6re farkl\u0131l\u0131k g\u00f6sterir. Hi\u00e7bir \u00e7at\u0131\u015fma \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc modeli ba\u015fka bir \u00fclkeye birebir uygulanamaz. \u00dclkeler, bu t\u00fcr \u00f6rneklerden tart\u0131\u015fma bi\u00e7imleri, s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netimindeki esneklik, krizleri a\u015fma becerisi gibi y\u00f6nlerden ilham alabilir. Toplant\u0131da \u00f6zellikle \u015fu mesaj\u0131 ald\u0131k: Kendi sorununu kendin \u00e7\u00f6zersin, kimse mucizevi bir yard\u0131m getirmeyecek. Bu s\u00fcre\u00e7te sab\u0131rl\u0131 olmak, acele etmemek, esnek davranmak ve kar\u015f\u0131 taraf\u0131 tahrik etmemek gerekir. Kendinizi kar\u015f\u0131 taraf\u0131n yerine koyarak onlar\u0131n hassasiyet alanlar\u0131n\u0131 ka\u015f\u0131mamak, travmatik haf\u0131zay\u0131 canland\u0131rmamak, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ad\u0131m atmaktan \u00e7ekinmemek gerekir. S\u00fcrecin s\u00fcrekli ilerlemesi, bisiklet metaforuyla a\u00e7\u0131klan\u0131yor: T\u0131pk\u0131 bir bisikletin dengede kalmas\u0131 i\u00e7in s\u00fcrekli hareket etmesi gerekti\u011fi gibi bar\u0131\u015f s\u00fcre\u00e7leri de s\u00fcrekli bir a\u015fama ileriye gitme \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde olmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, her zaman menfaatler \u00e7at\u0131\u015fmaz. Bu konuda me\u015fhur bir portakal metaforu vard\u0131r: Bir annenin iki \u00e7ocu\u011fu ayn\u0131 portakal\u0131 ister. Anne her birine portakal\u0131 neden istedi\u011fini sorar. \u00c7ocuklardan biri kek yemek, di\u011feri ise meyve suyu i\u00e7mek istedi\u011fini s\u00f6yler. Anne portakal\u0131n kabu\u011funu soyup kek isteyen \u00e7ocu\u011fa kek yapar, kalan\u0131n\u0131 s\u0131karak di\u011ferine ikram eder. B\u00f6ylece iki taraf da memnun olur. Bu \u00f6rnek, her anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n mutlaka b\u00f6l\u00fcnme ya da \u00e7at\u0131\u015fma anlam\u0131na gelmedi\u011fini g\u00f6sterir\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulundu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><strong>\u00dclkeyi b\u00f6lmek isteyen yok<\/strong><\/p>\n<p>Ekmen, \u201cT\u00fcrkiye b\u00f6l\u00fcnme korkusu olmadan, ter\u00f6r ve \u015fiddetin olmad\u0131\u011f\u0131 bir gelecek hissini g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fekilde ya\u015famak istiyor. K\u00fcrtler de hem \u00fclke hem kendileri i\u00e7in \u00fcniter yap\u0131 i\u00e7inde, \u00fclkenin bayra\u011f\u0131na, s\u0131n\u0131rlar\u0131na ve anayasas\u0131na ba\u011fl\u0131 kalarak daha fazla hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck talep ediyor. Yani ortada \u00fclkeyi b\u00f6lmek isteyen bir tez yok. Bu nedenle bir taraf\u0131n tehdit ve korku alg\u0131s\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rmak, di\u011fer taraf\u0131n da hakl\u0131 iyile\u015fme taleplerini rasyonel bir \u015fekilde ele almak gerekiyor\u201d dedi.<\/p>\n<p>Ekmen, bir soru \u00fczerine: \u201cY\u00fczle\u015fme ve adalet aray\u0131\u015flar\u0131 gibi konular baz\u0131 \u00fclkelerde anla\u015fmadan 20-25 y\u0131l sonra g\u00fcndeme gelebilmi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu t\u00fcr meseleler, anla\u015fma yap\u0131lan ki\u015filerle ilgili kriminal bir durum yaratabilir. \u00d6rne\u011fin bir taraf insan haklar\u0131 ihlallerinden, di\u011feri bir ter\u00f6r eyleminden sorumlu olabilir. Bu nedenle bu s\u00fcre\u00e7lerin zamanlamas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulunarak zaman vurgusu yapt\u0131.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>\u201c\u00c7\u00f6z\u00fcm s\u00fcre\u00e7lerinde \u00fclkeler aras\u0131 benzerlikler var m\u0131?\u201d sorusunu yan\u0131tlayan Ekmen, \u201cBug\u00fcn bile siyaseten tam anlam\u0131yla sahiplenilmemi\u015f olan Oslo g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, asl\u0131nda yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt ila be\u015f y\u0131l s\u00fcren uzun bir s\u00fcrecin sonucunda m\u00fcmk\u00fcn olmu\u015ftur. Oslo bulu\u015fmas\u0131, \u00e7aban\u0131n yaln\u0131zca bir a\u015famas\u0131d\u0131r. O d\u00f6nemde benzer bir iddia ortaya at\u0131lsayd\u0131, d\u00f6nemin siyaset\u00e7ileri muhtemelen bunu ink\u00e2r ederdi. Dermot Ahern de bu durumu \u015f\u00f6yle aktar\u0131yor: D\u00f6nemin Ba\u015fbakan\u0131 kendisine, \u2018Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir konu ancak sen y\u00fcr\u00fctebilirsin. Git, g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015fla. Ama bil ki bir g\u00fcn biri bana bu konuyu sorarsa, ben bunu ink\u00e2r ederim\u2019 demi\u015f. Hay\u0131rl\u0131 Cuma Anla\u015fmas\u0131 t\u00fcm d\u00fcnyada bir bar\u0131\u015f metaforuna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Ancak ayn\u0131 d\u00f6nemde, ayn\u0131 \u00e7at\u0131\u015fma s\u00fcreci i\u00e7inde \u2018Kanl\u0131 Cuma\u2019 ve \u2018Kanl\u0131 Pazar\u2019 gibi trajik olaylar da ya\u015fand\u0131; bunlardan biri anla\u015fma imzaland\u0131ktan hemen sonra ger\u00e7ekle\u015fmi\u015fti. Bizde de benzer deneyimler oldu. G\u00f6r\u00fc\u015fmelerin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde TUSA\u015e sald\u0131r\u0131s\u0131, 2009\u2019daki Re\u015fadiye bask\u0131n\u0131, Oslo s\u00fcrecinin ard\u0131ndan ise devlet i\u00e7indeki baz\u0131 unsurlar\u0131n -daha sonra FET\u00d6 ba\u011flant\u0131l\u0131 olduklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kan- kay\u0131tlar\u0131 s\u0131zd\u0131rmas\u0131 ve Hakan Fidan hakk\u0131nda soru\u015fturma a\u00e7\u0131lmas\u0131 s\u00fcreci ciddi bi\u00e7imde zora soktu. Silvan ve Re\u015fadiye bask\u0131nlar\u0131 gibi olaylar devlet ve \u00f6rg\u00fct i\u00e7inden s\u00fcreci sabote etmek isteyen gruplar\u0131n provokasyonlar\u0131yd\u0131. Bu t\u00fcr giri\u015fimlere f\u0131rsat vermemek gerekir. Bu nedenle s\u00fcre\u00e7lerin sab\u0131rla, esneklikle, toleransla ama ayn\u0131 zamanda kararl\u0131l\u0131kla y\u00fcr\u00fct\u00fclmesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Bir s\u00fcrecin be\u015f ya da on y\u0131l s\u00fcrmesi ba\u015fka bir meseledir fakat yap\u0131lmas\u0131 gereken bir i\u015fi geciktirmemek ve s\u00fcreci s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir k\u0131lmak, bar\u0131\u015f\u0131n kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha kritik bir konudur\u201d a\u00e7\u0131klamas\u0131nda bulundu.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n esnek davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Abdulkadir Selvi\u2019nin, Komisyon\u2019un Abdullah \u00d6calan ile bir g\u00f6r\u00fc\u015fme yapabilece\u011fine dair yaz\u0131s\u0131 hakk\u0131nda konu\u015fan Ekmen, \u201c\u0130ktidar kaynaklar\u0131ndan da benzer s\u00f6ylentiler geliyor, Mehmet U\u00e7um\u2019un da pazar g\u00fcn\u00fc bu y\u00f6nde bir de\u011ferlendirmesi olmu\u015ftu. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131, iktidar partisi bu konuda somut bir \u00f6neriyi -nerede, hangi formatta, hangi d\u00fczeyde bir g\u00f6r\u00fc\u015fme olaca\u011f\u0131na dair bir tasla\u011f\u0131- Komisyon g\u00fcndemine getirmedi\u011fi s\u00fcrece bu iddialar\u0131 yorumlamay\u0131 do\u011fru bulmuyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc belki baz\u0131 noktalara itiraz edece\u011fiz ama s\u00fcre\u00e7 arka planda ba\u015fka \u015fekilde ilerleyecek ya da biz baz\u0131 ad\u0131mlar\u0131 destekleyece\u011fiz ancak taraflardan biri geri ad\u0131m atacak, bilemiyoruz. Bazen \u2018Bir \u00f6neriniz var m\u0131?\u2019 diye soruyorlar, \u2018Yok\u2019 diyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc bazen \u00d6calan \u00f6yle bir noktaya \u00e7ekiliyor ki siz ne derseniz deyin ileride kal\u0131yorsunuz; bazen de Say\u0131n Bah\u00e7eli \u00f6yle ileri ifadeler kullan\u0131yor ki bu kez siz ne s\u00f6ylerseniz s\u00f6yleyin geri bir pozisyonda kal\u0131yorsunuz. Bu nedenle bize \u2018\u015eu temsil heyetiyle, \u015fu mek\u00e2nda, \u015fu y\u00f6ntemle bir g\u00f6r\u00fc\u015fme yapmak istiyoruz, ne dersiniz?\u2019 denildi\u011finde cevab\u0131m\u0131z\u0131 o zaman veririz. \u00d6calan\u2019\u0131n bu s\u00fcre\u00e7teki rol\u00fc, \u00f6rg\u00fct \u00fczerindeki otoritesi ve ihtiya\u00e7 duydu\u011fu me\u015fruiyet ara\u00e7lar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan, s\u00fcreci y\u00fcr\u00fcten M\u0130T Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n ve dolay\u0131s\u0131yla Say\u0131n Cumhurba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n esnek davrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum. Muhtemelen geli\u015fmeler de bu y\u00f6nde ilerleyecektir\u201d ifadelerini kulland\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DEVA Partisi Genel Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 ve Mersin Milletvekili Mehmet Emin Ekmen, 31 Ekim-2 Kas\u0131m tarihleri aras\u0131nda Demokratik Geli\u015fim Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn ev sahipli\u011finde Dublin\u2019de yap\u0131lan toplant\u0131lara kat\u0131ld\u0131. Mill\u00ee Dayan\u0131\u015fma, Karde\u015flik ve Demokrasi Komisyonu\u2019ndan farkl\u0131 siyasi partilerden milletvekillerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 programda, \u0130rlanda ve d\u00fcnya bar\u0131\u015f deneyimleri \u00fczerine kapsaml\u0131 de\u011ferlendirmeler yap\u0131ld\u0131. Ekmen, d\u00f6n\u00fc\u015fte yapt\u0131\u011f\u0131 r\u00f6portajda toplant\u0131lardan \u00e7\u0131kan ba\u015fl\u0131klar\u0131 de\u011ferlendirdi. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":104415,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[9],"tags":[],"class_list":["post-114371","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-siyaset"],"views":100,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=114371"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114371\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":114373,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/114371\/revisions\/114373"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/104415"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=114371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=114371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=114371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}