{"id":109936,"date":"2025-09-28T08:45:26","date_gmt":"2025-09-28T05:45:26","guid":{"rendered":"https:\/\/mersingazetesi.com\/?p=109936"},"modified":"2025-09-28T08:45:26","modified_gmt":"2025-09-28T05:45:26","slug":"anilarla-yasamak-ayasofya-muzesinin-camiye-donusturulmesi-ve-yuksek-islam-enstitusunun-acilis-oykusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/2025\/09\/28\/anilarla-yasamak-ayasofya-muzesinin-camiye-donusturulmesi-ve-yuksek-islam-enstitusunun-acilis-oykusu\/","title":{"rendered":"ANILARLA YA\u015eAMAK: AYASOFYA M\u00dcZES\u0130N\u0130N CAM\u0130YE D\u00d6N\u00dc\u015eT\u00dcR\u00dcLMES\u0130 VE Y\u00dcKSEK \u0130SLAM ENST\u0130T\u00dcS\u00dcN\u00dcN A\u00c7ILI\u015e \u00d6YK\u00dcS\u00dc\u2026"},"content":{"rendered":"<div class=\"gs\">\n<div class=\"\">\n<div id=\":nf\" class=\"ii gt\">\n<div id=\":ng\" class=\"a3s aiL \">\n<div dir=\"ltr\">\n<div dir=\"auto\">1964 -1968 y\u0131llar\u0131nda \u0130stanbul&#8217;da \u00dcniversitede \u00f6\u011frenciyken beni en \u00e7ok etkileyen eserlerden biri o d\u00f6nemde Ayasofya M\u00fczesi iken sonradan Camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen B\u00fcy\u00fck Ayasofya Camii olmu\u015ftu.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Fatih Sultan Mehmet \u0130stanbul\u2019u fethettikten sonra bir kilise olan Ayasofya\u2019y\u0131 temizletmi\u015f, camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f, i\u00e7ine bir minber yerle\u015ftirmi\u015f ve ilk Cuma namaz\u0131n\u0131 burada k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u0130\u015fte \u015fu tu\u011fla\u00a0minare ve medrese de onun eseriydi.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ayasofya k\u00fct\u00fcphanesinde \u00fcniversite bitirme tezimi haz\u0131rlarken en \u00e7ok gezdi\u011fim mek\u00e2nlardan biriydi Ayasofya\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">O d\u00f6nemde Ayasofya ile ilgili hat\u0131rlad\u0131klar\u0131m\u0131 sizlerle payla\u015fmak istiyorum:<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u0130\u015fte \u015furas\u0131 Sultan Beyaz\u0131t han taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lan 2. kat medrese\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u0130\u015fte mihrap \u00f6n\u00fcndeki \u015fu \u015famdanlar Kanuni Sultan S\u00fcleyman\u2019\u0131n Macaristan\u2019dan ganimet olarak ald\u0131\u011f\u0131 ve buraya yerle\u015ftirdi\u011fi \u015famdanlar\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u0130\u015fte \u015fu iki minare ve caminin kenar\u0131ndaki Set&#8217;ler Sultan ikinci Selim taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u015eu 4 mermer mahfili 3.Murad yapt\u0131rm\u0131\u015f\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ta\u015f G\u00fcrs\u00fc&#8217;y\u00fc 4.Murat yapt\u0131rm\u0131\u015f\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u015eu b\u00fcy\u00fck kubbeye as\u0131l\u0131 top kandil 3.Ahmet taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">Cami i\u00e7indeki \u015fu 7 kuyu da g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u00dcst k\u0131s\u0131mda bulunan H\u00fcnk\u00e2r mahfili de sultan 1.Mahmut taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">K\u00fct\u00fcphane de sultan 1.Mahmut taraf\u0131ndan yapt\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ayasofya\u2019da bulunan Padi\u015fah t\u00fcrbeleri de g\u00f6r\u00fclmeye de\u011fer\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u0130\u015fte \u015fu Sultan 2.Selim t\u00fcrbesi\u2026 T\u00fcrbenin i\u00e7inde 44 sanduka bulunuyor.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u015euras\u0131 Sultan 3.Murad t\u00fcrbesi\u2026 T\u00fcrbede 54 sanduka var.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u015euras\u0131 3.Mehmed t\u00fcrbesi\u202626 ki\u015finin mezar\u0131 var.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u015euras\u0131 da Sultan Mustafa ve Sultan \u0130brahim t\u00fcrbesi\u2026 Sanduka i\u00e7inde 15 mezar var.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ayasofya camiinin i\u00e7inde ayr\u0131ca \u015fehzadelerin de t\u00fcrbeleri bulunmaktad\u0131r ve i\u015fte \u015fu 5 sanduka da \u015fehzadelere ait\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">Beni etkileyen sadece Ayasofya Camii de olmam\u0131\u015ft\u0131r. As\u0131l beni etkileyen olay Ayasofya Camiinin 1934 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan bir bakanlar kurulu kararnamesiyle Ayasofya Camiinin m\u00fcze haline getirilmesi olmu\u015ftur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Sonraki y\u0131llarda 1934\u2019deki bakanlar kurulu kararnamesi yeni bir kararname ile iptal edilerek m\u00fczeden tekrar camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u0130stanbul\u2019un fethinin \u00f6nemli bir sembol\u00fc ve T\u00fcrkiye\u2019nin egemenli\u011finin g\u00f6stergelerinden biri olan Ayasofya\u2019n\u0131n cami olarak ibadete a\u00e7\u0131lma karar\u0131, hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz T\u00fcrkiye\u2019de ve M\u00fcsl\u00fcman co\u011frafyalarda genel olarak b\u00fcy\u00fck bir sevin\u00e7le kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Karar\u0131n a\u00e7\u0131klanmas\u0131ndan sonra farkl\u0131 \u00fclkelerdeki M\u00fcsl\u00fcmanlardan Ayasofya\u2019da namaz k\u0131lmak i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019ye gelmek isteyenler olmu\u015ftur, olacakt\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bu meyanda, karar\u0131 \u201cdevam eden son Ha\u00e7l\u0131 Seferinin \u0130stanbul\u2019da yenilgiye u\u011frat\u0131lmas\u0131\u201d \u015feklinde okuyanlar da olmu\u015ftur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u00d6\u011frenci iken bo\u015f zamanlar\u0131mda gezmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u0130stanbuldaki tarihi yap\u0131lar\u0131 bug\u00fcn bile hi\u00e7 unutamamaktay\u0131m.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bunlardan baz\u0131lar\u0131 \u015funlard\u0131:<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ayasofya Camisi, S\u00fcleymaniye Camisi, Topkap\u0131 Saray\u0131, Yerebatan Sarn\u0131c\u0131, Kapal\u0131 \u00c7ar\u015f\u0131, Dolmabah\u00e7e Saray\u0131, \u00c7\u0131ra\u011fan Saray\u0131, Ey\u00fcp Sultan Camisi, Fatih Camisi ve K\u00fclliyesi, Sokullu Mehmet Pa\u015fa Camisi, Nuruosmaniye Camisi, \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Ahmet \u00c7e\u015fmesi, Laleli Camisi, Yavuz Sultan Selim Camisi ve k\u00fclliyesi\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">Art\u0131k 1968 y\u0131l\u0131 benim \u0130stanbul\u2019daki \u00f6\u011frencilik y\u0131llar\u0131m\u0131n son senesiydi.<\/div>\n<div dir=\"auto\">1968 y\u0131l\u0131 ayn\u0131 zamanda sonradan \u0130lahiyat fak\u00fcltelerine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fclerinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n 10.y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc idi.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fcleri ne zaman ve nas\u0131l a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131?<\/div>\n<div dir=\"auto\">Okulumuzun a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n 10.y\u0131l d\u00f6n\u00fcm\u00fcnde \u00f6\u011frenciler ad\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131m bir konu\u015fmada \u00f6zetle \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftim:<\/div>\n<div dir=\"auto\">Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fcleri 1958 y\u0131l\u0131nda Say\u0131n Adnan Menderes\u2019in \u00e7abalar\u0131 sonunda a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Nas\u0131l m\u0131?<\/div>\n<div dir=\"auto\">Y\u0131l 1957\u2026Devir 23\u2019\u00fcnc\u00fc T\u00fcrkiye Cumhuriyeti h\u00fck\u00fcmeti devri\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">19 \u2013 20 \u2013 21- 22\u2019 nci T\u00fcrkiye Cumhuriyetlerinin kurucusu olan ba\u015fbakan Say\u0131n Adnan Menderes;1\u2019inci, 2\u2019inci, 3\u2019\u00fcnc\u00fc ve 4\u2019\u00fcnc\u00fc \u201cAdnan Menderes H\u00fck\u00fcmetleri\u201d nden sonra 25.11.1957 tarihinde 2 y\u0131l devam edecek ve ihtilalle sona erecek 5\u2019inci Adnan Menderes h\u00fck\u00fcmetini kurmu\u015ftu\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">1960 ihtilaline ad\u0131m-ad\u0131m yakla\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u0130mam Hatip Liselerinin y\u00fckse\u011fi niteli\u011finde a\u00e7\u0131lacak olan Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fclerinin a\u00e7\u0131labilmesi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131yordu\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">Heyetler olu\u015fturulmu\u015f\u2026 Bir heyet Ba\u015fbakanl\u0131kta Ba\u015fbakan Say\u0131n Adnan Menderes\u2019le g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyor\u2026 Say\u0131n Adnan Menderes gelen heyete aynen \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu:<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u201cHayat\u0131m pahas\u0131na da olsa \u0130mam Hatip okullar\u0131n\u0131n y\u00fcksek k\u0131sm\u0131n\u0131 a\u00e7aca\u011f\u0131m.\u201d<\/div>\n<div dir=\"auto\">Heyetin i\u00e7inde Prof. Dr. Say\u0131n Cevat Ak\u015fit de vard\u0131\u2026 Gece yar\u0131s\u0131\u2026 Gizli bir g\u00f6r\u00fc\u015fme\u2026 Ba\u015fbakan Say\u0131n Adnan Menderes a\u011flayarak aynen \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor:<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u201cE\u011fitim-\u00d6\u011fretim sahas\u0131nda din konusuna \u00f6nem veremiyoruz. Bunu laikli\u011fe ayk\u0131r\u0131 say\u0131yorlar. Arkada\u015flar\u0131m beni yaln\u0131z b\u0131rak\u0131yorlar. Yaln\u0131z\u0131m\u2026 M\u00fcste\u015far\u0131m bile me\u015fr\u0131k-\u0131 a\u2019zam (masonlar\u0131n ba\u015fkan\u0131) Burnumun dibine bile b\u00f6yle adamlar koydular.\u201d<\/div>\n<div dir=\"auto\">Menderes Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in gelen heyeti iki\u015fer ki\u015filik gruplar halinde kabul etmi\u015fti.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Aradan 50 y\u0131l ge\u00e7tikten sonra Say\u0131n Cevat Ak\u015fit 24 Kas\u0131m 2008 tarihinde g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin nas\u0131l ge\u00e7ti\u011fini \u015f\u00f6yle anlat\u0131yordu:<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u201cDemokrat Parti grup ba\u015fkan vekili olan amcam arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile randevu ald\u0131k. Darbenin ayak sesleri yava\u015f-yava\u015f geliyordu. Rahmetli Menderes hi\u00e7bir heyeti kabul etmiyordu. \u00c7ok s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 bir d\u00f6nemden ge\u00e7iliyordu.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Amcama: \u201c\u0130mam Hatip okuluna hay\u0131r diyemem.&#8217; Demi\u015f\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u201cAma gece gelsinler. Toplu girmesinler, ayr\u0131 ayr\u0131 kap\u0131lardan girsinler. Ben tembih edece\u011fim. Kap\u0131dan birer iki\u015fer alacaklar.\u201d diyerek bizi gizlice kabul etti.\u201d<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u0130\u015fte Say\u0131n Cevat Ak\u015fit\u2019in anlatt\u0131klar\u0131 b\u00f6yleydi\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">Say\u0131n Menderes gelen heyeti bakanlar kurulunda gece ge\u00e7 saatlerde a\u011f\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u00d6zel Personelini de odadan \u00e7\u0131kartm\u0131\u015f kap\u0131y\u0131 kilitleyerek g\u00f6r\u00fc\u015fmelere ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131\u2026 G\u00f6r\u00fc\u015fmeler \u00e7ok samimi bir ortamda ge\u00e7mi\u015fti.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fclerinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 taleplerini dinleyen Say\u0131n Menderes, duygulu bir konu\u015fma yaparak memleketin iman olmadan ayakta duramayaca\u011f\u0131n\u0131 dile getirerek aynen \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti:<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u201cMilletimizin mayas\u0131 ahlakt\u0131r, imand\u0131r, \u0130slamd\u0131r. E\u011fer biz bug\u00fcn ayaktaysak, aksakall\u0131 bir dedenin kuca\u011f\u0131nda b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz i\u00e7in ayaktay\u0131z.<\/div>\n<div dir=\"auto\">E\u011fitim-\u00f6\u011fretim sahas\u0131nda din konusuna \u00f6nem veremiyoruz.\u201d der ve a\u011flamaya ba\u015flar\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">Rahmetli Menderes 1957 y\u0131l\u0131nda b\u00fct\u00fcn giri\u015fimlerine ra\u011fmen Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131na muvaffak olamaz. En ba\u015fta bakanlar buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bir y\u0131l sonra ben Adana \u0130mam Hatip Lisesinin ikinci s\u0131n\u0131f\u0131nda iken 1958 y\u0131l\u0131nda Milli E\u011fitim Bakan\u0131n\u0131 g\u00f6revden al\u0131r, yerine vek\u00e2leten Say\u0131n Tevfik \u0130leri\u2019yi atayarak Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fc a\u00e7may\u0131 ba\u015far\u0131r\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u0130lk A\u00e7\u0131l\u0131\u015fta 59 \u00f6\u011frenci vard\u0131r. \u0130\u015fte \u0130stanbul\u2019da 4 y\u0131l\u0131m\u0131 verdi\u011fim sonradan \u0130lahiyat Fak\u00fcltesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen Y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fcs\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131l\u0131\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fc ile ilgili konu\u015fmamdan bir b\u00f6l\u00fcm bu\u2026<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ho\u015f\u00e7a kal\u0131n\u0131z.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"yj6qo\"><\/div>\n<div class=\"adL\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"WhmR8e\" data-hash=\"0\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1964 -1968 y\u0131llar\u0131nda \u0130stanbul&#8217;da \u00dcniversitede \u00f6\u011frenciyken beni en \u00e7ok etkileyen eserlerden biri o d\u00f6nemde Ayasofya M\u00fczesi iken sonradan Camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclen B\u00fcy\u00fck Ayasofya Camii olmu\u015ftu. Fatih Sultan Mehmet \u0130stanbul\u2019u fethettikten sonra bir kilise olan Ayasofya\u2019y\u0131 temizletmi\u015f, camiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrm\u00fc\u015f, i\u00e7ine bir minber yerle\u015ftirmi\u015f ve ilk Cuma namaz\u0131n\u0131 burada k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u0130\u015fte \u015fu tu\u011fla\u00a0minare ve medrese de onun eseriydi. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":109161,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-109936","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazi-mert"],"views":211,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109936","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109936"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109936\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/109161"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109936"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109936"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109936"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}