{"id":104088,"date":"2025-08-04T11:08:50","date_gmt":"2025-08-04T08:08:50","guid":{"rendered":"https:\/\/mersingazetesi.com\/?p=104088"},"modified":"2025-08-04T11:08:50","modified_gmt":"2025-08-04T08:08:50","slug":"turk-dunyasi-ortak-turk-alfabasine-geciyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/2025\/08\/04\/turk-dunyasi-ortak-turk-alfabasine-geciyor\/","title":{"rendered":"T\u00dcRK D\u00dcNYASI ORTAK T\u00dcRK ALFABAS\u0130NE GE\u00c7\u0130YOR"},"content":{"rendered":"<div class=\"gs\">\n<div class=\"\">\n<div id=\":yk\" class=\"ii gt\">\n<div id=\":yg\" class=\"a3s aiL \">\n<div dir=\"ltr\">\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda Ortak Alfabe, 2026 y\u0131l\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015flayacak.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ortak T\u00fcrk Alfabesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 1991 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ard\u0131ndan T\u00fcrk \u015euras\u0131 taraf\u0131ndan 1993\u2019te Antalya\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen toplant\u0131da ortak bir kararla T\u00fcrk\u00ee Cumhuriyetlerinin alfabelerine Q, X, W, N, \u00c4 harflerinin eklenmesi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/div>\n<div dir=\"auto\">2024\u2019te T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ortak Alfabe Komisyonu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc toplant\u0131s\u0131nda bu alfabe\u00a0projesinde geli\u015ftirilmesi gereken hususlara ili\u015fkin gerekli tespitler yap\u0131lm\u0131\u015f ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n neticesinde 34 harften olu\u015fan Ortak T\u00fcrk Alfabesi \u00f6nerisi \u00fczerinde uzla\u015f\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, mevcut 29 harfli alfabesini kullanmaya devam ederken, di\u011fer T\u00fcrkiye Cumhuriyetleri aras\u0131nda Latin alfabesine ge\u00e7i\u015f s\u00fcresi h\u0131z kazanacak.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u00d6zbekistan, Kazakistan ve Azerbaycan gibi \u00fclkeler, bu ge\u00e7i\u015fi tamamlamak veya mevcut alfabelerini iyile\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. ,<\/div>\n<div dir=\"auto\">Latin alfabesine ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131nda hem k\u00fclt\u00fcrel hem de siyasi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n bir simgesi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ortak alfabenin uygulanmas\u0131yla T\u00fcrk devletleri aras\u0131ndaki ileti\u015fim daha kolay s\u00fcrd\u00fcr\u00fclecek. Bu, k\u00fclt\u00fcrel ba\u011flar\u0131 da kuvvetlendirecek.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrk\u00e7e co\u011frafi olarak en yayg\u0131n olarak konu\u015fulan diller aras\u0131nda g\u00f6sterilmektedir. T\u00fcrkiye, Azerbaycan, Kazakistan, K\u0131rg\u0131zistan ve T\u00fcrkmenistan&#8217;da resmi dil olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, Yunanistan, \u0130ran, Irak ve ba\u015fka bir\u00e7ok \u00fclkede de resmi ya da gayr\u0131 resmi stat\u00fcde az\u0131nl\u0131k dili olarak konu\u015fulmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrk dilleri aras\u0131ndan en yayg\u0131n konu\u015fulan leh\u00e7e olan T\u00fcrk\u00e7e; Almanya, Fransa, Hollanda gibi Bat\u0131 Avrupa \u00fclkelerinde de, T\u00fcrk k\u00f6kenli g\u00f6\u00e7menlerin yo\u011fun olarak bulunmas\u0131 nedeniyle, \u00f6nemli bir n\u00fcfus taraf\u0131ndan anadil ya da ikinci dil olarak konu\u015fulmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrk\u00e7e \u00e7ok eski bir dildir. Baz\u0131 kaynaklara g\u00f6re k\u00f6kenleri 8500 y\u0131l \u00f6ncesine kadar dayanmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrk dilleriyle ilgili en eski yaz\u0131l\u0131 kaynak 8. Y\u00fczy\u0131la tarihlenen Orhun Yaz\u0131tlar\u0131d\u0131r. Ta\u015f i\u00e7ine oyulmu\u015f bir \u015fekilde an\u0131tla\u015ft\u0131r\u0131lan bu yaz\u0131tlar bug\u00fcnk\u00fc Mo\u011folistan\u2019da bulunmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">10. y\u00fczy\u0131lda \u0130slam dininin T\u00fcrkler aras\u0131nda yayg\u0131nla\u015fmas\u0131yla birlikte T\u00fcrk dili de Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a dilleriyle yak\u0131n bir etkile\u015fime girmi\u015ftir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Yusuf Has Hacib taraf\u0131ndan 1069 y\u0131l\u0131nda yaz\u0131lan \u201cKutadgu Bilig\u201d M\u00fcsl\u00fcman T\u00fcrkler taraf\u0131ndan yaz\u0131lan ilk \u015faheser olarak g\u00f6sterilebilir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">1072 y\u0131l\u0131nda Ka\u015fgarl\u0131 Mahmut taraf\u0131ndan yaz\u0131lan \u201cD\u00eev\u00e2nu Lug\u00e2ti&#8217;t-T\u00fcrk\u201d isimli eser Araplara T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011fretmeyi ama\u00e7lamaktayd\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">12. Y\u00fczy\u0131lda Ahmet Yesevi taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nan \u201cHikmet\u201d isimli kitap ise \u00f6nemli bir tasavvuf eseridir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Anadolu Sel\u00e7uklular\u0131 d\u00f6neminde T\u00fcrk\u00e7e\u2019nin resmi dil olarak kabul edilmesi y\u00f6n\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fmalar olmu\u015ftur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Sultan Veled taraf\u0131ndan 1277 y\u0131l\u0131ndan yay\u0131nlanan \u201cDivan\u0131 T\u00fcrki\u201d isimli T\u00fcrk\u00e7e s\u00f6zl\u00fck bu \u00e7abalar\u0131n bir neticesidir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011funun ilk d\u00f6neminde I. Orhan taraf\u0131ndan ne\u015fredilen ilk devlet belgesi olan \u201cM\u00fclkname\u201d de T\u00fcrk\u00e7e dilinde kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ayr\u0131ca 1530 y\u0131l\u0131nda Kadri Efendi taraf\u0131ndan \u201cM\u00fcyessiret\u00fcl-Ulum\u201d isimli bir T\u00fcrk\u00e7e dilbilgisi kitab\u0131 yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrk\u00e7e diliyle ilgili en \u00f6nemli fig\u00fcr \u015f\u00fcphesi 13. Ve 14. Y\u00fczy\u0131l Anadolu\u2019sunda ya\u015fayan \u015fair Yunus Emre\u2019dir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Dil; \u0130nsanlar\u0131n birbirini anlamas\u0131n\u0131 ve kayna\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir unsundur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u0130leti\u015fim \u00e7a\u011f\u0131nda k\u00fclt\u00fcrlerin birbiriyle kayna\u015fmas\u0131, farkl\u0131 k\u00fclt\u00fcrlere sahip insanlar\u0131n birbiriyle anla\u015fmas\u0131 \u201cD\u0130L\u201d ile sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">\u201cAlfabe\u201d ya da di\u011fer ad\u0131yla \u201cabece\u201d, her biri dildeki bir sese kar\u015f\u0131l\u0131k gelen harfler dizisidir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">&#8220;Abece&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, T\u00fcrk\u00e7edeki ilk \u00fc\u00e7 harfin okunu\u015fundan olu\u015fmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Benzer bi\u00e7imde Frans\u0131zca k\u00f6kenli Alphabet&#8217;den dilimize ge\u00e7en &#8220;Alfabe&#8221; s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc, eski Yunancadaki ilk iki harf olan &#8220;alpha&#8221; ile &#8220;beta&#8221;n\u0131n okunu\u015fundan gelir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Y\u00fcce T\u00fcrk milleti d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck medeniyetlerini, tarihin en g\u00fc\u00e7l\u00fc devletlerini kurmu\u015ftur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrkler be\u015finci y\u00fczy\u0131ldan bu yana \u00e7e\u015fitli devirlerde tarihi,<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ekonomik, siyasal ili\u015fkiler sonunda de\u011fi\u015fik k\u00fclt\u00fcrlerle ili\u015fkide bulunmu\u015flard\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ayr\u0131ca \u015eamanizm, Budizm, Musevilik, H\u0131ristiyanl\u0131k gibi \u00e7e\u015fitleri dinleri b\u00fcnyesinde ya\u015fatarak en son \u0130slam&#8217;la m\u00fc\u015ferref olmu\u015ftur.<\/div>\n<div dir=\"auto\">G\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar bir\u00e7ok T\u00fcrk dil alfabesi T\u00fcrk dillerini yazmak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bunlar\u0131 \u015f\u00f6yle s\u0131ralayabiliriz:<\/div>\n<div dir=\"auto\">a-Orta\u00e7a\u011fa \u00f6zg\u00fc eski T\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131s\u0131 Orhun Alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">b-Ortak T\u00fcrk\u00e7e Alfabe (1930&#8217;l\u0131 y\u0131llar\u0131nda SSCB&#8217;de kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131)<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bir de yaz\u0131mda farkl\u0131 alfabeleri olan T\u00fcrk dilleri vard\u0131r:<\/div>\n<div dir=\"auto\">1- Azerbaycan alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">2- Kazak alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">3- Tatar alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">4- T\u00fcrk\u00e7e<\/div>\n<div dir=\"auto\">5- T\u00fcrkmen alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">6- Uygur alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">7- \u00d6zbek alfabesi<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bir de ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde kullan\u0131lan Turan alfabesi vard\u0131r. Bu alfabe T\u00fcrk dilinin ilk alfabesidir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">M\u00d6. 200 &#8211; M\u00d6. 150 y\u0131llar\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015f ve 36 harf ile \u015fekillenmi\u015ftir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bu T\u00fcrk dilinin ilk alfabesi 10. y\u00fczy\u0131l&#8217;a kadar kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Yine; Orhun Alfabesi, T\u00fcrk dilinin ikinci alfabesidir ve 38 harf ile \u015fekillenmi\u015ftir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">1926 y\u0131l\u0131nda Bak\u00fc&#8217;de toplanan T\u00fcrkologlar Kongresi t\u00fcm T\u00fcrk\u00ee dillerin Latin alfabesi ile yaz\u0131lmas\u0131 karar\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">1929&#8217;lu y\u0131llarda geli\u015ftirilen Ortak T\u00fcrk Alfabesi, ufak farkl\u0131l\u0131klarla 1930&#8217;lu y\u0131llarda Sovyetler Birli\u011fi&#8217;ndeki T\u00fcrk\u00ee halklar taraf\u0131ndan kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131..<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ancak, T\u00fcrk\u00ee Cumhuriyetlerinin kulland\u0131klar\u0131 bu Latin alfabeleri, 1938\u201340 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda yerlerini, Sovyet idaresinin bask\u0131s\u0131 ile Kiril alfabesinden geli\u015ftirilmi\u015f olan farkl\u0131 alfabelere b\u0131rakmak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bundan \u00f6nce T\u00fcrk halklar\u0131 ortak alfabeleri ile birbirlerine yakla\u015fabilmi\u015fken, her T\u00fcrk halk\u0131na di\u011ferlerinden farkl\u0131 bir Kiril alfabesi geli\u015ftirilmesi ile asl\u0131nda birbirlerine yak\u0131n olan bu dillerin zamanla farkl\u0131la\u015fmalar\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015flard\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrkiye&#8217;de Yeni T\u00fcrk alfabesi, Latin harfleri temel al\u0131narak, 1 Kas\u0131m 1928 g\u00fcn ve 1353 say\u0131l\u0131 yasayla tespit ve kabul edilmi\u015ftir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">T\u00fcrkler; be\u015f ve alt\u0131nc\u0131 y\u00fczy\u0131llar ile dokuzuncu, onuncu y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda G\u00f6kt\u00fcrk alfabesini kullanm\u0131\u015flard\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Otuz sekiz harften olu\u015fan ve sa\u011fdan sola do\u011fru yaz\u0131lan bu alfabenin en g\u00fczel \u00f6rnekleri Orhun yaz\u0131tlar\u0131d\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Bu alfabe G\u00f6kt\u00fcrk boylan taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Sekizinci y\u00fczy\u0131l ile on be\u015finci y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda Uygur T\u00fcrkleri taraf\u0131ndan kullan\u0131lan alfabenin ad\u0131 ise Uygur Alfabesi&#8217;dir.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Yirmi \u00fc\u00e7 harften olu\u015fan bu alfabe de sa\u011fdan sola do\u011fru yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Yedinci ve onuncu y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda kullan\u0131lan Tibet Alfabesi dini metinlerde kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Yirmi iki harften meydana gelen ve sekizinci \u2013 on birinci y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda kullan\u0131lan Masturi &#8211; S\u00fcryani alfabesi de sa\u011fdan sola do\u011fru yaz\u0131lmaktayd\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Uygur T\u00fcrkleri taraf\u0131ndan sekizinci ve on birinci y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda Mani alfabesi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Sa\u011fdan sola yaz\u0131lan alfabe otuz alt\u0131 harften olu\u015fmaktayd\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Brahma Alfabesi; sekizinci ve on birinci y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda Brahmanizm dininin metinlerini yazmak i\u00e7in kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Mo\u011fol T\u00fcrkleri taraf\u0131ndan on \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u00fczy\u0131lda Passepa alfabesi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">On ikinci y\u00fczy\u0131lda K\u0131p\u00e7ak T\u00fcrkleri taraf\u0131ndan Ermeni Alfabesi kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Karamanl\u0131lar on be\u015finci ve yirminci y\u00fczy\u0131llar aras\u0131nda Yunan alfabesi kullanm\u0131\u015flard\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Arap Alfabesi; on birinci y\u00fczy\u0131ldan yirminci y\u00fczy\u0131la kadar pek \u00e7ok T\u00fcrk boyu taraf\u0131ndan kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Eski Yaz\u0131 diye adland\u0131r\u0131lan alfabe ile \u00e7ok k\u0131ymetli Osmanl\u0131ca eserler yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Otuz bir harften olu\u015fmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">En son yeni T\u00fcrk Alfabesi ise 1928 y\u0131l\u0131ndan bu yana kullan\u0131lmaktad\u0131r. Latin Alfabesi k\u00f6kenlidir. Yirmi dokuz harften olu\u015fmaktad\u0131r.<\/div>\n<div dir=\"auto\">Ho\u015f\u00e7a kal\u0131n\u0131z.<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"yj6qo\"><\/div>\n<div class=\"adL\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"WhmR8e\" data-hash=\"0\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131nda Ortak Alfabe, 2026 y\u0131l\u0131nda kullan\u0131lmaya ba\u015flayacak. Ortak T\u00fcrk Alfabesi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 1991 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ard\u0131ndan T\u00fcrk \u015euras\u0131 taraf\u0131ndan 1993\u2019te Antalya\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen toplant\u0131da ortak bir kararla T\u00fcrk\u00ee Cumhuriyetlerinin alfabelerine Q, X, W, N, \u00c4 harflerinin eklenmesi uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. 2024\u2019te T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Ortak Alfabe Komisyonu \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc toplant\u0131s\u0131nda bu alfabe\u00a0projesinde geli\u015ftirilmesi gereken hususlara ili\u015fkin gerekli tespitler yap\u0131lm\u0131\u015f [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":103323,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[21],"tags":[],"class_list":["post-104088","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gazi-mert"],"views":244,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104088","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=104088"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/104088\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/103323"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=104088"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=104088"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mersingazetesi.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=104088"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}