Bugun...


Gazi Mert


Facebookta Paylaş









SOHBET KÖŞESİ: ARAŞTIRMA-İNCELEME… ANAMUR´DA FOLKLOR VE HALK OYUNLARI
Tarih: 21-04-2018 07:56:00 Güncelleme: 21-04-2018 07:56:00


Folklor: Giyim kuşamdan halk oyunlarına kadar, halka ait her şeyi içine alır.

Folklorun çeşitli dalları vardır. 

Örf ve adetler, bölgelere mahsus mahalli kıyafetler, eğlence şekilleri, oyunlar, görgü kaide ve kuralları, sözlü halk edebiyatı eserlerinin hepsi folklorun ayrı ayrı dallarıdır. 

Folklor kelimesini ilk defa 1846’da İngiliz William J.Thoms kullanmıştır. Kelime İngilizcede halk bilimi demektir.

Türkiye’de bu konuya ilk temas eden ve folklorun karşılığı olan halkıyat terimini kullanan Ziya Gökalp’tır. 

Bunu Fuad Köprülü takib etmiştir. 

Folklor İngilizce folk (halk), lore(ilim) kelimelerinin birleşimidir. 

Rıza Tevfik bunun yerine "hikmet-i avam" tabirini kullanmıştır. "Halk oyunları", "halk bilimi" gibi tabirleri de kullanmasına rağmen bunlar pek tutunamamıştır.

Türk folkloru, folklorun kaynakları ve dalları bakımından dünyanın en zengin örneklerinden biridir. 

Göçebe medeniyetinden yerleşik hayat özelliklerine, köy-kasaba-şehir örf ve adetlerine, sayılamayacak kadar çok çeşitli ve ihtimam gösterilmiş, bilhassa kadın kıyafetlerine, hepsinin özünde dürüstlük, samimiyet ve terbiye bulunan görgü kurallarına kadar her şey, Türk folklorunda bol bol bulunur. 

Ancak son yıllarda çeşitli sosyal, ekonomik ve diğer sebeplerle herbiri büyük bir hızla kaybolmakta, unutulup gitmektedir.

Son yıllarda devlet eliyle başlatılan ve bazı kültür çevrelerinde ciddiyetle ele alınan Türk folklorunu araştırma ve yaşatma çalışmaları, kısmen de olsa başarı sağlamıştır. 

Böylece Türk folklorunun güzel unsurları göçüp giden nineler ve dedelerle birlikte yok olmaktan kurtarılmak istenmektedir. 

Türk folklorunun en zengin dallarından biri, sahibi bilinmeyen şifahi yani "sözlü halk edebiyatı" mahsulleridir.

Folklor üzerine bir araştırma yapmak istedik…

Araştırma yaptığımız yer Anamur ilçesi…

Anamur´da Folklor adeta bir "halk bilimi" olarak tanımlanır.

Yöre halkının geleneklerini, sosyal yaşayışlarını, zevkini, neşesini, acı ve tatlı günlerini içine alır.

Bu bakımdan Anamur´da folklar halkın düşünce tarzıdır.

Folkloru tanımak, bilmek halkı tanımaktır, halkı bilmektir.

Kimin nerede, nasıl, ne zaman ve neden söylediği belli olmayan bu ürünler zamanla tüm halkın zevkiyle birleşerek onunla bütünleşmiştir.

Folklorun bir kolu olarak halk oyunlarının sözlerini besteleyen ve söyleyenleri belli olanlar vardır.

Bunlar zamanla unutulmuş, anonim olup ürün halka mal olmuştur.

Anamur´da Folklor Anamur halkının kendi bünyesinden çıktığı için Anamur halkının dünya görüşünü,sanat anlayışını, zevkini, neşesini, sosyal hayatını ve acısını yansıtır.

Folklorun içinde halkın kendisini bulmak mümkündür.

Türk töresi, sayıları az kalmış olan yürüklerde hâlâ yozlaşmadan uygulanır.

Bu törede kadın daima erkeğin yanındadır. Onun en büyük destekçisidir. Erkek davar otlatıyorsa kadın oğlağın peşindedir.

Bu bakımdan Folklorumuzun bir parçası olan halk oyunları yalnız oynandığı gibi kadınlı erkekli de oynanabilir.

Oyunlar ya halka biçiminde ya serbest veya karşılıklı olarak oynanır.

Ellerde kaşıklar bulunur. Kaşıklar müziğin ahengine göre seslendirilir.

Halk oyunlarındaki türküler Yörük hayatının kıvrak ezgileridir.

Bir an yavaşlayan, bir an hızlanan bu türkülerin oyunlarında davar, koyun gibi Yörüklerin hayatının bir parçası olan hayvanların yaşayışlarının, sarp Toros dağlarındaki hareketlerinin izleri apaçık görülür. 

Yöre oyunları, çalgı eşliğinde söylenerek oynanır.

Bu oyunlar yöre halkının karakteri gibi canlıdır, kıvraktır.

Kışın sahilde, yazın Taşeli yaylalarında olan Türk insanının karakterini bu oyunlarda görmek mümkündür.

Folklorun temelini teşkil eden Halk oyunlarında giyilen değişik kıyafetler vardır. Kıyafetlerden erkek giysileri şu şekildedir:

1. Keçe Külah: Kuzu yününden, hazırlanan ağaç kalıplarda sıcak su ile dövülerek yapılır. Beyaz, siyah, alacalı ve gri renkleri vardır.

2. Kıl Haba: Kuzuların güz yününden dokunur. Bu kumaşa "şayak"

denir. Şayak yün ile tepilerek kalınlaştırılır. Elde edilen bu tepme şayaktan

haba dikilir. Bu haba yakasızdır. Kol altı kol yenine kadar yırtıktır. Yenler kıl iplerle bağlanır.

3. Şalvar: Kıl habanın kumaşından dikilir. Kalça kısmı geniş, paçalara doğru daralma görülür. 

4. Göynek: Çulfalık adı verilen ince dokuma tezgâhlarında çiğ iplikten dokunarak hazırlanır. Genelde tek renk dokunan kumaşların renkli dokunanları da vardır. Renklendirmede kök boya kullanılır. Bu dokumalara

alaca veya göklü bükme denir.

5. Çorap: Deve yününden ağaç millerle örülür. Tek renk veya renkli

olabilir. Ağız kısmı tokalı ve özel örülmüş iplerle bağlıdır. 

6. Bel Kuşağı: Beyaz kuzu yününden, beyaz iplikten veya beyaz ibrişimden dokunur. Uçları püsküllüdür. Şalvarın uçkur kısmı üzerine sıkıca bağlanır.

7. Bağcak: Koyun veya kuzu yününden renkli veya tek renk olarak

dokunur. Uçları tokalıdır. Kuşağın üzerine sıkıca bağlanır.

8. Yörük Çarığı: Sığır veya manda derisinden yapılır. Çarığın bağları 

da aynı deriden bükülerek elde edilir. Çarık ayak baldırına bu bağlarla

bağlanır. 

9. Kabaralı: Bu ayakkabıyı hem kadınlar, hem erkekler giyer. Gön

üzerine davar derisinden yorak kelik dikilerek yapılır. Bunu kadınlar giyer.

Erkeklerin giydiklerinde ise kelik dize kadar uzun ve taban kabara denilen

çivilerle kaplıdır. 

 Kadın giysileri ise şu şekildedir:

1. Fes: Başa giyilir. Ön tarafı boncuklar ve altın pullarla süslüdür. Kadifeden veya renkli keçeden yapılır.

2. Alınlık: Fesin alt kısmına dikilir veya bağlanır. Süslü ve altınlıdır.

Kadının evli, bekâr veya dul olduğu buradaki altınlardan anlaşılabilir.

Gelinlerde sıra altınlar vardır. Genç kızlarda oyalar yer alır. Yaşlılarda ise 

altın dizileri olabileceği gibi gümüş dizilere de yer verilir.

3. Pullu Yazına: Fesin üzerine atılır. Genellikle beyazdır. Uçları salık

tutulur. Kadın gerektiğinde bu uçlardan tutarak yüzünü saklayabilir.

4. Ala Yazma: Alına pullu cenber (bir tür başörtü) üzerine düz bağlanır.

Hem pullu cenberi tutar, hem baş aksesuarına katkıda bulunur.

5. Göynek : Çiğ iplikten çulfalıkta dokunur. Göklü veya alacalı dokuma adını alır. Yakasızdır. Boyun kısmı göğse kadar açık olur. Düğmeleri ağaçtandır.

6. Üç Etek: Göyneğin üzerine giyilir. Uzun kollu ve yakasızdır.

7. Salta: Cepken de denir. Göklü dokumadan veya alacadan yapılır.

Kolsuz ve yakasızdır. Üç eteğin üzerine giyilir.

8. Darabulus Kuşak: İpekten dokunur. Renkli ve uçları püsküllüdür. Bele, üç etek üstüne sıkıca bağlanır.

9. Çorap: Kuzu yününden ağaç millerle örülür. Genellikle beyaz

renktedir. Dokuma olarak ta yapılabilir.

10. Don: Göklü dokuma veya alacadan dokunur. Paça kısmı işlemelidir.

Paçalar ve bel kırnapla büzülür.

11. Çarık: Aynı erkek çarığı gibi sığır ve manda derisinden yapılır.

Halk oyunlarındaki kadın kıyafetleri de bunlardır.

İyi bir kültür düzeyine ulaşmış olan Anamur´da halk oyunları için Anamur´a ait olan değişik çalgılar vardır.

Yörenin en önemli çalgıları; davul, kaval, klarnet, kabak kemani ve kabak kemaninin yerini alan kemandır.

Yörenin oyunları da meşhurdur.

Yörenin en ünlü oyunları; Anamur Yolları, Danışman, Sarı Kız, İrfanı, Gökkarga Zeybeği, Gasavet, Sandım Sundum, Hamçökelek (Gerali), Gökçukur, Çeşidim, Güzeller Güzeli, Koyun Okşaması ve çeşitli mengilerden oluşur.

Yöreye has maniler de vardır.

Bu maniler Anamur folklorunun zenginlikleridir.

Hoşça kalınız.



Bu yazı 2375 defa okunmuştur.

FACEBOOK YORUM
Yorum

YAZARIN DİĞER YAZILARI

ÇOK OKUNAN HABERLER
YAZARLAR
SON YORUMLANANLAR
  • HABERLER
  • VİDEOLAR
FOTO GALERİ
FOTO GALERİ
VİDEO GALERİ
  • Ekşi limon ihracatla ekonomiyi tatlandırdı
     Ekşi limon ihracatla ekonomiyi tatlandırdı
  1. Ekşi limon ihracatla ekonomiyi tatlandırdı
VİDEO GALERİ
YUKARI